Năm 2023, các nhà khoa học lần đầu tiên ghi nhận một hành vi khá kỳ lạ ở loài rắn sậy lùn (tên khoa học Pseudorabdion), khi một cá thể của loài rắn này đã lộn vòng cơ thể để thoát khỏi nguy hiểm.

Rắn sậy lùn thuộc họ rắn nước, được tìm thấy trong những khu rừng tại Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan. Loài rắn này có bản tính nhút nhát, kích thước rất nhỏ, chỉ dài từ 11 đến 28cm, thích đào hang, luôn tìm cách ẩn nấp và hoạt động về đêm, do vậy các nhà khoa học vẫn chưa có nhiều nghiên cứu sâu về rắn sậy lùn.
Ban đầu, các nhà khoa học cho rằng hành động của con rắn sậy lùn mà họ bắt gặp năm 2023 chỉ là hành động tự phát của riêng một cá thể khi gặp nguy hiểm. Tuy nhiên, một nghiên cứu sâu hơn của các nhà khoa học tại Đại học Toho (Nhật Bản) đã nhận ra cách thức đặc biệt để loài rắn sậy lùn trốn chạy khi bị đe dọa.

Theo báo cáo được đăng tải trên tạp chí khoa học Current Biology, các nhà sinh vật học tại Đại học Toho đã nghiên cứu kỹ hành vi của 11 cá thể rắn sậy lùn trong phòng thí nghiệm.
Họ nhận thấy rằng mỗi con rắn khi gặp nguy hiểm đều cuộn cơ thể thành hình chữ “C”, phần đầu nhấc lên khỏi mặt đất và hướng về phía muốn di chuyển. Sau đó, nó quất mạnh phần đuôi về phía sau, khiến cơ thể rời khỏi mặt đất trong chốc lát. Tiếp đó, con rắn tiếp tục vung đuôi về phía trước để giúp cơ thể đang cuộn tròn của mình xoay vòng như bánh xe ngay giữa không trung.
Trong quá trình búng người về phía trước để chạy trốn, phần đầu của con rắn vẫn giữ rất ổn định, điều này cũng tương tự cách các loài rắn bay giữ đầu cố định khi phóng mình từ trên cây cao xuống phía dưới.
“Khi chạy trốn nguy hiểm, chúng có thể lăn với tốc độ từ 1,7 đến 3,7 m/giây, tương đương khoảng 6 đến 13 km/giờ. Tốc độ nhanh kết hợp với kích thước nhỏ khiến loài rắn này có thể dễ dàng lẩn trốn kẻ thù khi gặp nguy hiểm”, nhà sinh vật học Yosuke Kojima, thành viên nhóm nghiên cứu, chia sẻ.
Quay chậm kiểu di chuyển đặc biệt của rắn sậy lùn khi bị đe dọa (Video: Yosuke Kojima).
Sau khi phát hiện loài rắn sậy lùn có khả năng đặc biệt để chạy trốn kẻ thù, các nhà khoa học sẽ tiếp tục nghiên cứu để tìm hiểu xem loài rắn này có những đặc điểm nào về giải phẫu, sinh lý hoặc hệ thống điều khiển thần kinh cho phép chúng thực hiện hành động này.
Các nhà khoa học muốn tìm hiểu xem não bộ của rắn sậy lùn có gì đặc biệt để giúp chúng thực hiện hành động bất thường này một cách nhanh chóng như vậy.
Rắn sậy lùn là loài thuộc họ rắn nước, kích thước rất nhỏ và có lối sống đào hang để ẩn nấp. Chúng có lối sống về đêm, luôn tìm cách ẩn náu dưới các lớp lá để lẩn trốn kẻ thù.
Thức ăn của rắn sậy lùn là giun đất, ấu trùng và một số loài côn trùng nhỏ. Kẻ thù ngoài tự nhiên của rắn sậy lùn là các loài rắn lớn hơn, chim săn mồi và các loài rết kích thước lớn.
Rắn sậy lùn là loài nhút nhát, không có nọc độc nên vô hại với con người.