Đáng chú ý, nỗi sợ bị ngã đôi khi khiến người già hạn chế vận động, từ đó làm tăng nguy cơ gặp tai nạn này.
Nỗi sợ té ngã có thể tạo thành vòng luẩn quẩn
Ông Ben Melancon, một cựu vận động viên ngoài 70 tuổi tại Mỹ, từng ám ảnh mỗi khi nhìn thấy cầu thang sau hơn chục lần bị trượt chân. Trong lần ngã gần nhất, ông bị thương sâu gần mắt trái và phải khâu 9 mũi.

"Tôi thực sự sợ chết khiếp những bậc thang đó", ông chia sẻ.
Trường hợp của ông Melancon không phải cá biệt. Sau một lần té ngã gây chấn thương, người cao tuổi có thể hình thành tâm lý lo sợ, thiếu tự tin khi di chuyển. Họ thường hạn chế đi lại, tránh cầu thang hoặc ngại tham gia các hoạt động thường ngày.
Tuy nhiên, việc ít vận động kéo dài khiến cơ bắp suy yếu, khả năng giữ thăng bằng giảm sút, từ đó làm tăng nguy cơ té ngã. Điều này tạo thành vòng luẩn quẩn giữa tâm lý sợ ngã và suy giảm thể chất.
Theo bà Michelle Easley, chuyên gia điều dưỡng tại Phòng khám Phòng ngừa Ngã thuộc Trung tâm Y tế Wexner, Đại học Bang Ohio (Mỹ), tiền sử té ngã là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến những lần ngã tiếp theo.
Một khảo sát trên 1.007 người trưởng thành tại Mỹ do Đại học Bang Ohio thực hiện cho thấy 63% người tham gia không nhận biết tâm lý lo sợ té ngã cũng có thể làm tăng nguy cơ gặp tai nạn này. Bên cạnh đó, 60% không nhận ra suy giảm thính lực là yếu tố nguy cơ và 74% không biết việc buồn tiểu gấp có thể khiến người cao tuổi dễ bị ngã hơn.
Theo Hiệp hội Phòng ngừa Thương tích và Thúc đẩy An toàn châu Âu (EuroSafe), té ngã chiếm khoảng 58% số ca cấp cứu do chấn thương ở người trên 65 tuổi tại Liên minh châu Âu. Dữ liệu giai đoạn 2010-2012 ghi nhận trung bình mỗi năm có khoảng 35.848 người trong nhóm tuổi này tử vong do té ngã. Khoảng 64% các chấn thương liên quan đến té ngã xảy ra ngay tại nhà.
Tại Việt Nam, một số nghiên cứu y khoa dẫn lại ước tính mỗi năm có khoảng 1,5-1,9 triệu người cao tuổi bị té ngã, trong đó khoảng 5% phải nhập viện do chấn thương. Nguy cơ này thường cao hơn ở người suy giảm khả năng vận động, mắc bệnh lý xương khớp hoặc từng bị ngã.
Giúp người cao tuổi lấy lại sự tự tin

Té ngã thường là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp, bao gồm suy giảm sức cơ, rối loạn thăng bằng, thị lực hoặc thính lực kém, tác dụng phụ của thuốc và môi trường sống thiếu an toàn.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tập luyện thể chất phù hợp, đặc biệt là các bài tập cải thiện sức mạnh cơ bắp và khả năng giữ thăng bằng, có vai trò quan trọng trong phòng ngừa té ngã. Tổng quan bằng chứng được WHO dẫn lại cho thấy các chương trình tập luyện có thử thách khả năng giữ thăng bằng giúp giảm khoảng 23% tỷ lệ té ngã ở người cao tuổi sống trong cộng đồng.
Trường hợp ông Ben Melancon, sau 4 tháng tham gia chương trình phục hồi tại Đại học Bang Ohio, tập luyện cùng chuyên gia vật lý trị liệu và duy trì các bài tập tại nhà, ông đã lấy lại sự tự tin khi đi cầu thang. Ông cũng chuyển sang sử dụng giày thể thao có khả năng hỗ trợ bàn chân tốt hơn.
Bên cạnh tập luyện, gia đình cần cải thiện độ an toàn trong nhà bằng cách bảo đảm đủ ánh sáng tại hành lang, cầu thang, loại bỏ thảm dễ xê dịch, giữ sàn nhà tắm khô ráo và lắp tay vịn chắc chắn. Người cao tuổi cũng nên kiểm tra thị lực, thính lực định kỳ và trao đổi với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng, bởi một số thuốc có thể gây chóng mặt, buồn ngủ hoặc hạ huyết áp tư thế, làm tăng nguy cơ té ngã.
Đặc biệt, người từng bị ngã nhiều lần cần được nhân viên y tế đánh giá khả năng vận động, sức cơ và thăng bằng để có biện pháp can thiệp phù hợp. Việc chỉ khuyên người cao tuổi hạn chế đi lại có thể khiến thể lực tiếp tục suy giảm, làm tăng nguy cơ gặp tai nạn trong tương lai.
Với sự hỗ trợ phù hợp và kiên trì tập luyện, người cao tuổi có thể từng bước vượt qua nỗi sợ té ngã, cải thiện khả năng vận động và duy trì cuộc sống độc lập.