
Cuối tháng trước, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, cơ quan này đã phê duyệt thương vụ tiềm năng bán 500 tên lửa đánh chặn thuộc hệ thống phòng không Patriot cho Ukraine, với ngân sách do các đối tác châu Âu tài trợ. Thương vụ này vẫn cần sự đồng thuận từ Quốc hội để thông qua chính thức.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, diễn biến này cũng chưa thể khiến Ukraine yên tâm khi mùa đông tới gần và thương vụ nói trên có thể phải mất nhiều năm nữa mới được triển khai.
Theo giới quan sát, sau khi Mỹ phê duyệt, các cuộc đàm phán về hợp đồng mới bắt đầu. Trong khi đó, chuyên gia hàng không Anatolii Khrapchynskyi ước tính thời hạn bàn giao tên lửa vào khoảng năm 2030-2033.
Patriot là vũ khí duy nhất mà Ukraine mô tả là có thể đánh chặn được tên lửa đạn đạo của đối thủ. Trên thực tế, kho Patriot của Ukraine đã đối mặt với tình trạng sụt giảm nghiêm trọng.
“Quyết định hồi tháng 10 của Bộ Ngoại giao Mỹ về việc phê duyệt bán 500 tên lửa PAC-3 MSE trị giá 2,1 tỷ USD, do các đối tác châu Âu tài trợ, là vấn đề mang tính chiến lược với thời hạn giao hàng dự kiến vào giai đoạn 2030-2033. Vì vậy, một hợp đồng trên giấy có hiệu lực từ năm 2030 sẽ không thể đánh chặn loạt tên lửa đạn đạo kết hợp trong mùa đông này”, ông Khrapchynskyi nói.
Chuyên gia này cho rằng Mỹ giờ đây mới bắt đầu tăng tốc dây chuyền sản xuất Patriot. Theo ông, nhà thầu Lockheed Martin mới chỉ đang mở rộng các dây chuyền để đạt công suất 650 tên lửa mỗi năm, trong khi các đơn hàng tồn đọng đã được lên lịch giao trước 5-7 năm.
Trong khi đó, sau các đợt phóng tên lửa với cường độ cao tại Ukraine và Trung Đông, kho dự trữ của Lầu Năm Góc cũng đã suy giảm đáng kể.
Do Ukraine không thể chờ các chu kỳ sản xuất mới tại Mỹ, giải pháp đầu tiên cho mùa đông này là sử dụng tên lửa từ kho dự trữ hiện có của châu Âu và bổ sung kho tên lửa Mỹ thông qua cơ chế luân chuyển, ông Khrapchynskyi nhận định.
Trước tình thế cấp thiết này, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đề nghị các đồng minh cung cấp một “gói mùa đông” gồm 100 tên lửa mỗi tháng, tương đương 300 quả trong cả mùa đông năm nay.
Ông Zelensky nhấn mạnh rằng với tốc độ cung cấp 100 quả mỗi tháng, sẽ đủ để bảo vệ bầu trời Ukraine trong những tháng tới.
Ông đề xuất phương án sau: các đối tác chuyển giao tên lửa từ kho dự trữ của họ trong mùa đông 2026-2027, sau đó bổ sung lại bằng số tên lửa đã đặt hàng và thanh toán cho các nhà sản xuất.
Sau đó, Tổng thống Ukraine giải thích rằng ông sẽ tìm cách “đổi vị trí trong hàng chờ” với từng đối tác, theo đó Ukraine nhận trước 10, 20 hoặc 30 tên lửa từ kho của họ, với cam kết sẽ hoàn trả bằng số tên lửa thuộc gói cung cấp của Mỹ.
Ông Khrapchynskyi xác định Đức và Ba Lan là những nước vận hành hệ thống Patriot có kho tên lửa thực tế, tiếp đến ở mức độ thấp hơn là Hà Lan và Thụy Điển, những nước đã đóng góp đáng kể cho các gói viện trợ trước đây.
Một nguồn dự trữ tiềm năng khác là Tây Ban Nha và Hy Lạp, nơi chủ yếu triển khai các tên lửa PAC-2 GEM-T. Loại tên lửa này kém hiệu quả hơn PAC-3 MSE sử dụng cơ chế đánh chặn bằng động năng khi đối phó với mục tiêu đạn đạo.
Tuy nhiên, việc chuyển giao chúng có thể giảm tải cho các khu vực phòng không bằng cách cho phép lực lượng phòng thủ đánh chặn tên lửa hành trình và máy bay. Nhờ đó, Ukraine có thể dành số tên lửa MSE khan hiếm cho nhiệm vụ đánh chặn các mối đe dọa đạn đạo, chuyên gia giải thích.
Mặc dù vậy, tới nay, các nước châu Âu vẫn chưa lên tiếng về đề nghị từ Ukraine. Trong khi đó, Đức cho hay nước này đã không còn tên lửa Patriot để gửi cho phía Kiev.