Chuyển tới nội dung chính
Thể thao · Điểm tin đa nguồn

'Nghĩ ít, chạy nhiều' ở Ngoại hạng Anh

Kèm người trên khắp mặt sân đang làm thay đổi Ngoại hạng Anh, nơi các đội ngày càng chuộng cầu thủ đủ sức đeo bám đối thủ suốt 90 phút và đủ khéo để trừng phạt họ ngay khi đoạt bóng.

Khi cả sân trở thành những cuộc đấu tay đôi. Sau khi lập cú đúp giúp Liverpool thắng Villarreal 4-3 ở lượt ba vòng phân hạng Champions League ngày 20/10, Alexis Mac Allister được hỏi cách phòng ngự dưới thời Andoni Iraola khác gì so với thời Arne Slot. Tiền vệ Argentina cho biết Liverpool kèm người nhiều hơn. Mỗi cầu thủ đã biết mình phải theo ai, nên họ ít phải trao đổi với nhau hơn trên sân.

"Năm ngoái, chúng tôi phòng ngự theo khu vực nhiều hơn. Giờ thì dễ hơn. Có lẽ bạn phải nghĩ ít đi, nhưng chạy nhiều hơn. Bóng đá đang đi theo hướng đó", Mac Allister nói.

Mac Allister (giữa) đánh đầu ghi bàn rút ngắn tỷ số xuống 1-2 trong trận Liverpool thắng Villarreal 4-3 tại sân Anfield, Liverpool, Anh ngày 20/10/2026. Ảnh: AP
Mac Allister (giữa) đánh đầu ghi bàn rút ngắn tỷ số xuống 1-2 trong trận Liverpool thắng Villarreal 4-3 tại sân Anfield, Liverpool, Anh ngày 20/10/2026. Ảnh: AP

Vài tuần sau, đội trưởng Liverpool Virgil van Dijk mô tả xu hướng tương tự. Khi đối thủ bắt người trên khắp mặt sân, đội cầm bóng phải chọn giữa chuyền thẳng lên rồi tranh bóng hai, hoặc phối hợp để thoát pressing. Mỗi cách đều có cái giá nếu thất bại.

Hồi tháng 3, sau trận thắng sát nút Brighton, Mikel Arteta được hỏi về việc Arsenal mất nhiều thời gian chuẩn bị cho các tình huống cố định. Nhà cầm quân người Tây Ban Nha nói có thể giới hạn thời gian chuẩn bị cho một quả ném biên dài xuống còn bốn giây, nhưng theo ông, kèm người mới là thứ đang thay đổi giải đấu. "Nếu ra luật cấm phòng ngự kèm người, ngay ngày mai các bạn sẽ thấy một giải đấu khác. Tôi đảm bảo", Arteta nói.

Unai Emery, người tiền nhiệm của Arteta ở Arsenal, nhận thấy các đội theo sát đối thủ ngay cả khi phòng ngự ở khối trung bình. Pep Guardiola đã than phiền về chuyện này từ tháng 1/2025, giữa mùa giải tệ nhất của Man City dưới thời ông.

Guardiola nhớ trước đây các đội đến Etihad thường lùi sâu. Cardiff của Neil Warnock là đội đầu tiên ông thấy áp dụng kèm người trước Man City, rồi đến Atalanta của Gian Piero Gasperini. "Bây giờ ai cũng làm thế. Đội nào đến đây cũng kèm người", ông nói.

Pressing tầm cao và kèm người thường đi cùng nhau. Nếu hậu vệ đối phương lùi về gần khung thành để nhận bóng, người được giao theo anh ta cũng sẽ dâng lên. Dữ liệu của Gradient Sports cho thấy số lần gây áp lực ở một phần ba sân gần khung thành đối phương tăng đáng kể trong hai mùa gần đây. Số lần gây áp lực bằng cách chặn đường chuyền còn tăng rõ hơn. Cầu thủ có thể ép người cầm bóng bằng cách đứng vào đường chuyền tới đồng đội của anh ta, thay vì lao thẳng vào tranh chấp.

