Nằm ở khu vực thượng nguồn, làng bè cá Sở Thượng (phường Thường Lạc, tỉnh Đồng Tháp) có hơn 50 năm hình thành và phát triển. Từng tạo sinh kế cho hàng trăm lao động, giúp nhiều gia đình khấm khá nhờ nuôi trồng thủy sản, làng bè cũng đã trải qua không ít thăng trầm.

Có thời điểm nghề nuôi cá phát triển hưng thịnh, nhưng cũng có lúc làng bè trở nên đìu hiu. Dẫu vậy, vẫn còn những nông dân ngày đêm bám trụ với nghề truyền thống.
Nuôi một vụ thu hồi vốn tiền tỷ
Ông Trần Việt Hồng (57 tuổi, ngụ tại khu phố An Lạc) là thế hệ thứ hai tiếp nối nghề nuôi cá bè của gia đình. Trước đây, ông sở hữu 2 bè lớn nhưng do biến động thị trường, nguồn nước và giá cá bấp bênh hiện ông chỉ còn duy trì một bè với sản lượng khoảng 50 tấn.
Ông Hồng kể, cha mẹ ông là một trong những hộ đầu tiên nuôi cá tại khu vực này. Thời điểm đó, làng bè chỉ có khoảng 4-5 hộ tham gia sản xuất.
Sông Sở Thượng là nhánh phụ đổ vào sông Tiền. Nhận thấy lợi thế nguồn nước và dòng chảy ở vùng biên giới đầu nguồn, cha mẹ ông Hồng quyết định đóng bè, thả cá giống để phát triển kinh tế.
Những vụ cá đầu tiên mang lại thu nhập tốt, khiến nhiều người dân tìm đến học hỏi, làm theo mô hình của gia đình ông. Từ vài hộ ban đầu, nghề nuôi cá bè dần phát triển, hình thành làng bè sầm uất.
"Đến thời của tôi, làng bè từng có lúc suy, lúc thịnh. Tuy nhiên, vài năm gần đây, có thể do nguồn nước ô nhiễm nên lợi nhuận không còn cao như trước. Một bè cá chỉ có thể thu lãi khoảng 200-300 triệu đồng/năm", ông Hồng chia sẻ.

Hiện bè của ông nuôi 3 loại thủy sản gồm cá he, cá ba sa và cá hú. Giá bán dao động 60.000-70.000 đồng/kg, tùy thị trường. Cá sau thu hoạch được thương lái thu mua, đưa đến các chợ đầu mối ở miền Tây và TPHCM.
Theo ông Hồng, các loại cá này có thời gian nuôi tương đối giống nhau, khoảng 16 tháng là thu hoạch. Tuy nhiên, tỷ lệ hao hụt lớn, có khi lên đến 50%, buộc người nuôi phải thả cá giống với mật độ dày để bảo đảm sản lượng.
"Trước đây, nếu đóng một chiếc bè trị giá khoảng một tỷ đồng thì chỉ cần nuôi một vụ là có thể thu hồi vốn. Hiện nay, chi phí đầu vào tăng cao, rất ít chủ bè có thể đạt lợi nhuận như thế", lão nông U60 nói.
Người mới vào nghề vẫn quyết bám trụ
Không chỉ những gia đình có truyền thống lâu đời, làng bè Sở Thượng còn thu hút một số hộ mới tham gia nuôi cá.
Ông Nguyễn Văn An (66 tuổi) cho biết, gia đình vốn làm nghề chở cá thuê. Nhận thấy mô hình nuôi cá bè của bà con có hiệu quả, cách đây 2 năm, ông mạnh dạn đầu tư hơn 200 triệu đồng đóng một bè có sức chứa khoảng 10 tấn để nuôi cá lăng.

Theo ông An, cá lăng có thời gian nuôi khoảng 7-8 tháng là có thể thu hoạch. Hiện giá bán dao động 55.000-60.000 đồng/kg, có thời điểm hút hàng, giá tăng lên 80.000-90.000 đồng/kg.
Sau khi trừ chi phí, lão nông này có thể thu về gần 200 triệu đồng/năm.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Dương Văn Minh, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân khu phố An Lạc, cho biết từ nhỏ ông đã quen với nhịp sống trên làng bè, từng chứng kiến nhiều gia đình trở nên khấm khá nhờ nghề nuôi cá.
Tuy nhiên, hiện làng bè chỉ còn hơn 10 bè lớn và khoảng 30 bè nhỏ, nằm rải rác dọc nhánh sông Sở Thượng với chiều dài gần 2km. Vài năm gần đây, một số hộ mới cũng tham gia mô hình này.
Theo ông Minh, khoảng 15 năm trước, cá linh từng là nguồn thức ăn phổ biến trong nghề nuôi cá bè. Khi đó, sản lượng cá linh dồi dào, giá rẻ nên người dân dễ dàng mua về làm thức ăn cho các loại thủy sản khác.
"Giờ cá linh hiếm hơn, giá cao nên chủ bè không mua nổi nữa", ông Minh nói.
Để hỗ trợ người dân duy trì sản xuất, địa phương có chính sách cho vay vốn nuôi cá, mức vay tối đa 100 triệu đồng/hộ. Tuy nhiên, hồ sơ phải được xem xét dựa trên mô hình, quy mô và phương thức sản xuất trước khi phê duyệt.