
Trong cuộc phỏng vấn với báo nhà nước Iran ngày 20/11, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tuyên bố, "lằn ranh đỏ" của Tehran trong các cuộc đàm phán bao gồm việc không để uranium làm giàu rời khỏi đất nước.
Về các cuộc đàm phán hạt nhân, ông Araghchi cho biết các bên trung gian đã đưa ra một số đề xuất liên quan đến kho dự trữ uranium làm giàu của Iran, nhưng ông khẳng định vấn đề làm giàu hạt nhân không thể được giải quyết tách biệt khỏi các yêu cầu khác.
Ông cho biết ủy ban đàm phán thuộc Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran sẽ xem xét các dự thảo thỏa thuận trước khi hội đồng này đưa ra quyết định phê chuẩn cuối cùng.
Đề cập đến triển vọng đàm phán với Washington, ông Araghchi cho biết thay vì tình trạng bế tắc “không chiến tranh, cũng không hòa bình” như hiện nay, Tehran đang tìm kiếm một “thỏa thuận tốt đẹp và lâu dài” nhằm ngăn chặn một cuộc xung đột khác. Ngoài ra, Iran sẽ không đưa ra những nhượng bộ mà phía Mỹ có thể coi là một thắng lợi.
Theo Ngoại trưởng Araghchi, Iran sẽ không chấp nhận một thỏa thuận với Washington chỉ để chấm dứt tình trạng bế tắc hiện nay. Ông cảnh báo bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải đưa ra được các bảo đảm nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột tái diễn.
“Liệu có ích gì khi đạt được một thỏa thuận hôm nay, để rồi 2 tháng sau thỏa thuận đó bị phá vỡ và xung đột lại bùng phát?”, ông Araghchi đặt câu hỏi.
Ông lưu ý rằng giao tranh đã tái diễn chỉ 15 ngày sau khi thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 6 được ký kết. Ông xác nhận Tehran và Washington vẫn tiếp tục trao đổi thông điệp và đề xuất thông qua Qatar và Pakistan.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết Tehran vẫn hy vọng ngoại giao có thể chấm dứt cuộc xung đột với Mỹ. Ông Araqchi xác nhận Tehran đang tìm kiếm "một thỏa thuận đảm bảo chiến tranh sẽ không xảy ra nữa".
Ông nhấn mạnh trước khi tiến xa hơn, Iran cần những bảo đảm cho thấy Washington thực sự nghiêm túc trong các cuộc đàm phán, đồng thời cho biết Iran đã thảo luận với các bên trung gian về hình thức cũng như bản chất của các biện pháp xây dựng lòng tin.
Vào tháng 10, ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cũng tuyên bố “tất cả vật liệu hạt nhân đã làm giàu sẽ vẫn nằm trong lãnh thổ Iran” và “không một hạt uranium đã làm giàu nào được phép rời khỏi Iran".
Theo ông, “những vật liệu này là tài sản quan trọng nhất và là kho báu quốc gia của người dân Iran, được dành cho mục đích sử dụng trong nước”.
Một trong những điều kiện mà Mỹ đưa ra nhằm chấm dứt cuộc xung đột với Iran là Iran phải từ bỏ quyền kiểm soát đối với uranium làm giàu cao. Washington lo ngại Tehran có thể sử dụng số uranium làm giàu này để chế tạo vũ khí hạt nhân - một ngưỡng mà Mỹ coi là “lằn ranh đỏ”.
Iran hiện nắm giữ hơn 400kg uranium được làm giàu đến 60%, theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Mức uranium dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân thường yêu cầu độ làm giàu từ 90% trở lên.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã viện dẫn năng lực hạt nhân của Iran là một trong những lý do chính để phát động chiến dịch quân sự chống lại Tehran. Ông Trump đã vạch ra kế hoạch tiêu hủy uranium làm giàu của Iran, nói rằng số vật liệu này sẽ được vận chuyển đến Mỹ, xử lý tại chỗ hoặc đưa đến một địa điểm khác.
Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Moscow vẫn để ngỏ đề xuất chuyển giao uranium làm giàu của Iran sang Nga và Moscow coi đây là một lựa chọn khả thi để giảm leo thang căng thẳng giữa Mỹ và Iran.
