Treo dây nuôi hàu, không tốn tiền thức ăn
Anh Nguyễn Quốc Trong (45 tuổi, trú tại tổ dân phố Thuận Bài, phường Bắc Gianh, Quảng Trị) sở hữu 5 bè nuôi hàu đại dương, với diện tích mặt nước 2ha trên sông Gianh.
Là hộ tiên phong nuôi hàu trên sông Gianh, từ năm 2020, anh Trong đã đầu tư 100 triệu đồng nuôi hàu sữa nhưng do mưa lũ, độ mặn của nước không phù hợp khiến hàu chết nhiều. Cuối năm 2022, qua một người bạn có kinh nghiệm, anh Trong biết đến mô hình nuôi hàu đại dương và tiếp tục thử nghiệm.

“Qua quá trình nuôi, tôi nhận thấy hàu đại dương phù hợp với môi trường, khí hậu, nguồn nước của sông Gianh. Khác với hàu sữa, giống hàu này sống được trong nước ngọt dài ngày, có thể chống chịu qua các đợt mưa lũ”, anh Trong chia sẻ.
Thử nghiệm thành công, anh Trong mạnh dạn đầu tư 2 bè nổi, mua giống hàu đại dương về nuôi rồi dần mở rộng quy mô lên 5 bè. Chi phí đầu tư ban đầu cho mỗi bè là 350 triệu đồng, hàu nuôi 10-12 tháng có thể thu hoạch. Hàu đại dương nguyên vỏ hiện có giá 30.000-35.000 đồng/kg, hàu thịt làm sạch giá 200.000 đồng/kg.
“Trung bình một bè sẽ cho doanh thu hơn 500 triệu đồng mỗi năm, trừ chi phí lãi 150 triệu đồng. Cái hay là hàu hấp thụ tảo và các sinh vật phù du trong môi trường tự nhiên, không cần cho ăn. Tuy nhiên, chúng tôi cũng phải neo giữ, bảo vệ bè trước tác động của môi trường”, anh Trong cho hay.
Cùng với anh Trong, nhiều hộ dân ở phường Bắc Gianh sau khi nhận thấy tiềm năng từ hàu đại dương cũng đã tìm hiểu, đầu tư làm bè nuôi.
Hàu trên sông Gianh được người dân nuôi bằng phương pháp treo dây, sử dụng bè nổi bằng khung tre làm giá đỡ, cố định dây hàu giống rồi thả xuống nước. Bè neo cách bờ hơn 100m, ở khu vực gần cửa sông, mỗi bè dài 85m, rộng 20m.

Theo các hộ nuôi, giống hàu mua từ các tỉnh phía Bắc, sau đó được treo dây trên các thanh tre của bè nổi. Mỗi dây hàu dài hơn 1m, với hàng chục con bám chặt. So với hàu sữa, hàu đại dương được người nuôi đánh giá có sức sống tốt, ít bị bệnh và khả năng chống chịu trước những thay đổi của môi trường nước.
Trong số những hộ nuôi hàu quy mô lớn trên sông Gianh, anh Nguyễn Thế Anh (42 tuổi, trú tại tổ dân phố Mỹ Hòa, phường Bắc Gianh) từ 6 bè nuôi ban đầu đã mở rộng quy mô lên 10 bè. Mô hình nuôi hàu đại dương không chỉ giúp anh Anh phát triển kinh tế gia đình mà còn tạo việc làm thường xuyên cho 5 lao động khác ở địa phương.
Gia đình anh Anh nuôi theo hình thức cuốn chiếu, thả giống đầu năm, thu hoạch cuối năm để cung ứng thị trường Tết. Với 10 bè nuôi hàu hiện có, trừ mọi chi phí, trung bình mỗi năm gia đình anh Anh thu lãi hơn 1 tỷ đồng.
“Nghề nuôi hàu trên sông không quá vất vả nhưng không phải không có rủi ro. Người nuôi phải thường xuyên theo dõi môi trường nước, quá trình sinh trưởng của hàu và chủ động ứng phó với những biến động của thời tiết. Quan trọng là khâu vệ sinh môi trường, nhất là vào mùa mưa lũ, không cẩn thận là mất trắng”, anh Anh nói.
Hướng đến sản phẩm OCOP 5 sao
Từ những hộ nuôi riêng lẻ ban đầu, tháng 9, người dân đã liên kết thành lập Hợp tác xã nuôi hàu đại dương phường Bắc Gianh và đã có 8 thành viên tham gia, hướng tới tăng cường hợp tác trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Hàu được xem là đặc sản bởi vị ngọt béo, tươi ngon và cách chế biến đa dạng. Từ hàu nướng mỡ hành, nướng phô mai đến cháo hàu, mỗi món ăn đều mang hương vị riêng.
Hiện nay, lượng khách hàng mua hàu của người dân ở phường Bắc Gianh tương đối ổn định, tuy nhiên thị trường tiêu thụ vẫn chủ yếu trong tỉnh và một số địa phương lân cận.
Để sản phẩm được nhiều người biết đến hơn, các hộ nuôi mong muốn chính quyền hỗ trợ xây dựng thương hiệu, quảng bá hàu đại dương Bắc Gianh, qua đó mở rộng thị trường, tạo việc làm và giúp người dân yên tâm gắn bó lâu dài với nghề.
Bà Trần Ngọc Hương, Phó Chủ tịch UBND phường Bắc Gianh, cho biết địa phương xác định phát triển nghề nuôi hàu phải gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn chất lượng nguồn nước và tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên. Đây là yếu tố quan trọng để nghề nuôi hàu phát triển ổn định, hạn chế rủi ro và bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân.

Theo bà Hương, tổng sản lượng hàu trên địa bàn thu hoạch ước đạt 900 tấn/năm, doanh thu gần 25 tỷ đồng/năm. Địa phương định hướng xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm hàu đại dương, nghiên cứu phát triển cơ sở chế biến sâu và tái chế vỏ hàu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm.
Thời gian tới, phường Bắc Gianh sẽ phối hợp các ngành chức năng định hướng phát triển hàu đại dương sông Gianh thành sản phẩm OCOP (chương trình mỗi xã một sản phẩm), phấn đấu đạt tiêu chuẩn 3-5 sao, qua đó nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ.