Tại tọa đàm “Dấu ấn người Thầy – Giữ lửa nghề giữa những đổi thay” do báo Dân trí tổ chức nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, ba nhà giáo ở ba cấp học đã chia sẻ những khoảnh khắc khiến họ cảm thấy hạnh phúc nhất trong hành trình làm nghề. Đó không hẳn là những thành tích lớn lao, mà đôi khi bắt đầu từ một lời thưa gửi, một hành động tử tế hay tin nhắn của học trò khi bước vào đời.

Tiếng “dạ” đầu đời và những cái ôm khiến cô giáo xúc động
Với thầy Lê Quang Hải, giáo viên Trường Tiểu học An Lạc 3 (TPHCM), niềm vui trong nghề thường đến từ những điều rất nhỏ, bắt đầu ngay từ những ngày học sinh bước vào lớp 1.
Đã có 10 năm đứng lớp ở bậc học này và đầu là lớp 1, thầy Hải nhớ những em nhỏ ngày đầu đến trường còn rụt rè, sợ hãi, chưa biết người đứng trước mặt mình là ai, sẽ dạy điều gì và đối xử với mình ra sao. Cũng có những em vừa gặp thầy đã chạy đến ôm ngay.
Trong quá trình giảng dạy, điều thầy mong muốn nhất không chỉ là học sinh biết đọc, biết viết mà còn hình thành thói quen ứng xử lễ phép. Vì vậy, thầy thường nói với các em rằng chữ đầu tiên cần học chính là chữ “dạ”.
“Tôi luôn chú ý cách học sinh ứng xử với các cô bộ môn, các cô chú lao công, bảo vệ và nhân viên trong trường. Tôi rất vui khi thấy các em đều biết mở lời bằng một tiếng "dạ", thầy Hải chia sẻ.

Theo thầy, dạy học sinh lớp 1 không đơn thuần là dạy chữ A, chữ B, chữ C hay phép tính 1 cộng 1 bằng 2. Người thầy còn cần quan tâm đến cảm xúc, cách ứng xử và những kỹ năng sống đầu tiên của trẻ.
Có khi, niềm vui của học sinh chỉ đến từ một lời khen của thầy: “Hôm nay con viết chữ đẹp quá”, “Hôm nay con làm toán tốt quá”. Có hôm, thầy tặng các em một viên kẹo, chiếc bánh. Những món quà nhỏ ấy được các em quý hơn là do bố mẹ mua cho.
Nếu học sinh hoàn thành bài tập trong tuần, thầy Hải có thể thưởng một chiếc bút chì khắc tên mình. Có em nói sẽ không sử dụng chiếc bút mà giữ lại làm kỷ niệm. Cuối năm lớp 1, thầy còn tặng các em những chú gấu bông có khắc lời nhắn như “Lớp 1 của thầy Hải mến tặng” hoặc “Thương tặng bé...” kèm tên từng em.
Thầy kể, mình thường tranh thủ giờ ngủ trưa của học sinh để chấm bài. Khi thấy em nào viết chữ đẹp, có tiến bộ, thầy ghi lời khen vào vở. Có học sinh về nhà kể lại với bố mẹ rằng trong giờ ngủ trưa, thầy đã khen mình. Những phản hồi từ phụ huynh rằng họ cảm thấy ấm lòng, vui vì tin tưởng giao con cho thầy khiến thầy càng yêu nghề hơn.
Không chỉ là người dạy chữ, thầy Hải còn trở thành người để học sinh tin tưởng chia sẻ. Có em từng hỏi thầy có thể ở lại lớp để kể chuyện gia đình hay không. Khi được đồng ý, em kể đủ chuyện ở nhà, từ những điều lớn đến những việc rất nhỏ trong cuộc sống.
“Khi một đứa trẻ có thể thoải mái kể cho mình nghe những câu chuyện riêng tư như vậy, tôi hiểu rằng các em đã dành cho mình sự tin tưởng rất lớn, xem thầy như một người thân”, thầy Hải nói.

Còn ở bậc THPT, cô Lê Thị Ngọc Dung, Tổ trưởng bộ môn Ngữ văn Trường THPT Nguyễn Chí Thanh (TPHCM), lại tìm thấy hạnh phúc trong cách học trò biết quan tâm, chia sẻ và trưởng thành qua những trải nghiệm.
Trong một dự án học tập, cô Dung có dịp chứng kiến học sinh lớp 12 cưa những thanh sắt để chuẩn bị làm con rối. Hôm đó trời mưa, các em vẫn mặc áo mưa, ngồi ngoài trời làm việc. Có em cưa đến phồng cả tay, thậm chí gãy cả lưỡi cưa.
Nhìn học trò nỗ lực, cô xúc động, lặng lẽ quay lại hình ảnh rồi đăng bài khen các em. Sau đó, một số học sinh khác nhìn thấy và nói với nhau rằng cô khen các anh chị lớp 12 mà không khen mình. Có em còn buồn vì chưa được cô ghi nhận.
Với cô Dung, những phản ứng ấy rất đáng yêu, bởi các em không chỉ muốn hoàn thành công việc mà còn mong được nhìn nhận những cố gắng của mình.
Một kỷ niệm mới nhất khiến cô nhớ mãi. Khi phần trình diễn gặp trục trặc kỹ thuật, cô rất mệt và lo lắng, không biết học sinh sẽ xử lý thế nào. Cô mặc nguyên bộ áo dài, ngồi xuống phía dưới sân khấu. Bất ngờ, các em chạy đến ôm cô, vỗ vai và động viên: “Cô không sao hết, cô cố lên nhé! Các bạn làm rất tốt, cô yên tâm đi, cô đừng buồn nữa”.
Cô Dung cho rằng những cái ôm và lời động viên xuất phát từ tình cảm chân thành của học sinh là điều rất đáng quý.

