Đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là lựa chọn của nhiều lao động Việt Nam với mong muốn có thu nhập tốt hơn, tích lũy vốn và cải thiện cuộc sống gia đình.
Trước ngày xuất cảnh, mỗi người đều mang theo những dự định riêng. Có người muốn dành dụm tiền xây nhà, có người hy vọng trả hết khoản vay phục vụ chuyến đi, cũng có người mong tích lũy kinh nghiệm và kỹ năng nghề để tìm kiếm cơ hội việc làm tốt hơn khi trở về.
Tuy nhiên, hành trình ấy không phải lúc nào cũng diễn ra như kế hoạch.

Một tai nạn lao động có thể khiến người đang khỏe mạnh không còn khả năng tiếp tục công việc. Doanh nghiệp sử dụng lao động ở nước ngoài có thể phá sản, thu hẹp sản xuất. Những biến động về kinh tế, chính trị, thiên tai hay dịch bệnh cũng có thể khiến hợp đồng lao động bị gián đoạn.
Trong một số trường hợp, người lao động còn phải đối mặt với nguy cơ bị ngược đãi, cưỡng bức lao động, quấy rối tình dục hoặc tranh chấp quyền lợi với người sử dụng lao động.
Khi những tình huống ngoài dự tính xảy ra, câu hỏi không chỉ là người lao động có thể trở về nước hay không, mà còn là họ sẽ được hỗ trợ thế nào để giảm bớt khó khăn và ổn định cuộc sống.
Đây là một trong những nhiệm vụ của Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước, cơ chế tài chính được thành lập nhằm hỗ trợ người lao động, doanh nghiệp, đồng thời phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro trong hoạt động đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Một trong những rủi ro lớn đối với người lao động ở nước ngoài là phải kết thúc hợp đồng trước thời hạn.
Theo các chính sách được Quỹ triển khai tại Quyết định số 34/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, người lao động có thể được xem xét hỗ trợ nếu phải về nước trước hạn do tai nạn lao động, tai nạn rủi ro, ốm đau hoặc bệnh tật đến mức không còn khả năng tiếp tục làm việc ở nước ngoài.
Đây là nhóm trường hợp mà khả năng tiếp tục làm việc của người lao động bị ảnh hưởng trực tiếp bởi tình trạng sức khỏe.
Việc trở về trước hạn không chỉ làm gián đoạn nguồn thu nhập mà còn khiến kế hoạch tài chính của người lao động và gia đình phải thay đổi. Trong khi đó, họ có thể cần thêm thời gian điều trị, phục hồi sức khỏe hoặc tìm kiếm công việc phù hợp sau khi về nước.
Bên cạnh các nguyên nhân liên quan đến sức khỏe, chính sách còn hỗ trợ người lao động phải về nước trước hạn khi người sử dụng lao động ở nước ngoài giải thể, phá sản hoặc thu hẹp sản xuất do thiên tai, dịch bệnh, bất ổn chính trị, chiến tranh, suy thoái kinh tế hay những lý do bất khả kháng khác theo quy định.
Trong những tình huống này, việc hợp đồng bị gián đoạn có thể xuất phát từ nguyên nhân khách quan, nằm ngoài khả năng kiểm soát của người lao động.

