
Năm 2011, khi khủng hoảng chính trị bùng phát tại Libya, hàng nghìn lao động Việt Nam đang làm việc tại quốc gia Bắc Phi này phải đối mặt với tình thế bất thường. Công việc bị gián đoạn, tình hình an ninh phức tạp, đặt ra yêu cầu đưa người lao động về nước.
Trong những cuộc trở về ấy, Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước tham gia bằng một nguồn lực cụ thể: kinh phí hỗ trợ người lao động.
Theo báo cáo của Quỹ, riêng năm 2011, đơn vị đã hỗ trợ 10.224 lao động Việt Nam từ Libya về nước do khủng hoảng chính trị. Các khoản hỗ trợ gồm tiền vé máy bay, chi phí vận chuyển và lệ phí thị thực.
Ba năm sau, Libya tiếp tục trở thành một dấu mốc trong hoạt động của Quỹ. Năm 2014, thêm 1.753 lao động được hỗ trợ về nước trong bối cảnh người sử dụng lao động gặp khó khăn, dẫn đến phá sản.
Như vậy, qua hai đợt năm 2011 và 2014, Quỹ đã hỗ trợ 11.977 lao động trở về từ Libya.

Đối với người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, hành trình xuất cảnh thường gắn với những dự định dài hạn: có thu nhập ổn định, tích lũy vốn, cải thiện đời sống gia đình. Tuy nhiên, không phải mọi hợp đồng đều có thể thực hiện đến ngày kết thúc.
Những biến động chính trị, khó khăn của doanh nghiệp sử dụng lao động hay các sự kiện bất khả kháng có thể khiến kế hoạch làm việc phải dừng lại. Trong hoàn cảnh đó, người lao động không chỉ đối mặt với nguy cơ mất việc mà còn phát sinh chi phí trở về nước.
Việc Quỹ tham gia hỗ trợ trong 2 đợt trở về từ Libya cho thấy vai trò của một cơ chế tài chính nhằm giảm bớt khó khăn cho người lao động khi xảy ra biến cố trên diện rộng.
Tuy nhiên, hành trình hơn 20 năm của Quỹ không chỉ ghi dấu bằng những cuộc trở về tập thể.
Năm 2015, Quỹ tiếp tục tham gia xử lý một vụ việc có tính chất khác. Theo tài liệu tổng kết, đơn vị đã hỗ trợ 50% chi phí thuê luật sư để giải quyết vụ kiện lao động tại bang Texas, Hoa Kỳ, liên quan đến hai công ty INTERSERCO và TTLC.
Khác với các đợt hỗ trợ lao động từ Libya, trường hợp này đặt ra yêu cầu về giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền lợi liên quan đến người lao động Việt Nam ở nước ngoài.
Từ hỗ trợ chi phí trở về nước đến hỗ trợ giải quyết tranh chấp pháp lý, các trường hợp cho thấy rủi ro trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức, đòi hỏi những phương án hỗ trợ khác nhau.

Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước có tiền thân từ Quỹ Hỗ trợ xuất khẩu lao động, được thành lập theo Quyết định số 163/2004/QĐ-TTg ngày 8/9/2004 của Thủ tướng Chính phủ.
Năm 2007, Quyết định số 144/2007/QĐ-TTg quy định về việc thành lập, quản lý và sử dụng Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước. Cơ chế hoạt động tiếp tục được điều chỉnh qua Quyết định số 40/2021/QĐ-TTg và Quyết định số 34/2025/QĐ-TTg.
Xuyên suốt quá trình này là mục tiêu hỗ trợ phát triển thị trường lao động ngoài nước, nâng cao chất lượng nguồn lao động, đồng thời phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro đối với người lao động, doanh nghiệp.
Sau hơn 20 năm hoạt động, báo cáo tổng kết năm 2026 của Quỹ ghi nhận trên 13.000 lao động đã được hỗ trợ.
Bên cạnh những đợt hỗ trợ quy mô lớn, Quỹ còn thực hiện hỗ trợ đối với gần 2.000 trường hợp liên quan đến người lao động chết, mất tích hoặc phải về nước trước thời hạn.
Đằng sau các nhóm trường hợp ấy là những tình huống khác nhau trong đời sống lao động xa quê.
Có người phải kết thúc hợp đồng sớm vì ốm đau, tai nạn, không còn đủ khả năng tiếp tục công việc. Có trường hợp bị ảnh hưởng bởi việc doanh nghiệp ở nước sở tại giải thể, phá sản hoặc thu hẹp sản xuất. Nghiêm trọng hơn là những trường hợp người lao động chết, mất tích trong thời gian làm việc ở nước ngoài.
Khi rủi ro xảy ra, khó khăn không chỉ thuộc về người trực tiếp đi làm việc mà còn có thể ảnh hưởng đến gia đình ở quê nhà.