Đồ họa: Hồng Duy (AI hỗ trợ)
Đồ họa: Hồng Duy (AI hỗ trợ)

Các pha phạm lỗi, cắt bóng, phá bóng và tắc bóng bên ngoài một phần ba sân nhà cũng xuất hiện thường xuyên hơn. Một đội lùi sâu có thể để đối thủ chuyền qua lại ở những vị trí ít nguy hiểm. Khi kèm người trên diện rộng, họ tranh chấp sớm hơn và xa khung thành nhà hơn.

Xu hướng này cũng tạo thêm cơ hội ghi bàn. Qua 10 vòng, các đội tung ra 97 cú sút từ những đợt lên bóng bắt đầu bằng một pha phòng ngự ở một phần ba sân đối phương, cao nhất trong bộ dữ liệu của Stats Perform. Đồng thời, số lần các đội vượt qua lớp pressing cũng tăng mạnh. Một khi người cầm bóng thoát khỏi cầu thủ theo kèm, khoảng trống phía sau có thể mở ra ngay.

Các bộ dữ liệu trên đo những diễn biến đi kèm với lối kèm người. Ghép chúng với lời kể của cầu thủ và HLV, có thể thấy vì sao các trận Ngoại hạng Anh ngày càng giống một chuỗi đối đầu tay đôi.

Trung vệ Luka Vuskovic của Brighton truy cản tiền đạo Erling Haaland bên phía Man City trong trận đấu ở Ngoại hạng Anh tại Manchester, Anh, ngày 31/10/2026. Ảnh: AP
Trung vệ Luka Vuskovic của Brighton truy cản tiền đạo Erling Haaland bên phía Man City trong trận đấu ở Ngoại hạng Anh tại Manchester, Anh, ngày 31/10/2026. Ảnh: AP

Vì sao các đội dám kèm người? Thể thao từng chứng kiến nhiều ý tưởng tưởng như hiển nhiên mất nhiều năm mới được công nhận. Bóng rổ là một ví dụ. Cú ném ba điểm có thể đem lại hiệu suất ghi điểm cao hơn cú ném hai điểm dù tỷ lệ thành công thấp hơn. Với Ngoại hạng Anh, một cách lý giải nằm ở sức mua ngày càng lớn của các CLB ngoài nhóm đầu.

Theo Transfermarkt, tổng giá trị ước tính của cầu thủ Ngoại hạng Anh là 14,11 tỷ euro, hơn gấp đôi La Liga, giải đứng kế tiếp với 6,12 tỷ euro. Sáu CLB thuộc nhóm Big Six nằm trong 10 đội hình đắt giá nhất, bên cạnh Real Madrid, Barca, PSG và Bayern Munich. Khác biệt lớn nằm ở những đội như Brentford. CLB này còn chơi ở giải hạng Nhất Anh hồi đầu thập niên. Nếu đặt đội hình hiện tại của họ vào La Liga, giá trị ước tính sẽ đứng thứ tư. Ở Pháp, Đức hay Italy, họ sẽ đứng thứ hai.

Lùi sâu, bịt khoảng trống trước khung thành rồi chờ vài cơ hội phản công là cách chơi quen thuộc của đội cửa dưới. Khi có cầu thủ đủ sức đua tốc độ và tranh chấp với đối thủ mạnh hơn, các đội có thêm lựa chọn.

Đồ họa: Hồng Duy (AI hỗ trợ)
Đồ họa: Hồng Duy (AI hỗ trợ)

Theo The Analyst, mùa trước là lần đầu kể từ 2005-2006, các đội cầm bóng từ 55% trở lên thắng ít trận hơn nhóm cầm bóng tối đa 45%. Qua 10 vòng mùa này, đội cầm bóng nhiều hơn thắng 34 trận, còn đội cầm bóng ít hơn thắng 39. Cầm bóng nhiều từng là dấu hiệu quen thuộc của một đội đang áp đảo. Những con số này cho thấy lợi thế ấy khó chuyển thành chiến thắng hơn trước.

Trước đây, các CLB nhỏ thường phải đánh đổi giữa kỹ thuật và thể lực. Có đội đủ sức đeo bám nhưng chẳng làm được gì sau khi đoạt bóng. Có đội phối hợp tốt nhưng một khi mất bóng thì khó lấy lại. Nếu chọn kèm người trước Man City, một đội yếu hơn có thể phải trả giá bằng thất bại 0-7.

