
Kỳ quan thiên nhiên đang bị đe dọa
Biển Wadden, được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 2009, là hệ thống bãi cát và bãi bùn ven biển liền mạch lớn nhất thế giới. Khung cảnh nơi đây biến đổi không ngừng, từ vùng nước mênh mông khi thủy triều lên đến mê cung các luồng lạch, bãi cát, đầm lầy ngập mặn và bãi bùn khi nước rút. Đây là trạm dừng chân thiết yếu cho hàng triệu cá thể chim di cư và là nơi sinh sống của hàng ngàn loài sinh vật biển và thực vật.
Tuy nhiên, 17 năm sau khi được vinh danh, biển Wadden đang đối mặt với nguy cơ rơi vào danh sách Di sản Thế giới đang bị đe dọa.
UNESCO dự kiến sẽ cử một phái đoàn thanh tra chung với Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) vào năm 2027 để đánh giá tình trạng bảo tồn, do "những bất ổn kéo dài liên quan đến tác động tích lũy từ nhiều yếu tố khác nhau... cùng với các dấu hiệu cho thấy hệ sinh thái đang ngày càng chịu nhiều áp lực và suy thoái".
Các chuyên gia cảnh báo rằng các hoạt động của con người, từ khai thác muối, khí đốt, đánh bắt cá, du lịch cho đến các cuộc tập trận quân sự (như khu vực ném bom của NATO trên đảo Vlieland, Hà Lan), đang tạo ra áp lực lớn đối với biển Wadden.
Wouter van der Heij, nhà sinh học biển của tổ chức môi trường Waddenvereniging (Hà Lan), mô tả đây là "một tình trạng vô cùng dễ bị tổn thương". Ông cho biết: "Số lượng chim đang giảm dần, lượng cá cũng vậy, và đa dạng sinh học tại các bãi bùn cũng đang suy giảm".
Việc biển Wadden bị đưa vào danh sách nguy hiểm sẽ là một cú sốc lớn đối với các cơ quan chức năng và đặc biệt là những cư dân địa phương, những người phụ thuộc vào ngành du lịch để mưu sinh.
Ông Aant van der Veen, cư dân trên đảo Vlieland, chia sẻ: "Nếu mất đi ngành du lịch trên các hòn đảo này, thì dù bạn làm gì đi chăng nữa, tất cả mọi người cũng sẽ rơi vào cảnh phá sản".

Thách thức trong quản lý và cam kết của các chính phủ
Trước những lo ngại về việc các khu vực rộng lớn của biển Wadden có thể bị đóng cửa để phục vụ mục tiêu bảo tồn, ông Van der Veen đã khởi xướng chiến dịch "Chúng ta là Wadden".
Chiến dịch này đã thu hút sự chú ý lớn từ truyền thông và hơn 50.000 chữ ký, dẫn đến một cuộc họp với các thành viên Hạ viện Hà Lan. "Sáu tháng trước, chúng tôi không có tiếng nói. Giờ đây, chúng tôi đại diện cho tiếng nói của gần 52.000 người", ông cho biết.
Chính phủ Hà Lan đã thừa nhận thiếu sót trong công tác truyền thông và cam kết sẽ để người dân địa phương tham gia sâu hơn vào các quyết định trong tương lai.
Một phát ngôn viên chính phủ Hà Lan khẳng định: "Người dân đã sinh sống và làm việc trong cũng như bên cạnh môi trường tự nhiên của biển Wadden suốt nhiều thế kỷ qua. Quan điểm cốt lõi là điều này vẫn sẽ tiếp tục được duy trì trong tương lai và sự cân bằng hiện tại sẽ không bị thay đổi một cách căn bản".
Việc quản lý biển Wadden là trách nhiệm chung của Hà Lan, Đức và Đan Mạch, nhưng hệ thống quy định và cơ chế bảo vệ lại rất phức tạp, trải dài từ cấp địa phương đến cấp châu Âu.
Mona Friedrich, một nhà vận động thuộc Quỹ Công lý Môi trường, đang thực hiện các hành động pháp lý tại một phần biển Wadden thuộc Đức để thúc đẩy việc tuân thủ các quy định về đánh giá tác động môi trường đối với hoạt động đánh bắt bằng lưới kéo đáy.
Bà cho biết: "Trên văn bản, (biển Wadden) có nhiều lớp bảo vệ - là vườn quốc gia, di sản thế giới được UNESCO công nhận và là một phần của mạng lưới Natura 2000 - vậy mà hoạt động đánh bắt bằng lưới kéo đáy vẫn được cấp phép".
Một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với hệ sinh thái biển Wadden là mực nước biển dâng cao cùng với tình trạng sụt lún do hoạt động khai thác, có thể khiến các bãi bùn luôn bị ngập nước.
Ông Van der Heij giải thích: "Nếu các bãi bùn không còn lộ ra khi thủy triều xuống và không còn là nơi để các loài chim di cư tìm kiếm thức ăn, thì tuyến đường di cư của chúng - Hành lang bay Đông Đại Tây Dương - sẽ gặp nguy hiểm".
Tổ chức Waddenvereniging gần đây đã gửi "lời kêu gọi khẩn cấp" tới UNESCO, yêu cầu cơ quan này "có lập trường mạnh mẽ" để phản đối đề xuất mở rộng hoạt động khai thác muối dưới đáy biển gần Harlingen (Hà Lan).
Mặc dù chính phủ Hà Lan đã từ chối cấp phép khai thác khí đốt tại mỏ Ternaard, nhưng các dự án năng lượng tái tạo, như các trang trại điện gió ngoài khơi, cũng đang đặt ra mối đe dọa khi cần lắp đặt các đường cáp băng qua các bãi bùn và các hòn đảo.