Chuyển tới nội dung chính
Bất động sản · Điểm tin đa nguồn

Người bị thu hồi đất có thêm nhiều quyền lợi

Luật Đất đai (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1.7.2027 bổ sung nhiều chính sách bảo vệ quyền lợi người bị thu hồi đất khi được hoán đổi đất trong cùng xã, hỗ trợ phục hồi sinh kế và hưởng thêm chính sách bồi thường, tái định cư.

Mã cổ phiếu liên quan:

Ưu tiên tái định cư tại chỗ

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, phấn khởi khi nhiều bộ luật được thông qua, trong đó có luật Đất đai sửa đổi với các chính sách ưu việt. Đặc biệt tư duy bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã thay đổi rất nhiều. Thay vì bồi thường chủ yếu bằng tiền thì nay chính sách là kiến tạo nơi ở mới với đầy đủ cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để tạo môi trường sống mới tốt hơn, tạo công ăn việc làm và ổn định cuộc sống cho người dân.

Theo đó, người dân được tái định cư tại chỗ. Trường hợp tiền bồi thường về đất ở không đủ mua một suất tái định cư tối thiểu, Nhà nước hỗ trợ khoản chênh lệch để người dân có nơi ở mới. Trong thời gian chờ bố trí tái định cư, người dân được bố trí chỗ ở tạm. Người dân có thể hoán đổi diện tích đất ở bị thu hồi sang phần đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp còn lại của cùng thửa đất hoặc sang một phần thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong cùng địa bàn cấp xã. Trường hợp đất còn lại sau thu hồi có diện tích, kích thước hoặc hình dạng không bảo đảm điều kiện sử dụng, Nhà nước khuyến khích người dân chuyển nhượng, nhận chuyển nhượng, hợp thửa hoặc tách thửa để sử dụng hiệu quả hơn. Các giao dịch thuộc trường hợp này được miễn thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ và các khoản phí, lệ phí liên quan. Nếu không muốn giữ lại diện tích đất khó sử dụng, người dân có thể đề nghị Nhà nước thu hồi phần còn lại để được bồi thường, hỗ trợ theo quy định.

Người bị thu hồi đất có thêm nhiều quyền lợi- Ảnh 1.
Với những chính sách mới trong luật Đất đai sửa đổi lần này, người bị thu hồi đất có thêm nhiều quyền lợi hơn

Luật cũng bổ sung cơ chế hỗ trợ phục hồi sinh kế nhằm giúp người bị thu hồi đất ổn định cuộc sống, việc làm và thu nhập. Khi lập phương án bồi thường, cơ quan thực hiện phải xác định thu nhập từ việc sử dụng đất, tình trạng việc làm và dự kiến kinh phí hỗ trợ phục hồi sinh kế trong thời gian ít nhất 3 năm sau khi có quyết định thu hồi đất. Hằng năm, UBND cấp xã chỉ đạo khảo sát thu nhập, việc làm của người bị thu hồi đất để xem xét, quyết định mức hỗ trợ cho những trường hợp bị giảm thu nhập hoặc mất việc làm. Ngoài ra, người bị thu hồi đất còn được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh, đào tạo nghề, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm...

"Trong bối cảnh Nhà nước đang thực hiện hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm trên khắp cả nước, chính sách này sẽ góp phần thúc đẩy công tác bồi thường nhanh chóng hơn và quyền lợi của người dân được chú trọng hơn, thỏa đáng hơn", ông Lê Hoàng Châu nói.

Hướng đến mục tiêu tái thiết cuộc sống cho người dân

Ông Nguyễn Duy Thành, Phó chủ tịch Hiệp hội Quản lý vận hành nhà chung cư TP.HCM, cũng cho rằng luật lần này đã đổi mới tư duy trong bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Nếu như trước đây trọng tâm chủ yếu là bồi thường tài sản bị thu hồi thì luật mới hướng đến mục tiêu tái thiết cuộc sống cho người dân bằng cách bảo đảm điều kiện sống, sinh kế và cơ hội ổn định lâu dài cho người dân sau thu hồi đất. Người dân có thể được bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng, đất khác loại, nhà ở hoặc bằng tiền tùy điều kiện thực tế. Cách tiếp cận này mang tính nhân văn hơn, giúp giảm áp lực cho người bị thu hồi đất và hạn chế những khiếu nại kéo dài vốn tồn tại nhiều năm qua.

TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, đánh giá một trong những điểm tiến bộ đáng chú ý của chính sách đất đai lần này là ngày càng chú trọng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân có đất bị thu hồi. Thay vì chỉ tập trung vào việc xác định giá đất, tính toán phương án bồi thường và bàn giao mặt bằng, chính sách đã hướng đến mục tiêu cao hơn là bảo đảm người dân có cuộc sống ổn định, thậm chí chỗ ở mới tốt hơn nơi ở cũ, sau khi Nhà nước thu hồi đất.

Thực tế cho thấy đối với người dân, đất đai không đơn thuần là tài sản có thể quy đổi thành tiền mà còn gắn liền với nơi ở, công ăn việc làm, sinh kế và các mối quan hệ xã hội được hình thành qua nhiều thế hệ. Do đó, việc thu hồi đất dù được bồi thường thỏa đáng về mặt tài chính nhưng nếu người dân mất việc làm, phải chuyển đến nơi ở xa, con cái bị xáo trộn việc học hành, hoạt động kinh doanh bị gián đoạn thì chưa thể xem là đã giải quyết trọn vẹn quyền lợi của người bị thu hồi đất.

Từ góc độ này, chính sách tái định cư tại chỗ được xem là một giải pháp ưu việt, cần ưu tiên trong quá trình chỉnh trang, tái thiết đô thị, nhất là tại những khu vực đông dân cư. Khi được bố trí tái định cư tại chính nơi mình đang sinh sống, người dân không phải bắt đầu lại từ đầu, không bị "đứt gãy" các mối quan hệ cộng đồng, vẫn có thể duy trì công việc, hoạt động kinh doanh và điều kiện học tập của con em. Đây không chỉ là vấn đề an sinh xã hội mà còn góp phần tạo sự đồng thuận, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Cũng theo TS Phạm Viết Thuận, tái định cư không thể chỉ dừng lại ở việc bố trí một căn nhà hay một lô đất mới. Điều quan trọng hơn người dân cần là phải tái thiết toàn diện cuộc sống của họ sau khi nhà đất bị thu hồi. Cùng với chính sách bồi thường, việc hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm, tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn, bố trí địa điểm kinh doanh và phục hồi sinh kế phù hợp với từng nhóm đối tượng trong luật đã được đặt lên hàng đầu. Đặc biệt, đối với những hộ gia đình sống bằng sản xuất nông nghiệp, kinh doanh nhỏ lẻ hoặc lao động tự do, việc mất đất có thể đồng nghĩa với mất nguồn thu nhập chủ yếu. Vì vậy, các phương án hỗ trợ phải được xây dựng cụ thể, có lộ trình thực hiện và cơ chế theo dõi hiệu quả sau tái định cư.

"Một vấn đề quan trọng của luật Đất đai sửa đổi lần này là tư duy trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đã thay đổi khi không còn xem việc chi trả tiền bồi thường và bàn giao đất là kết thúc trách nhiệm của cơ quan thực hiện dự án. Trách nhiệm đó tiếp tục cho đến khi người dân ổn định nơi ở, có việc làm và nguồn thu nhập bền vững. Thước đo thành công của một dự án không chỉ là diện tích đất đã giải phóng mặt bằng, số vốn được giải ngân hay dự án xây dựng xong, mà còn phải là chất lượng cuộc sống của những người dân đã nhường đất cho sự phát triển được nâng cao hơn. Khi quyền lợi của người bị thu hồi nhà đất được đặt ở vị trí trung tâm, chính sách thu hồi đất, tái định cư sẽ tạo được sự đồng thuận xã hội, hạn chế khiếu kiện và góp phần bảo đảm sự phát triển hài hòa, bền vững", TS Phạm Viết Thuận nói.

Mở rộng đối tượng được cấp sổ hồng

Một trong những thay đổi tích cực là mở rộng diện được xem xét cấp sổ hồng đối với các trường hợp sử dụng đất ổn định nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý hoặc đã nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trước đây nhưng chưa hoàn tất thủ tục sang tên. Cụ thể, luật quy định cấp sổ hồng cho đất có nguồn gốc lấn, chiếm trước ngày 1.7.2014 mà việc sử dụng đất phù hợp với quy hoạch tại thời điểm cấp. Sổ hồng cũng được cấp cho đất có nguồn gốc được giao không đúng thẩm quyền hoặc được giao quyền sử dụng đất không đúng quy định của pháp luật trước ngày 1.8.2024, theo quy định của Chính phủ. Hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cấp sổ hồng mà đã sử dụng đất không đúng mục đích trước ngày 1.7.2014 và việc sử dụng đất phù hợp với quy hoạch tại thời điểm cấp cũng được cấp sổ.

Nguồn xuất bản gốc: Thanh Niên (thanhnien.vn) N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Bất động sản

Xem tất cả →