Giờ đây, các CLB có thể tuyển những cầu thủ đủ sức theo đối phương suốt 90 phút và đủ kỹ thuật để tận dụng thời cơ khi đoạt bóng. Việc các chỉ số thể chất ngày càng được coi trọng trong tuyển trạch cũng thúc đẩy xu hướng ấy. Cầu thủ chạy nhanh và có thể lặp lại những pha bứt tốc trở nên có giá hơn.

Cách nào thoát kèm người? Gradient Sports chấm từng đường chuyền ở Ngoại hạng Anh theo thang từ -2 đến +2, tương ứng với chất lượng thực hiện từ tệ nhất đến tốt nhất. Khi pressing xuất hiện nhiều hơn, số đường chuyền dưới áp lực đương nhiên tăng. Điều đáng chú ý là điểm trung bình của chính những đường chuyền ấy lại giảm mạnh.

Một khả năng là các đội pressing thường xuyên hơn và cũng giỏi hơn. Khả năng khác là ưu tiên thể lực trong tuyển trạch đã tạo ra một vòng luẩn quẩn. Cầu thủ có lợi thế khi áp sát đối phương, nhưng ngay khi đoạt bóng, anh ta lại trở thành người phải chuyền dưới sức ép. Khoảng cách ngày càng lớn giữa khả năng gây áp lực và khả năng chuyền bóng có thể giải thích vì sao điểm số giảm sâu đến vậy.

So với bốn giải lớn còn lại của châu Âu, cầu thủ Ngoại hạng Anh đạt tốc độ tối đa cao hơn, bứt tốc thường xuyên hơn và duy trì mỗi pha bứt tốc trên quãng đường dài hơn. Theo Gradient Sports, các đội Anh cũng pressing nhiều hơn ở một phần ba sân đối phương.

Phản ứng dễ thấy nhất là các CLB ưu tiên cầu thủ chạy cánh giỏi rê bóng, kể cả khi họ ghi bàn hoặc tạo cơ hội ít hơn. Cách tính khá đơn giản. Nếu đối phương muốn biến trận đấu thành hàng loạt cuộc đấu một chọi một, hãy đưa vào sân những người có thể thắng các cuộc đấu ấy. Nhưng cách tuyển người này có thể chỉ khiến giải đấu càng phụ thuộc vào tốc độ và khả năng tranh chấp.

Đồ họa: Hồng Duy (AI hỗ trợ)
Đồ họa: Hồng Duy (AI hỗ trợ)

Một hướng khác là đưa cầu thủ kiến thiết ra biên, như nhiều đội từng làm ở thập niên trước khi khoảng trống trung lộ bị bóp nghẹt. Đổi một cầu thủ rê bóng lấy một người chuyền giỏi có thể làm giảm số pha vượt qua hậu vệ biên, nhưng giúp đội giữ bóng tốt hơn và mở thêm góc chuyền để tạo cơ hội.

Các đội cũng có thể dùng cầu thủ chạy cánh thuận chân cùng phía, chẳng hạn để người thuận chân trái đá cánh trái. Khi cầu thủ chạy cánh bám biên, người theo kèm phải di chuyển xa hơn. Khoảng trống mở ra cho tiền vệ băng vào vòng cấm từ tuyến hai, hoặc cho những pha chạy chồng vào phía trong như Riccardo Calafiori thường làm ở Arsenal. Một đội thậm chí có thể bố trí cầu thủ kiến thiết ở một cánh và người bám biên ở cánh còn lại.

Bóng đá vẫn vận động qua những lần tấn công và phòng ngự thay nhau chiếm ưu thế. Lúc này, Ngoại hạng Anh đang nghiêng về những người có thể chạy nhanh và đeo bám lâu hơn. Rồi sẽ có đội tìm ra cách để quả bóng lại di chuyển nhanh hơn người.

Nguồn xuất bản gốc: VnExpress (vnexpress.net) N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thể thao

Xem tất cả →