
Các phái đoàn Nga, Ukraine và Mỹ đã kết thúc 2 ngày đàm phán trực tiếp tại Abu Dhabi (10-11/11) với một thỏa thuận về nguyên tắc liên quan đến việc trao đổi tù binh quy mô lớn, cùng các kế hoạch cho hoạt động ngoại giao tiếp theo. Các cuộc thảo luận kéo dài gần 5 giờ hôm 10/11 và chưa đầy 2 giờ hôm 11/11.
Trợ lý Tổng thống Nga Vladimir Medinsky, người dẫn đầu phái đoàn Nga, cho biết các cuộc đàm phán ba bên đã tập trung vào cấu trúc an ninh châu Âu trên quy mô rộng lớn hơn.
Phía Nga xác nhận các bên đã tìm thấy điểm chung trong một số vấn đề; phía Mỹ cũng ghi nhận những tiến triển đạt được, nhưng thừa nhận những vấn đề hóc búa nhất liên quan đến xung đột Ukraine vẫn chưa được giải quyết.
Người đứng đầu Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine, ông Rustem Umerov, là trưởng đoàn đàm phán Ukraine. Các đặc phái viên Mỹ gồm ông Steve Witkoff và Jared Kushner đóng vai trò trung gian trong các cuộc họp kín này.
Trao đổi tù binh quy mô lớn
Theo hãng tin RT (Nga), kết quả thực tế rõ ràng nhất - nếu không muốn nói là duy nhất - của 2 ngày đàm phán là thỏa thuận về nguyên tắc đối với một cuộc trao đổi tù binh quy mô lớn giữa Nga và Ukraine. Thông tin này đã được trưởng đoàn đàm phán Nga, ông Medinsky, công bố.
Ông Umerov, trưởng đoàn đàm phán Ukraine, cũng xác nhận kết quả chính của các cuộc đàm phán ba bên là đạt được thỏa thuận về đợt trao đổi tù binh quy mô lớn. Ông nhấn mạnh việc đưa người Ukraine trở về quê hương vẫn là một trong những ưu tiên hàng đầu.
"Chúng tôi đang nỗ lực hoàn thiện các chi tiết và triển khai thực hiện trên thực tế", ông cho biết.
Đặc phái viên Mỹ, ông Kushner, hoan nghênh kế hoạch trao đổi này, gọi đây là “đợt thả tù binh nhân đạo lớn nhất” kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu.
Thành viên phái đoàn Nga, Trung tướng Aleksandr Zorin - đại diện Bộ Tổng tham mưu Nga - sau đó cho biết cuộc trao đổi tù binh có thể diễn ra trong vòng 2-3 tuần tới, ngay sau khi các thủ tục liên quan được hoàn tất.
An ninh châu Âu là trọng tâm
Trưởng đoàn đàm phán Nga, ông Medinsky, xác nhận “chủ đề trọng tâm” của các cuộc thảo luận là an ninh châu Âu, đồng thời cho rằng việc chấm dứt xung đột tại Ukraine đòi hỏi phải giải quyết những bất cập trên toàn châu lục.
"Đó là lý do vấn đề này trở thành trọng tâm trong các cuộc đàm phán. Chúng tôi đã trao đổi quan điểm với phía Mỹ. Trong một số khía cạnh, chúng tôi tìm thấy tiếng nói chung, còn những khía cạnh khác thì chưa. Các cuộc thảo luận này chắc chắn sẽ còn tiếp tục”, ông Medinsky tuyên bố.
Theo ông, thế giới cần một hệ thống an ninh mới, công bằng và không nhắm vào bất kỳ quốc gia nào.
Nhà đàm phán Nga cho rằng cần đặt ra vấn đề về tình hình an ninh sau khi cuộc xung đột tại Ukraine kết thúc. Theo ông, cuộc xung đột liên quan đến Ukraine cho thấy hệ thống an ninh châu Âu đang gặp vấn đề và cần được giải quyết.
