Chính phủ vừa ban hành Nghị định 412/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, thay thế Nghị định 45/2022. Một số hành vi như không có giấy phép môi trường, xả khí thải vượt quy chuẩn ở lưu lượng lớn và vi phạm quy định về hạ tầng khu công nghiệp được nâng mức phạt.
Với nhóm dự án, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp giấy phép môi trường của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổ chức không có giấy phép môi trường bị phạt 400-600 triệu đồng. Mức này cao hơn quy định cũ, vốn phạt 150-170 triệu đồng đối với nhóm dự án, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND cấp tỉnh và 200-220 triệu đồng đối với nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ.
Trường hợp tái phạm hành vi không có giấy phép môi trường sau khi đã bị xử phạt, mức phạt theo quy định mới có thể lên đến một tỷ đồng với cá nhân, 2 tỷ đồng với tổ chức, đối với nhóm cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ.
Đối với hành vi không có công trình xử lý chất thải đáp ứng yêu cầu hoặc lắp đặt thiết bị, đường ống để xả chất thải chưa qua xử lý, mức phạt mới là 800 triệu đến một tỷ đồng với cá nhân thuộc nhóm cơ sở do Bộ cấp phép, tương ứng 1,6-2 tỷ đồng với tổ chức. Nghị định cũ quy định mức 400-500 triệu đồng với cá nhân đối với nhóm cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ.

Ở lĩnh vực khí thải, tổ chức xả bụi, khí thải vượt quy chuẩn từ 3 lần trở lên với lưu lượng từ 100.000 m3/giờ có thể bị phạt 1,9-2 tỷ đồng. Với cá nhân, mức phạt là 950 triệu đến một tỷ đồng. Quy định cũ khung phạt cao nhất đối với hành vi tương ứng là 900-950 triệu đồng. Hành vi thải bụi, khí thải có chứa chất phóng xạ gây nhiễm xạ môi trường vượt quy chuẩn cũng có thể bị phạt đến một tỷ đồng với cá nhân, 2 tỷ đồng với tổ chức.
Đối với nước thải, mức phạt cao nhất theo nghị định mới lên đến 950 triệu đồng với cá nhân, tương ứng 1,9 tỷ đồng với tổ chức, tùy loại thông số ô nhiễm, mức vượt quy chuẩn và lưu lượng xả thải. Mức phạt cụ thể phải căn cứ từng trường hợp; không phải mọi hành vi xả nước thải vượt quy chuẩn đều chịu mức cao nhất.
Nghị định mới quy định chủ đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp có thể bị phạt đến 800 triệu đồng với cá nhân đối với các hành vi nghiêm trọng liên quan đến hệ thống thu gom, đấu nối và xử lý nước thải tập trung. Với tổ chức, mức phạt tương ứng có thể lên đến 1,6 tỷ đồng. Các vi phạm gồm không bảo đảm công suất xử lý toàn bộ lượng nước thải tiếp nhận, không thu gom hoặc đấu nối triệt để nước thải của cơ sở vào hệ thống tập trung.
Ngoài tiền phạt, cơ sở vi phạm có thể bị đình chỉ hoạt động, tước quyền sử dụng giấy phép môi trường hoặc buộc khắc phục ô nhiễm, cải tạo công trình xử lý chất thải. Với hành vi lắp đặt trái phép đường ống, thiết bị để xả chất thải chưa qua xử lý hoặc sau xử lý không đạt quy chuẩn, cơ sở còn có thể bị buộc phá dỡ hạng mục vi phạm.

Theo Cục Thống kê, 9 tháng đầu năm 2026, cơ quan chức năng phát hiện 14.055 vụ vi phạm môi trường trên cả nước, xử lý 11.182 vụ với tổng tiền phạt hơn 206 tỷ đồng. Số vụ được phát hiện tăng 25,2% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 9, có 1.285 vụ vi phạm được phát hiện tại 32/34 địa phương.
Đơn cử, tại khu công nghiệp (KCN) và khu tiểu thủ công nghiệp (TTCN) Lê Minh Xuân, TP HCM, năm nay cơ quan chức năng đã kiểm tra 100 cơ sở thì có 87 cơ sở vi phạm với 286 hành vi, tổng số tiền xử phạt gần 16 tỷ đồng. Năm trường hợp có dấu hiệu tội phạm được chuyển hồ sơ sang công an.
Các vi phạm chủ yếu liên quan thủ tục môi trường, quản lý chất thải, xả nước thải không đạt yêu cầu, chuyển giao chất thải cho đơn vị không đủ chức năng và đổ chất thải rắn trái phép.
Kết quả lấy mẫu cho thấy nước thải tại hố ga trên đường số 8 của KCN Lê Minh Xuân có chỉ số BOD5 vượt tiêu chuẩn đấu nối 2.797 lần, dầu mỡ khoáng vượt 1.348 lần, COD vượt 1.041 lần. Tại kênh C12, BOD5 vượt quy chuẩn 61,4 lần, COD 47,15 lần và sắt 25,66 lần.