Thứ trưởng Ngoại giao Nga Georgy Borisenko cũng cho biết Moscow sẵn sàng chuyển uranium đã làm giàu ra khỏi Iran về lãnh thổ Nga hoặc hỗ trợ các quốc gia khác sẵn sàng tiếp nhận số vật liệu này.
Iran sẵn sàng mở lại eo biển Hormuz
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết bản ghi nhớ đạt được tại Islamabad giữa Tehran và Washington “không còn nằm trên bàn đàm phán” nữa, nhưng khẳng định Iran vẫn sẵn sàng mở lại eo biển Hormuz nếu các điều kiện của nước này được đáp ứng.
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải huyết mạch với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu. Iran gần như kiểm soát eo biển này kể từ khi xung đột xảy ra, trong khi Mỹ phong tỏa hải quân và các cảng của Iran.
Theo ông Araghchi, bản ghi nhớ này đã được hoàn tất với chữ ký của nguyên thủ cả hai quốc gia, nhưng việc Washington vi phạm một điều khoản quan trọng đã đặt dấu chấm hết cho thỏa thuận đó.
Ông cho biết sau đó, Tehran đã đưa các cam kết của Mỹ vào bản ghi nhớ - cùng với yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt mới - vào một đề xuất kéo dài 7 ngày nhằm mở lại eo biển Hormuz.
Theo ông, sau hai tháng tham vấn, thời hạn đề xuất để mở lại eo biển đã được rút ngắn xuống còn 2 ngày, trong đó Washington được kỳ vọng sẽ thực hiện các cam kết của mình ngay trong ngày đầu tiên.
“Ngay cả khi khung thời gian này bị rút ngắn từ 2 ngày xuống còn một ngày hay 2 giờ đồng hồ, chúng tôi cũng không thấy vấn đề gì. Điều quan trọng là các yêu cầu của Iran phải được đáp ứng”, nhà ngoại giao Iran nêu rõ.
Iran từng yêu cầu Mỹ đáp ứng 7 điều kiện trước khi nối lại bất cứ cuộc đàm phán nào nhằm chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz.
Các điều kiện do Iran đưa ra bao gồm: chấm dứt hành động thù địch trên mọi mặt trận, bao gồm ở Li Băng, dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Mỹ (đặc biệt đối với dầu mỏ và xuất khẩu), giải phóng tài sản bị đóng băng, bồi thường thiệt hại chiến tranh, chấm dứt phong tỏa hải quân Mỹ đối với các cảng Iran, chấm dứt tấn công vào lãnh thổ Iran, giảm sự hiện diện quân sự Mỹ và không can thiệp nội bộ, bảo đảm liên quan đến eo biển Hormuz và tự do hàng hải.
"Lằn ranh đỏ" của Mỹ
Trong phát biểu ngày 20/11, Tổng thống Donald Trump cũng vạch lằn ranh đỏ với Iran với vũ khí hạt nhân, khẳng định Mỹ sẽ không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
“Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân, tuyệt đối không bao giờ”, ông Trump nói.
Tổng thống Trump cũng khẳng định Mỹ đang nắm “quyền kiểm soát hoàn toàn” đối với eo biển Hormuz.
“Tuần trước, chúng ta đã vận chuyển một lượng dầu kỷ lục qua eo biển Hormuz. Hải quân của chúng ta đang thực hiện phong tỏa. Chúng ta nắm quyền kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz”, Tổng thống Mỹ cho biết.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng lên tiếng ủng hộ quyết định của Tổng thống Trump về việc tiến hành cuộc chiến với Iran, khi được hỏi về tác động của cuộc chiến này đối với các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.
“Mục tiêu ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân chính xác là điều chúng ta cần phải thực hiện”, ông Vance phát biểu bên cạnh ông Trump tại một cuộc họp báo ở Nhà Trắng.
Ông Vance cảnh báo: “Nếu họ có vũ khí hạt nhân, họ chắc chắn sẽ sử dụng nó". Tuy nhiên, Tehran nhiều lần bác bỏ cáo buộc của Mỹ về vũ khí hạt nhân, khẳng định chương trình hạt nhân của Tehran chỉ nhằm mục đích hòa bình.