Chính sách của Quỹ vì thế không giới hạn ở việc hỗ trợ người lao động, mà còn hướng đến thân nhân và quá trình ổn định cuộc sống, tìm kiếm việc làm sau khi trở về.
Theo Quyết định số 34/2025/QĐ-TTg, Quỹ hỗ trợ người lao động phải về nước trước hạn trong một số trường hợp như bị tai nạn, ốm đau, bệnh tật đến mức không còn khả năng tiếp tục làm việc; người sử dụng lao động giải thể, phá sản hoặc thu hẹp sản xuất do những nguyên nhân được quy định.
Chính sách cũng bao gồm trường hợp người lao động phải về nước trước hạn do đơn phương chấm dứt hợp đồng khi bị ngược đãi, cưỡng bức lao động, bị quấy rối tình dục hoặc có nguy cơ rõ ràng đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe.
Tùy nguyên nhân và điều kiện áp dụng, mức hỗ trợ đối với một số trường hợp phải về nước trước hạn là 10-30 triệu đồng.
Đối với thân nhân người lao động chết hoặc mất tích trong thời gian làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, mức hỗ trợ được quy định là 40 triệu đồng mỗi trường hợp.
Người lao động phải về nước trước hạn thuộc diện được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề còn có thể nhận một triệu đồng mỗi tháng, tối đa 6 tháng cho một khóa học.
Những khoản tiền này không thể bù đắp toàn bộ thiệt hại mà người lao động hoặc gia đình phải chịu. Tuy nhiên, chính sách tạo thêm một nguồn lực tài chính trong thời điểm khó khăn, đồng thời hỗ trợ quá trình tìm kiếm việc làm sau khi hợp đồng bị gián đoạn.

Nếu những năm đầu hoạt động, các trường hợp hỗ trợ đưa người lao động về nước trở thành dấu mốc nổi bật, thì trong giai đoạn hiện nay, phạm vi nhiệm vụ của Quỹ được mở rộng hơn.
Theo Quyết định số 34/2025/QĐ-TTg, bên cạnh hỗ trợ người lao động và thân nhân, Quỹ còn hỗ trợ doanh nghiệp hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và các hoạt động liên quan trực tiếp đến công tác này.
Đáng chú ý là nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật, tư vấn và cung cấp thông tin về thị trường lao động ngoài nước.
Quỹ cũng thực hiện hoặc hỗ trợ tổ chức tập huấn, bồi dưỡng năng lực cho cán bộ quản lý, doanh nghiệp; xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và các nền tảng số phục vụ người lao động.
Đây là hướng tiếp cận không chỉ hỗ trợ sau khi rủi ro xảy ra mà còn chú trọng phòng ngừa.
Với người lao động, việc nắm được thông tin chính thống về thị trường tiếp nhận, điều kiện làm việc, chi phí, quyền lợi và nghĩa vụ theo hợp đồng có ý nghĩa quan trọng ngay từ trước khi xuất cảnh.
Thông tin đầy đủ cũng giúp họ nhận diện các hành vi môi giới trái phép, lừa đảo liên quan đến việc đi làm việc ở nước ngoài.

Quỹ cho biết đã tham gia các hoạt động khảo sát, xúc tiến và mở rộng thị trường lao động tại Đông Bắc Á, Trung Đông và châu Âu; đồng thời triển khai tuyên truyền chính sách trên các phương tiện truyền thông và nền tảng số.
Một hướng triển khai khác là điều tra nhu cầu tìm kiếm việc làm của lao động trở về nước để kết nối với các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng.
Song song với mở rộng nhiệm vụ, Quỹ đang thay đổi cách thức phục vụ người lao động.
Từ ngày 1/10/2025, đơn vị triển khai tiếp nhận và giải quyết 5 thủ tục hành chính trong lĩnh vực hỗ trợ người lao động thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Từ ngày 1/1/2026, Quỹ tiếp nhận báo cáo đóng góp của doanh nghiệp bằng hình thức trực tuyến, thay thế báo cáo giấy.
Việc từng bước số hóa hồ sơ, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và ứng dụng công nghệ thông tin hướng tới mục tiêu giúp người lao động, thân nhân và doanh nghiệp tiếp cận chính sách thuận tiện, công khai hơn.
Hơn hai thập kỷ trước, sự ra đời của Quỹ đặt nền móng cho một cơ chế tài chính hỗ trợ hoạt động đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.
Đến nay, từ việc hỗ trợ hàng nghìn người trở về giữa khủng hoảng Libya đến những trường hợp gặp tai nạn, bệnh tật, mất tích hoặc phải kết thúc hợp đồng sớm, Quỹ đã trải qua nhiều tình huống với những yêu cầu khác nhau.
Con số hơn 13.000 lao động được hỗ trợ là kết quả có thể thống kê. Còn ý nghĩa của chính sách nằm ở khả năng giúp người lao động có thêm một điểm tựa khi hành trình mưu sinh xa quê gặp biến cố.