Nhiều tháng nay, người dân ở xã vùng cao Măng Ri (Quảng Ngãi) thường xuyên vượt núi thu hái lá sâm Ngọc Linh. Đây là loại lá có giá 5-7 triệu đồng/kg, được người dân thu hái về để pha trà uống, ngâm rượu hoặc bán cho thương lái, hợp tác xã.
Ông A Sỹ (54 tuổi, thôn Đăk Viên, xã Măng Ri) cho biết cây sâm Ngọc Linh sinh trưởng ở khu vực lưng chừng núi với độ cao hơn 1.800m. Từ lâu, người Xơ Đăng xem lá và củ sâm như bài thuốc quý, được lưu truyền trong làng.

Theo ông Sỹ, khi trong làng có người đau ốm hoặc mắc các bệnh thông thường như đau bụng, bà con thường lên núi tìm nhổ củ sâm Ngọc Linh để ngậm, còn lá dùng nấu nước uống. Đây là cách sử dụng sâm Ngọc Linh được người dân địa phương truyền lại qua nhiều thế hệ.
“Ngày trước, người dân thường giữ lại lá và củ sâm để sử dụng khi cần. Đến nay, khi lá và củ sâm Ngọc Linh có giá trị kinh tế cao nên nhiều gia đình ưu tiên bán cho thương lái để cải thiện thu nhập”, ông Sỹ chia sẻ.

Anh Nguyễn Văn Hiệp, Giám đốc Hợp tác xã Du lịch và Dược liệu Ngọc Linh, xã Măng Ri, cho biết mỗi năm đơn vị thu mua 300-400kg lá sâm Ngọc Linh từ người dân địa phương.
Những năm trước, giá thu mua 8-10 triệu đồng/kg. Gần 2 năm nay, giá lá sâm dao động 5-7 triệu đồng/kg. Phần lớn lá sâm Ngọc Linh khi thu mua về được cơ sở sơ chế để sản xuất trà túi lọc hoặc ngâm rượu.
Theo anh Hiệp, lá sâm Ngọc Linh chứa nhiều hoạt chất có giá trị, có tiềm năng ứng dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và làm đẹp. Ngoài phơi khô làm trà, lá sâm còn có thể sấy khô, nghiền thành bột để pha nước uống hoặc kết hợp với một số loại dược liệu khác.
“Khi kết hợp bột lá sâm với một số loại dược liệu khác, sản phẩm có thể hỗ trợ tăng cường sức đề kháng và cải thiện chức năng sinh lý”, anh Hiệp cho hay.

Anh Hiệp cho hay, lá thu hái từ những cây sâm đạt 8-9 năm tuổi được đánh giá có hàm lượng hoạt chất cao hơn so với cây mới 2-3 năm tuổi. Đây là yếu tố thuận lợi để phát triển các dòng sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao.
Theo anh Hiệp, rào cản lớn hiện nay nằm ở cơ chế pháp lý và thủ tục liên kết với vùng trồng được cấp chỉ dẫn địa lý. Nguồn nguyên liệu cũng mang tính thời vụ do lá được thu hoạch theo chu kỳ rụng tự nhiên của cây. Khi hết mùa thu hái, các cơ sở chế biến thiếu nguồn lá để duy trì sản xuất thường xuyên.
Ông Ngô Văn Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Măng Ri, cho biết lá sâm Ngọc Linh có giá trị kinh tế cao nhưng phần lớn sản lượng lá tại địa phương vẫn được sơ chế đơn giản, chủ yếu phơi khô bán cho các cơ sở sản xuất trà, hoặc dùng để ngâm rượu.
Việc phát triển các sản phẩm chế biến sâu từ lá sâm vì thế được xem là hướng đi cần thiết nhằm đa dạng hóa sản phẩm. Xã đang xây dựng phương án, phối hợp với các doanh nghiệp để chế biến sâu lá sâm Ngọc Linh nhằm nâng cao giá trị kinh tế và thương hiệu của sản phẩm.
Như Dân trí đã thông tin, từ tháng 9 đến tháng 11 hàng năm, người dân ở xã Măng Ri bước vào mùa thu hoạch lá sâm Ngọc Linh. Mỗi năm, cây sâm thường phát triển thêm 1-2 nhánh lá. Nếu không được thu hái, lá sẽ tự rụng khi cây bước vào giai đoạn ngủ đông.
Hiện lá sâm Ngọc Linh được bán với giá 5-7 triệu đồng/kg, tùy chất lượng. Năm nay, mưa kéo dài cùng tình trạng chuột núi cắn phá khiến nhiều vườn sâm bị hư hại, làm sản lượng lá thu hoạch giảm đáng kể.