Báo cáo tổng kết của Quỹ ghi nhận một trong những dấu mốc đáng chú ý là hoạt động hỗ trợ người lao động Việt Nam trở về từ Libya.
Năm 2011, khi quốc gia Bắc Phi này xảy ra khủng hoảng chính trị, Quỹ đã hỗ trợ 10.224 lao động về nước. Đến năm 2014, thêm 1.753 lao động được hỗ trợ trở về trong bối cảnh người sử dụng lao động gặp khó khăn, dẫn đến phá sản.
Các khoản hỗ trợ trong hai đợt này liên quan đến tiền vé máy bay, chi phí vận chuyển và lệ phí thị thực.
Tổng cộng, 11.977 lao động đã được Quỹ hỗ trợ trở về từ Libya trong hai năm 2011 và 2014, cho thấy vai trò của nguồn lực tài chính hỗ trợ khi rủi ro xảy ra trên diện rộng.
Ở phạm vi từng cá nhân, chính sách hiện hành hướng tới những trường hợp người lao động phải đơn phương chấm dứt hợp đồng và về nước trước hạn do bị người sử dụng lao động ngược đãi, cưỡng bức lao động, quấy rối tình dục hoặc có nguy cơ rõ ràng đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe.
Mức hỗ trợ đối với các nhóm trường hợp phải về nước trước hạn được quy định từ 10-30 triệu đồng, tùy nguyên nhân và điều kiện áp dụng. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp kết thúc hợp đồng sớm đều đương nhiên được nhận hỗ trợ. Việc xem xét phải căn cứ vào nguyên nhân, hồ sơ và những điều kiện cụ thể theo quy định.
Khoản hỗ trợ từ Quỹ cũng không đồng nghĩa với việc bồi hoàn toàn bộ thu nhập bị mất hoặc các chi phí người lao động đã bỏ ra để đi làm việc ở nước ngoài. Tuy vậy, nguồn kinh phí này có thể giúp người lao động giảm bớt khó khăn tài chính trong giai đoạn vừa trở về, nhất là khi họ chưa thể lập tức tìm được việc làm mới.


Không phải rủi ro nào cũng dẫn đến việc người lao động phải trở về nước ngay lập tức. Có những trường hợp họ cần được hỗ trợ để giải quyết tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Tranh chấp liên quan đến quyền lợi lao động tại nước ngoài có thể đặt người lao động trước những khó khăn về pháp luật, ngôn ngữ, chi phí và khả năng tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ.
Theo Quỹ hỗ trợ việc làm ngoài nước, chính sách hỗ trợ giải quyết tranh chấp có thể bao gồm chi phí thuê luật sư, tư vấn pháp lý, án phí và một số chi phí cần thiết trong quá trình giải quyết vụ việc. Mức hỗ trợ được tài liệu giới thiệu từ 7 đến 20 triệu đồng mỗi trường hợp, theo điều kiện quy định.
Thực tế, Quỹ từng tham gia hỗ trợ xử lý một vụ kiện lao động tại Hoa Kỳ.
Năm 2015, đơn vị đã hỗ trợ 50% chi phí thuê luật sư để giải quyết vụ kiện tại bang Texas, liên quan đến hai công ty INTERSERCO và TTLC về lao động Việt Nam ở nước ngoài. Trường hợp này cho thấy bên cạnh hỗ trợ người lao động trở về nước, Quỹ còn có thể tham gia về mặt tài chính trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động.
Nghiêm trọng hơn là những trường hợp người lao động chết hoặc mất tích trong thời gian làm việc ở nước ngoài. Đối với gia đình, đây không chỉ là sự mất mát về tinh thần. Nếu người lao động là nguồn thu nhập chính, biến cố còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người thân ở quê nhà.
Quyết định số 34/2025/QĐ-TTg quy định chính sách hỗ trợ thân nhân người lao động chết hoặc mất tích trong thời gian làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, với mức hỗ trợ 40 triệu đồng mỗi trường hợp.
Thời gian qua, Quỹ đã phối hợp với doanh nghiệp và chính quyền địa phương tổ chức trao kinh phí hỗ trợ đến thân nhân người lao động tại nhiều địa phương.