“Nga đã không ít lần nêu lên vấn đề về cấu trúc an ninh châu Âu, cũng như sự cần thiết phải xây dựng một hệ thống an ninh mới, toàn diện và công bằng tại châu Âu”, ông Medinsky nói thêm.
Ông cũng chỉ ra rằng các mối quan ngại và đề xuất về an ninh của Nga đã bị phớt lờ suốt hàng chục năm qua.
Trước đó, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cũng nhấn mạnh các bên cần thiết lập các thỏa thuận an ninh rộng lớn hơn trước khi các cuộc thảo luận có thể chuyển sang giai đoạn giải quyết xung đột.
Tương tự, Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner cũng gắn một thỏa thuận lâu dài cho Ukraine với các khuôn khổ an ninh rộng lớn hơn tại châu Âu.
Ông Kushner nêu rõ các mục tiêu chính của Washington bao gồm: chấm dứt giao tranh, thiết lập các bảo đảm hậu xung đột, hỗ trợ tái thiết và giải quyết các vấn đề nhân đạo. Sau các cuộc đàm phán, ông cho biết các bên đã đạt được tiến triển đáng kể về các cam kết bảo đảm, nhưng không công bố chi tiết cụ thể về một thỏa thuận an ninh.

Vấn đề lãnh thổ vẫn là trở ngại khó khăn nhất
Các cuộc thảo luận rộng hơn về an ninh cũng bao gồm vấn đề lãnh thổ. Ông Kushner mô tả đây là vấn đề khó giải quyết nhất.
Trong khi các cuộc đàm phán đang diễn ra, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky một lần nữa bác bỏ yêu cầu rút lực lượng Ukraine khỏi vùng Donbass ở miền Đông. Ông lập luận rằng việc gây áp lực buộc Kiev phải rút quân có thể là cách dễ dàng nhất để Washington đạt được thỏa thuận với Moscow, đồng thời nhấn mạnh rằng Mỹ nên tìm một “con đường khác”.
Khi được hỏi sau các cuộc đàm phán về vấn đề lãnh thổ cũng như các thông tin từ phương Tây cho rằng Ukraine từ chối thỏa hiệp, trưởng đoàn đàm phán Nga khẳng định Moscow sẽ không từ bỏ lập trường của mình.
“Mọi tấc đất của chúng ta rồi sẽ trở về với nước Nga, bằng cách này hay cách khác”, ông Medinsky tuyên bố.
Ông Medinsky khẳng định, Nga không thấy khả năng trao đổi lãnh thổ với Ukraine như một phần của bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào. Theo hãng tin Interfax, ông Medinsky nói thêm rằng vùng đệm của Nga dọc theo biên giới với Ukraine vốn đã khá rộng lớn và sẽ tiếp tục được mở rộng.
Ông Medinsky cũng cho rằng nếu có thể thiết lập một hệ thống an ninh công bằng cho châu Âu, điều đó sẽ góp phần đảm bảo hòa bình trên lục địa này trong nhiều thập niên, thậm chí là hàng thế kỷ tới.
Bước khởi đầu thuận lợi
Sau các cuộc đàm phán, Trưởng đoàn đàm phán Nga Medinsky cho biết các bên đã đạt được sự hiểu biết chung về một số vấn đề, nhưng vẫn còn bất đồng ở những vấn đề khác. Đồng thời, ông dành lời khen cho các Đặc phái viên Mỹ Witkoff và Kushner, mô tả họ là những người chân thành, làm việc hiệu quả và tập trung vào mục tiêu.
Ngoại trưởng Nga Lavrov nhận định rằng đánh giá của các bên nhìn chung là tích cực, và các nhà đàm phán Ukraine tỏ ra sẵn sàng cho các cuộc thảo luận thực chất.
Trong khi đó, Đặc phái viên Mỹ Kushner mô tả các cuộc thảo luận là thực chất nhưng đầy khó khăn, đồng thời gọi vòng đàm phán này là “bước khởi đầu tốt đẹp”.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhận định các cuộc đàm phán diễn ra hiệu quả, nhưng vẫn còn rất nhiều việc phải làm.
