Chuyển tới nội dung chính
Thời sự & Xã hội · Điểm tin đa nguồn

Lời nhắn gửi cha mẹ của liệt sĩ 54 năm trước mở ra đầu mối tìm kiếm hài cốt

Hơn nửa thế kỷ sau ngày liệt sĩ Nguyễn Văn Lập hy sinh, gia đình biết thêm lời nhắn gửi cha mẹ qua ghi chép của người đồng đội từng chôn cất ông. Đến giờ, gia đình vẫn cố tìm kiếm nơi liệt sĩ nằm lại.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 04/11/2026 Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

"Em về bảo với thằng Quyết báo cho bố mẹ anh là anh đã hy sinh rồi", ông Nguyễn Công Mịch ghi lại lời người tiểu đội trưởng Nguyễn Văn Lập giữa chiến trường Lộc Ninh (thuộc huyện Lộc Ninh - cực Bắc tỉnh Bình Phước cũ, sát biên giới với Campuchia) năm 1972.

Trong những trang kể về trận đánh, ông Mịch nhớ người đồng đội bị thương cả hai chân, máu thấm ướt quần. Ông tìm cách cứu nhưng không xác định được vị trí để ga-rô. Khi đó, ông Lập cầm tay người đồng đội, nhờ chuyển lời qua Quyết, người cùng xã và cùng nhập ngũ với mình.

"Tôi không cầm nổi nước mắt, ôm lấy anh, động viên anh, nhưng chỉ được mấy phút thì anh đã ra đi rồi", ông Mịch nhớ lại.

Tháng 10/2026, qua bài viết tìm kiếm thông tin của nhà báo, cựu chiến binh Đặng Vương Hưng, gia đình liệt sĩ kết nối được với ông Mịch. Cuộc gặp giúp thân nhân biết thêm những giờ phút cuối cùng của người đã nằm lại chiến trường hơn nửa thế kỷ trước, cùng thông tin về việc mai táng ông.

Lời nhắn gửi cha mẹ của liệt sĩ 54 năm trước mở ra đầu mối tìm kiếm hài cốt - 1
Cựu chiến binh Nguyễn Công Mịch với cuốn sổ ghi chép về những trận đánh, chặng đường hành quân và những người cùng chiến đấu (Ảnh: Hằng Nguyễn).

Cuộc gặp từ một bài viết tìm kiếm

Liệt sĩ Nguyễn Văn Lập sinh năm 1950, quê Yên Mô Thượng, xã Yên Mạc, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình cũ, nay thuộc xã Yên Mạc, tỉnh Ninh Bình. Ông là Thượng sĩ, Tiểu đội trưởng thuộc đơn vị C16.

Theo thông tin gia đình lưu giữ, ông hy sinh ngày 4/4/1972 tại mặt trận phía Nam. Năm 1993, ông được truy tặng Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Ba. Gia đình đến nay vẫn chưa tìm được phần mộ.

Anh Phạm Văn Nhưng, đại diện thân nhân, cho biết ông Lập là em trai của ông ngoại mình. Qua lời kể của người lớn tuổi, gia đình biết một đồng đội từng về báo ông được an táng bên cạnh một con suối. Người đồng đội sau đó trở lại tìm kiếm nhưng không xác định được vị trí cũ.

Trong quá trình tra cứu, gia đình tìm thấy hồ sơ mang tên Nguyễn Văn Lập, có năm sinh, quê quán và ngày hy sinh trùng với thông tin đang lưu giữ. Nơi an táng được ghi là "Đông ngã ba Lộc Tấn 1 km".

Với những dữ liệu ấy, anh Nhưng gửi đề nghị hỗ trợ tới dự án "Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" (TTU-VWAI), Đại học Công nghệ Texas, Mỹ.

Lời nhắn gửi cha mẹ của liệt sĩ 54 năm trước mở ra đầu mối tìm kiếm hài cốt - 2
Bức ảnh duy nhất của liệt sĩ Nguyễn Văn Lập gia đình còn giữ được (Ảnh: Gia đình cung cấp).

Ngày 18/10, bài viết của ông Đặng Vương Hưng về trường hợp liệt sĩ Nguyễn Văn Lập được đăng trên Facebook và một tạp chí điện tử. Từ bài viết, gia đình liên lạc được với cựu chiến binh Nguyễn Công Mịch, hiện sống tại Hà Nội, rồi đến gặp ông. Người đồng đội năm xưa vẫn giữ cuốn sổ ghi chép về những trận đánh, chặng đường hành quân và những người cùng chiến đấu.

Trong đó có câu chuyện về Tiểu đội trưởng Nguyễn Văn Lập...