Bên cạnh đó, chính sách còn có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp trong một số trường hợp phải đưa thi hài, di hài người lao động về Việt Nam.
Cụ thể, khi người sử dụng lao động ở nước ngoài bị phá sản, không có khả năng thanh toán chi phí và người lao động không được bảo hiểm chi trả, doanh nghiệp đưa thi hài, di hài về nước có thể được hỗ trợ 50% chi phí vận chuyển thực tế theo quy định.
Đây là khoản hỗ trợ dành cho doanh nghiệp thực hiện việc đưa thi hài, di hài về nước, khác với khoản hỗ trợ trực tiếp cho thân nhân người lao động chết hoặc mất tích.
Theo báo cáo tổng kết năm 2026, sau hơn hai thập kỷ hoạt động, Quỹ đã thực hiện hỗ trợ trên 13.000 lao động. Trong đó có gần 2.000 trường hợp liên quan đến người lao động chết, mất tích hoặc phải về nước trước thời hạn.
Những con số phản ánh phạm vi hỗ trợ của chính sách đối với nhiều dạng rủi ro khác nhau trong hành trình lao động ngoài nước.

Với những người phải kết thúc hợp đồng sớm, trở về Việt Nam mới chỉ là bước đầu của quá trình ổn định cuộc sống.
Sau thời gian làm việc tại nước ngoài, người lao động có thể cần tìm kiếm công việc mới, chuyển sang nghề khác hoặc bổ sung kỹ năng để đáp ứng yêu cầu tuyển dụng trong nước.
Đặc biệt, với những người trở về do tai nạn, bệnh tật hoặc ảnh hưởng từ việc doanh nghiệp nước ngoài ngừng hoạt động, quá trình tìm kiếm việc làm có thể gặp thêm trở ngại.
Bởi vậy, chính sách của Quỹ không chỉ tập trung giải quyết khó khăn trước mắt mà còn có nội dung hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề.

Theo Quyết định số 34/2025/QĐ-TTg, người lao động phải về nước trước hạn thuộc diện được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề có thể được nhận một triệu đồng mỗi tháng, tối đa 6 tháng cho một người trong một khóa học.
Khoản kinh phí này nhằm hỗ trợ một phần chi phí trong quá trình người lao động học nghề, chuyển đổi nghề nghiệp sau khi trở về nước.
Ngoài hỗ trợ tài chính trực tiếp, Quỹ đang triển khai những hoạt động liên quan đến việc kết nối cơ hội việc làm cho lao động hồi hương.
Quỹ hỗ trợ việc làm ngoài nước cho biết đang thực hiện điều tra nhu cầu tìm kiếm việc làm của người lao động đi làm việc ở nước ngoài sau khi trở về, hướng tới kết nối với những doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng nhân lực chất lượng cao.
Việc tận dụng kinh nghiệm, kỹ năng và tác phong làm việc được tích lũy trong thời gian ở nước ngoài là một hướng hỗ trợ để người lao động tiếp tục phát triển nghề nghiệp tại Việt Nam.
Cùng với đó, Quỹ đang từng bước chuyển đổi phương thức tiếp nhận và xử lý hồ sơ hỗ trợ.
Từ ngày 1/10/2025, đơn vị triển khai tiếp nhận và giải quyết 5 thủ tục hành chính trong lĩnh vực hỗ trợ người lao động thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Việc thực hiện thủ tục trực tuyến tạo điều kiện để người lao động, thân nhân và doanh nghiệp nộp hồ sơ, theo dõi quá trình giải quyết mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào phương thức trực tiếp.
Các hoạt động thông tin, tư vấn và phổ biến pháp luật về lao động ngoài nước cũng được Quỹ đẩy mạnh, nhằm giúp người lao động hiểu rõ điều kiện làm việc, quyền lợi và chính sách hỗ trợ trước khi xuất cảnh.

Sau hơn 20 năm hình thành và phát triển, Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước đã tham gia giải quyết nhiều tình huống, từ các cuộc khủng hoảng khiến hàng nghìn lao động phải trở về đến những trường hợp gặp tai nạn, tranh chấp hoặc mất mát nơi xứ người.
Mỗi chính sách có đối tượng, điều kiện và mức hỗ trợ riêng. Song điểm chung là tạo thêm một nguồn lực để người lao động, thân nhân và các chủ thể liên quan ứng phó với những rủi ro phát sinh trong quá trình làm việc ở nước ngoài.