Sau các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi, ông Kushner cùng ông Witkoff dự định tới Moscow để gặp Tổng thống Vladimir Putin vào ngày 12/11. Sau đó, các đặc phái viên Mỹ sẽ đến Dublin để tham dự hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo EU và có cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Ngoại trưởng Nga Lavrov cho biết Tổng thống Putin sẽ quyết định các bước đi tiếp theo của Moscow sau khi lắng nghe ý kiến từ các đặc phái viên Mỹ và nhận báo cáo từ phái đoàn đàm phán Nga. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Nga vẫn tiếp tục theo đuổi các mục tiêu của chiến dịch quân sự do Tổng thống Putin vạch ra.
Nhà đàm phán của phái đoàn Ukraine, ông David Arakhamia, cũng cho biết vòng đàm phán tiếp theo có thể được lên kế hoạch sau các chuyến đi của đặc phái viên Mỹ, đồng thời bày tỏ hy vọng về một giải pháp trước thềm năm mới.
Tuyên bố từ Ukraine
Theo ông David Arakhamia, thành viên phái đoàn đàm phán Ukraine và là trưởng nhóm nghị sĩ đảng "Phụng sự Nhân dân", thừa nhận các cuộc đàm phán diễn ra khó khăn. Ông giải thích rằng điều này xuất phát từ lập trường của phái đoàn Nga.
"Các cuộc đàm phán rất khó khăn vì họ (phía Nga) mang đến những chỉ đạo vô cùng cứng rắn, không để lại bất kỳ dư địa nào cho việc thương lượng", ông nói.
Theo ông Arakhamia, kết quả của các cuộc đàm phán bao gồm: khả năng ấn định ngày cho cuộc đàm phán tiếp theo sau chuyến thăm Moscow của các đặc phái viên Mỹ, thỏa thuận về việc mời các nước châu Âu tham gia vào tiến trình đàm phán, các cuộc thảo luận về những vấn đề nhân đạo.
Ông Kyrylo Budanov, thành viên phái đoàn đàm phán Ukraine và là Chánh Văn phòng Tổng thống, từ chối tiết lộ liệu phía Nga có yêu cầu quân đội Ukraine rút khỏi vùng Donbass hay không.
Ông Budanov nêu rõ, các cuộc đàm phán diễn ra rất khó khăn, nhưng lập trường của Ukraine vẫn không thay đổi: cuộc chiến phải chấm dứt, đồng thời cần xây dựng một cấu trúc an ninh hiệu quả để đảm bảo hòa bình lâu dài và ngăn chặn các chiến dịch quân sự của Nga trong tương lai.
Theo ông Budanov, các mục tiêu chính của Ukraine bao gồm: đạt được một nền hòa bình công bằng và lâu dài trong thời gian sớm nhất, cứu sinh mạng công dân Ukraine, đảm bảo an ninh cho đất nước.
Ông cho biết trong hai ngày qua tại Abu Dhabi, phái đoàn Ukraine đã "nỗ lực tìm kiếm các phương thức để chấm dứt cuộc chiến".
Ông Serhii Kyslytsia, thành viên đoàn đàm phán Ukraine và là Phó chánh Văn phòng Tổng thống, nhấn mạnh không bên nào (Ukraine, Mỹ hay châu Âu) đưa ra tối hậu thư trong các cuộc họp.
Trưởng đoàn đàm phán Ukraine Umerov cho biết Ukraine, Mỹ và Nga đã thảo luận về các phương thức đạt được hòa bình và tái thiết Ukraine sau chiến tranh theo cơ chế ba bên. Ông Umerov nhấn mạnh: "Bước đầu tiên là chấm dứt chiến tranh và đảm bảo các cam kết an ninh cho Ukraine".
Theo ông, trong hai ngày làm việc, các bên đã trực tiếp trình bày lập trường của mình, mặc dù vẫn còn tồn tại những khác biệt đáng kể.
"Phía trước vẫn còn rất nhiều công việc khó khăn, nhưng vẫn có những cơ hội để tiếp tục tiến trình đàm phán", trưởng đoàn đàm phán Ukraine nhấn mạnh.