Những trang ghi chép về đồng đội

Theo ghi chép của ông Mịch, tối 2/4/1972, ông cùng đồng đội dẫn một số cán bộ, chiến sĩ cối 160 ly mới từ miền Bắc vào đi nhận trận địa, sau đó đi đài quan sát phía đông khu Lộc Ninh.

Trong đêm, những người lính đi cách nhau 3-5m để tránh lạc. Sau khoảng một giờ, phía sau truyền lệnh dừng lại. Ông Mịch vừa ngồi xuống một gốc cao su thì tiếng nổ vang lên.

Đồng đội tên Thành lao về phía ông, báo bị thương rồi ngã xuống. Ông bật đèn dầu, tìm vết thương và lấy băng cứu bạn, nhưng chỉ ít phút sau Thành ngừng thở.

Rời chỗ Thành, ông nghe nhiều tiếng kêu từ những người bị thương. Ông chạy tới chạy lui, kiểm tra, tìm cách giúp từng người. Khi đến bên tiểu đội trưởng Nguyễn Văn Lập, ông nhận được lời nhắn gửi về cha mẹ.

Ông Mịch kể, khoảng 3h sáng mìn tiếp tục nổ quanh đội hình. Sau đó là cuộc đấu súng kéo dài khoảng 10-15 phút. Khi tiếng súng ngừng, ông lại đi tìm những người bị thương.

Đến sáng, theo lời ông, tiểu đội có 4 người hy sinh, 3 người bị thương. Ông ghi ông Lập, Thành và Duyên mất tối 2/4, người đồng đội tên Anh mất khoảng 4-5h sáng 3/4.

Sau khi thương binh được đưa về tuyến sau, những người ở lại chia thành hai nhóm mai táng liệt sĩ. Ông Mịch cùng đồng đội chôn cất những người thuộc tiểu đội mình tại rãnh thoát nước trong lô cao su.

"Tôi đặt Anh và anh Lập gối đầu nhau, Thành và Duyên gối đầu nhau, thành một hàng dài", ông nói. Họ dùng một mảnh ni lông và một tấm màn phủ lên các đồng đội. Lấp đất xong, trời vừa tối.

Nhiều năm sau, ông Mịch vẫn day dứt vì khi ấy không lấy tăng, võng từ đơn vị về để bọc cho những người đã mất trước lúc mai táng. "Tôi thực sự không hiểu vì sao lúc đó mình không nhớ ra để làm việc đó", ông nghẹn ngào khi nhắc lại, mong muốn một ngày có thể tìm lại nơi chôn cất đồng đội để an ủi linh hồn những người nằm xuống.

Thêm đầu mối sau hơn nửa thế kỷ

Cựu chiến binh Nguyễn Công Mịch kể chiến tranh kéo dài, đơn vị liên tục di chuyển, ông không có điều kiện trở lại thăm nơi đồng đội nằm xuống.

Sau 40 năm, ông cùng hai cựu chiến binh trở lại chiến trường. Trong trí nhớ của ông, nơi chôn cất cách ngã ba Lộc Tấn khoảng 2 km về phía Campuchia, gần bìa lô cao su, cách lộ 13 khoảng 300-400m.

Nhưng khi trở lại, trước mắt họ là cao su bạt ngàn. Những người lính cũ không xác định được vị trí mai táng năm xưa. "Chúng tôi đành thắp hương tạ lỗi các anh rồi ra về với cái đầu nặng trĩu", ông nói.

Sau này, khi trao đổi lại với đồng đội năm xưa, ông cho biết có khả năng ông đã nhớ sai tên đường: "Có khả năng nơi đồng đội của chúng tôi hy sinh cách lộ 14 khoảng 300-400m chứ không phải lộ 13", ông kể.

Thông tin ông Mịch nhớ về nơi chôn cất khác với chỉ dẫn "Đông ngã ba Lộc Tấn 1km" trong hồ sơ gia đình tra cứu. Hiện gia đình có thêm lời kể của người trực tiếp mai táng, song vị trí phần mộ vẫn chưa được xác định.

Sau cuộc gặp với ông Mịch, anh Phạm Văn Nhưng đã có một cuộc hẹn sẽ vào chiến trường năm xưa để tìm lại mộ người thân dù hy vọng thực sự mong manh.

"Sau hơn nửa thế kỷ mong mỏi, lần đầu tiên chúng tôi có thêm một đầu mối quan trọng, một tia hy vọng mới trong hành trình tìm kiếm hài cốt người thân đã hy sinh vì Tổ quốc", anh viết.

Qua cuộc gặp, gia đình biết thêm lời nhắn gửi cha mẹ của ông Lập, những người đồng đội đã nằm xuống cùng ông và cách họ được mai táng giữa chiến trường. Những trang ghi chép của ông Mịch trở thành nguồn thông tin mới để thân nhân tiếp tục hành trình tìm kiếm.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thời sự & Xã hội

Xem tất cả →