Chuyển tới nội dung chính
Đời sống & Gia đình · Điểm tin đa nguồn

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM

Dù đối mặt với nhiều thách thức, làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp (TPHCM) vẫn bám trụ, duy trì các công đoạn thủ công, nỗ lực đưa sản phẩm truyền thống vươn ra thị trường trong nước và quốc tế.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 6 ngày trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗
Mã cổ phiếu liên quan:
Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 1

Cách trung tâm TPHCM khoảng 30km, làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp (phường Chánh Hiệp) tự hào với lịch sử hơn 100 năm hình thành và phát triển, nổi tiếng với các sản phẩm sơn mài thủ công tinh xảo. Từng trải qua thời kỳ hưng thịnh, nhưng hiện nay, làng nghề chỉ còn khoảng 8 doanh nghiệp sản xuất cùng vài chục hộ làm nghề nhỏ lẻ, phản ánh những khó khăn trong việc duy trì và phát triển nghề truyền thống.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 2

Dù quy mô sản xuất không còn như thời kỳ đỉnh cao, những người thợ nơi đây vẫn bền bỉ bám nghề, duy trì các công đoạn thủ công để tạo ra những sản phẩm mỹ nghệ tinh xảo, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 3

Phần cốt của sản phẩm sơn mài có thể được chế tác từ nhiều chất liệu như gỗ, ván MDF hoặc nhựa poly. Sau khi hoàn thiện phần cốt và công đoạn phất vải, người thợ tiến hành phủ lớp sơn hom nhằm tạo nền, chuẩn bị cho các bước xử lý và hoàn thiện bề mặt tiếp theo.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 4

Bụi mài phủ xám đôi bàn tay người thợ trong quá trình chà nhám, một công đoạn quan trọng để xử lý và làm phẳng bề mặt sản phẩm. Mài khô thường được thực hiện ở khâu xử lý cốt mộc và sau mỗi lần sơn hom. Các công đoạn sơn, mài được lặp lại từ 3-5 lần nhằm tạo độ phẳng, độ mịn cho tấm vóc trước khi chuyển sang các bước hoàn thiện tiếp theo.

Nghệ nhân Ưu tú Lê Bá Linh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sơn mài và Điêu khắc TPHCM, cho biết số lần sơn, mài cũng như quy trình thực hiện phụ thuộc vào kích thước, kiểu dáng và chủng loại sản phẩm. "Đặc trưng của nghề sơn mài là sự đan xen liên tục giữa hai công đoạn này, bởi làm sơn mài là vừa sơn vừa mài”, nghệ nhân Ưu tú Lê Bá Linh chia sẻ.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 5

Sau khi hoàn thiện các lớp sơn, người thợ tiếp tục thực hiện công đoạn mài nước để xử lý bề mặt sản phẩm. Nước được xối liên tục tại vị trí mài nhằm cuốn trôi bột mài, giúp người thợ dễ dàng kiểm soát độ phẳng, độ mịn và chất lượng bề mặt của từng lớp sơn.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 6

Theo ông Lê Bá Linh, thiết kế, trang trí và làm bóng là ba công đoạn khó, đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cao, sự khéo léo và kinh nghiệm. Trong đó, công đoạn trang trí có nhiều kỹ thuật khác nhau như vẽ màu, dán vàng, dán bạc, cẩn vỏ trứng, cẩn ốc… tạo nên những họa tiết và vẻ đẹp riêng cho từng sản phẩm sơn mài.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 7

Mỗi kỹ thuật trang trí đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn của người thợ. Để cẩn trang trí, người thợ lựa từng mảnh vỏ trứng hay mảnh ốc rồi dùng nhíp ghép nối chuẩn xác lên bề mặt tấm vóc. Các mảnh nhỏ được sắp xếp, ghép nối tỉ mỉ để tạo thành họa tiết trang trí theo thiết kế.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 8

Người thợ thực hiện công đoạn phun sơn lên sản phẩm tại cơ sở Định Hòa. Phía sau là hệ thống máng nước tạo màng nước chảy liên tục, có tác dụng cuốn trôi lượng sơn dư, hạn chế sơn phát tán trong không khí, góp phần giảm ô nhiễm và bảo đảm môi trường làm việc trong xưởng.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 9

Ông Phạm Văn Trái (62 tuổi) đã có khoảng 30 năm gắn bó với nghề sơn mài. Nhớ lại những ngày đầu đến với nghề, ông kể, từ nhỏ đã chứng kiến người dân trong khu vực chủ yếu sống bằng nghề làm sơn mài. Lớn lên, ông cũng theo học nghề rồi gắn bó cho đến tận hôm nay.

“Tôi không có sức khỏe nên cũng không thể làm những công việc khác. Nghề sơn mài tuy đòi hỏi sự tỉ mỉ nhưng công việc tương đối nhẹ nhàng, phù hợp với sức khỏe của tôi. Nhờ vậy mà tôi có thể theo nghề đến tận bây giờ”, ông Trái chia sẻ.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 10

Đôi bàn tay người thợ thoăn thoắt thực hiện các công đoạn mài, xối nước liên tục. Theo những người làm nghề, công việc này tuy không đòi hỏi nhiều sức lực nhưng cần sự tỉ mỉ và kinh nghiệm. Người thợ phải cảm nhận và xác định chính xác thời điểm dừng mài để tránh làm ảnh hưởng đến lớp sơn bên dưới. Bởi vậy, chất lượng thành phẩm phụ thuộc rất lớn vào kỹ thuật và sự khéo léo của người thợ trong công đoạn mài nước.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 11

Sơn mài Tương Bình Hiệp có thế mạnh ở dòng sản phẩm ứng dụng như hộp đựng nữ trang, ống cắm bút, bình hoa và tranh trang trí kích thước nhỏ. Đây cũng được xem là hướng đi cần thiết để đưa sản phẩm truyền thống đến gần hơn với thị trường.

Việc đa dạng hóa mẫu mã, nâng cao giá trị sử dụng và đẩy mạnh thương mại hóa không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì nguồn thu mà còn tạo việc làm, bảo đảm thu nhập ổn định cho người lao động, qua đó góp phần gìn giữ và phát triển nghề sơn mài truyền thống.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 12

Theo chị Ngọc Vân, quản lý cơ sở sơn mài Định Hòa, cơ sở hiện tập trung sản xuất các dòng tranh kích thước nhỏ và sản phẩm quà tặng như hộp, bình.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 13

Bên cạnh hoạt động sản xuất, nơi đây còn dành không gian trưng bày các tác phẩm, hình ảnh và tư liệu về nghề sơn mài được nghệ nhân Trương Quang Tịnh lưu giữ. Qua đó, góp phần giới thiệu lịch sử hình thành, quá trình phát triển và những giá trị văn hóa của nghề sơn mài truyền thống đến khách tham quan.

Miệt mài giữ lửa nghề sơn mài trăm tuổi ở TPHCM - 14

Không gian trưng bày tại cơ sở sơn mài Định Hòa trở thành điểm đến thu hút học sinh, sinh viên đến tham quan, tìm hiểu về lịch sử và các công đoạn chế tác sơn mài truyền thống. Trải qua nhiều thăng trầm, làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp vẫn bền bỉ gìn giữ những kỹ thuật thủ công được truyền qua nhiều thế hệ. Đặc biệt, năm 2016, nghề sơn mài Tương Bình Hiệp được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đánh dấu sự ghi nhận đối với những giá trị văn hóa và nghệ thuật đặc sắc của làng nghề.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Đời sống & Gia đình

Xem tất cả →