Khi thời tiết chuyển lạnh, bình nóng lạnh trở thành thiết bị quen thuộc trong sinh hoạt của nhiều gia đình Việt Nam. Thay vì bật liên tục cả ngày, không ít người lựa chọn cách chỉ bật bình khoảng 10–15 phút trước khi tắm, sau đó tắt đi để tiết kiệm điện.
Thói quen này có thực sự hợp lý? Theo các khuyến cáo từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), việc chỉ bật bình nóng lạnh trong thời gian cần thiết là cách sử dụng được khuyến khích đối với loại bình gián tiếp có bình chứa. Tuy nhiên, người dân cũng cần lưu ý đến thời gian làm nóng, cách ngắt nguồn điện và tình trạng an toàn của thiết bị.

Bật bình nóng lạnh 10–15 phút rồi tắt: Ngành điện nói gì?
Theo thông tin từ Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) được đăng tải trên trang thông tin Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thuộc Bộ Công Thương, bình nóng lạnh là một trong những thiết bị tiêu thụ nhiều điện năng vào mùa đông nếu không được sử dụng hợp lý.
EVNHANOI khuyến cáo các hộ gia đình chỉ nên bật bình trước khi sử dụng khoảng 10–15 phút, không để thiết bị hoạt động liên tục. Việc điều chỉnh thời gian sử dụng không chỉ góp phần tiết kiệm điện mà còn giúp bảo đảm an toàn trong sinh hoạt, đặc biệt với những gia đình có người cao tuổi và trẻ nhỏ.
Theo EVN, nhiều người cho rằng bình nóng lạnh có rơ-le tự ngắt nên có thể yên tâm để thiết bị hoạt động suốt 24 giờ. Tuy nhiên, bộ phận này chủ yếu có nhiệm vụ điều khiển nhiệt độ nước. Khi nhiệt độ giảm xuống dưới ngưỡng cài đặt, rơ-le có thể cấp điện trở lại để tiếp tục gia nhiệt. Vì vậy, việc duy trì cấp điện khi không có nhu cầu sử dụng có thể làm phát sinh điện năng tiêu thụ không cần thiết.

Dù vậy, mốc 10–15 phút không phải thời gian làm nóng cố định cho mọi loại bình. Theo hướng dẫn sử dụng từ nhà sản xuất Ariston, đối với bình nóng lạnh gián tiếp, người dùng có thể cần chờ khoảng 15–20 phút hoặc lâu hơn tùy thiết bị để nước đạt nhiệt độ mong muốn. Thời gian thực tế còn phụ thuộc vào dung tích bình, công suất làm nóng và nhiệt độ nước đầu vào.
Do đó, thay vì chỉ căn đúng 10 phút, các gia đình nên theo dõi đèn báo nhiệt độ và tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất, bảo đảm nước đủ nóng trước khi ngắt điện.
Một thao tác quan trọng cần thực hiện trước khi tắm
Không chỉ liên quan đến hóa đơn tiền điện, việc ngắt nguồn bình nóng lạnh trước khi tắm còn là khuyến cáo quan trọng về an toàn.
Trong bài viết đăng trên EVN, TS. Ngô Phi Thường, giảng viên Khoa Điện - Điện tử, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng (TP.HCM), cho biết phòng tắm là khu vực có nguy cơ mất an toàn điện cao do thường xuyên có nước, độ ẩm lớn và người sử dụng dễ tiếp xúc trực tiếp với các bề mặt ẩm ướt.
Nguy cơ có thể xuất phát từ nhiều thiết bị quen thuộc như bình nước nóng, máy giặt, ổ cắm, công tắc hay máy sấy tóc nếu được lắp đặt, sử dụng không đúng cách.
Đáng chú ý, trong các khuyến cáo an toàn điện được EVN đăng tải, chuyên gia nhấn mạnh việc ngắt điện bình nước nóng trước khi tắm.
Với bình nóng lạnh gián tiếp, khi nước đã đạt nhiệt độ phù hợp, người dùng nên tắt công tắc hoặc aptomat riêng cấp nguồn cho bình trước khi bước vào phòng tắm. Thao tác này giúp hạn chế nguy cơ điện giật nếu thiết bị xảy ra sự cố rò điện.
Tuy nhiên, việc tắt bình không đồng nghĩa với bảo đảm an toàn tuyệt đối. Theo TS. Ngô Phi Thường, hệ thống điện trong phòng tắm vẫn cần có nối đất bảo vệ, thiết bị chống dòng điện rò và các biện pháp bảo vệ phù hợp. Đặc biệt, thiết bị chống dòng điện rò không thể thay thế nối đất và cũng không bảo vệ trong mọi tình huống điện giật.

Những dấu hiệu bất thường không được chủ quan
Bên cạnh việc bật, tắt bình đúng cách, người dân cần thường xuyên kiểm tra và bảo dưỡng thiết bị. Theo khuyến cáo của EVN, những biểu hiện như bình nóng lạnh rò nước gần bộ phận điện, dây dẫn bị nứt vỡ, thiết bị phát nhiệt bất thường, có mùi khét hoặc aptomat chống dòng rò liên tục tự ngắt đều là dấu hiệu cần được kiểm tra.
Đặc biệt, nếu cảm thấy tê khi vô tình chạm vào vòi nước, vỏ bình hoặc những bộ phận kim loại trong phòng tắm, người dân phải xem đây là dấu hiệu nguy hiểm, tuyệt đối không chạm lại để thử.
Khi phát hiện bất thường, cần ngừng sử dụng, ngắt nguồn điện từ vị trí an toàn và liên hệ thợ điện hoặc kỹ thuật viên có chuyên môn. Không tự ý tháo lắp, sửa chữa bình nóng lạnh khi chưa có kiến thức chuyên môn.

Ngoài ra, các gia đình cũng không nên cài đặt nhiệt độ nước quá cao khi không cần thiết. Nước nóng cần được pha và kiểm tra nhiệt độ trước khi sử dụng, nhất là đối với trẻ nhỏ và người cao tuổi.