
“Từ góc độ của nước Mỹ, việc đưa ra một bảo đảm an ninh tương tự Điều 5 thực sự là một vấn đề rất, rất lớn. Tôi nghĩ đó là điều mà Tổng thống Trump cởi mở đón nhận, nhưng rõ ràng nó phải phù hợp với lợi ích của nước Mỹ”, đặc phái viên Mỹ Jared Kushner phát biểu tại một cuộc họp báo ở Đức hôm 19/11.
Ông Kushner nói thêm. “Chúng tôi cũng phải đảm bảo cơ chế này là một phần trong gói giải pháp an ninh rộng lớn hơn”.
Ông cho biết các nhà đàm phán Mỹ đã đạt được những tiến triển đáng kể trong các cuộc thảo luận về vấn đề đảm bảo an ninh cho Ukraine. Ông Kushner tin rằng Nga đã đồng ý với khái niệm cung cấp các đảm bảo an ninh cho Ukraine.
“Chúng tôi đã khiến phía Nga cảm thấy thoải mái với khái niệm đó, rằng bất kỳ sự bảo đảm an ninh nào dành cho Ukraine cũng sẽ dựa trên nền tảng của Điều 5”, ông nói.
Ông lưu ý, điều này phù hợp với ý định của Moscow là “không để xảy ra một cuộc chiến nào khác” trong tương lai sau khi cuộc xung đột hiện tại kết thúc. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận vẫn còn “sự hoài nghi” về lập trường này.
Ông Kushner khẳng định điều quan trọng là phải đảm bảo bất kỳ thỏa thuận nào đạt được đều sẽ được tuân thủ và giám sát chặt chẽ, đi kèm với các hậu quả cụ thể nếu có hành vi vi phạm.
Điều 5 trong Hiến chương NATO là điều khoản về phòng thủ tập thể. Theo điều khoản này, bất cứ cuộc tấn công hay mối đe dọa nào nhằm vào một thành viên của NATO đều bị coi là tấn công hay đe dọa toàn liên minh.
Nga hiện chưa phản hồi về bình luận của đặc phái viên Mỹ.
Trong khi đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết, Mỹ và các đối tác châu Âu đã sẵn sàng đề xuất cho Ukraine các bảo đảm an ninh tương tự Điều 5 của NATO. Tuy nhiên, các bên hiện vẫn chưa có chung nhận thức về việc những bảo đảm này thực sự có ý nghĩa gì trên thực tế.
Ông nói, Ukraine vẫn chưa hiểu biết rõ ràng về cách thức vận hành của các bảo đảm an ninh tương tự Điều 5 của NATO. Điều này bao gồm khả năng hiện diện của quân đội nước ngoài trên lãnh thổ Ukraine cũng như cách thức các đồng minh sẽ phản ứng nếu xung đột với Nga tái diễn.
“Tôi không chắc chắn chúng ta có chung cách hiểu về Điều 5”, ông Zelensky nhấn mạnh.
Tổng thống Ukraine giải thích, đối với ông, một yếu tố cấu thành của các bảo đảm an ninh chính là sự hiện diện của lực lượng quân sự đồng minh tại Ukraine.
Ông nói thêm, ông vẫn chưa nhận được câu trả lời về việc liệu các bảo đảm an ninh này có bao gồm sự hiện diện của binh sĩ Mỹ và châu Âu hay không.
“Với tôi, đây là một phần của Điều 5: lực lượng quân sự của Mỹ và các đối tác châu Âu, binh sĩ và các căn cứ. Nếu thiếu đi điều này, tôi không chắc đó còn được gọi là Điều 4, Điều 5 hay bất cứ điều gì tương tự nữa”, ông Zelensky giải thích.