Trong một hoạt động khác, khi người hỗ trợ kỹ thuật mang thiết bị vào trường giúp học sinh nhưng bị chú bảo vệ nhắc nhở, các em đã nhắn cô: “Cô ơi, lúc nãy tụi con có nhờ anh mang thiết bị vào giúp. Anh bị chú bảo vệ nhắc nhở. Tụi con chưa xuống lớp được, cô có thể nhắn với chú bảo vệ rằng tụi con xin lỗi chú được không? Tí nữa tụi con xuống sẽ trực tiếp xin lỗi chú”.
Cô xúc động trước hành động nhỏ ấy. Theo cô, đó là biểu hiện của sự tử tế mà học sinh đã hình thành trong quá trình học tập và trải nghiệm.
Với dự án có sự tham gia của 179 học sinh, cô Dung còn chứng kiến các em học cách phối hợp, giải quyết mâu thuẫn và tự chịu trách nhiệm với công việc. Có những lúc học sinh tranh luận, không ai chịu ai rồi tìm đến cô hỏi cách giải quyết. Thay vì làm thay, cô để các em tự trao đổi, tháo gỡ. Sau đó, các em quay lại báo cáo: “Dạ thưa cô, con xin báo cáo, con là chủ tịch dự án của lớp 12A21. Mọi việc đã được giải quyết xong”.
Những trải nghiệm ấy cũng giúp học sinh nhận ra khả năng của bản thân. Có em nhận thấy mình có thể quản lý nhân sự, em khác muốn làm truyền thông, có em muốn thử sức với vai trò MC.
“Điều khiến tôi hạnh phúc, tự hào nhất không chỉ là tạo ra những học sinh giỏi về tri thức mà còn là nhìn thấy các em trưởng thành hơn từng ngày thông qua mỗi giờ học, mỗi dự án và từng bài giảng”, cô Dung chia sẻ.

"Nghe trò báo tin có việc làm, lương 1.000 USD, tôi hạnh phúc lắm"
Ở bậc đại học, niềm hạnh phúc của người thầy đôi khi đến vào thời điểm sinh viên rời giảng đường, bắt đầu cuộc sống và công việc ngoài xã hội.
Tiến sĩ Lê Duy Tân, giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TPHCM, cho biết thầy may mắn được đồng hành với sinh viên từ những ngày đầu học tập, tham gia nghiên cứu đến khi các em tìm được việc làm.
Trong quá trình giảng dạy, thầy Tân cùng đồng nghiệp xây dựng phòng thí nghiệm, tạo môi trường để sinh viên áp dụng kiến thức đã học vào các dự án thực tế. Thời gian đầu, không ít sinh viên chưa nhận thức đầy đủ về ý nghĩa của nghiên cứu khoa học, cho rằng chỉ cần học tốt các môn, đạt điểm cao là đủ.
Trong khi đó, theo thầy, doanh nghiệp thường yêu cầu người lao động có kinh nghiệm. Vì vậy, sinh viên cần tích lũy trải nghiệm thông qua việc tham gia các dự án ngay từ khi còn ngồi trên giảng đường.
Thầy đã tập hợp những sinh viên có niềm đam mê, đồng hành và động viên các em tham gia nghiên cứu. Có những giai đoạn, công việc của thầy trò kéo dài đến đêm muộn.

Thầy Tân nhớ một hôm làm việc đến 23h, về nhà chuẩn bị đi ngủ vì quá mệt thì nhận được tin nhắn của sinh viên: “Thầy ơi, sao thầy chưa sửa bài nghiên cứu khoa học cho em? 12h là hết hạn nộp rồi thầy ơi!”.
Khi ấy chỉ còn khoảng một tiếng đồng hồ. Hai thầy trò phải cùng làm việc trực tuyến, chỉnh sửa bài đến sát thời hạn rồi gửi đi. Kết quả, bài nghiên cứu được chấp nhận tại một hội nghị quốc tế. Đây cũng là lần đầu tiên sinh viên ấy được tham gia báo cáo tại một hội nghị quốc tế.
Ban đầu, sinh viên còn rụt rè, lo lắng khi đứng trước các giáo sư và bước vào môi trường học thuật quốc tế. Thầy Tân phải động viên, cùng các em luyện tập cách trình bày, diễn đạt và trả lời câu hỏi. Sau lần báo cáo thành công, sinh viên tự tin hơn; những bạn khác nhìn vào cũng được khích lệ, nghĩ rằng mình có thể làm được.

Theo chia sẻ của thầy, phòng thí nghiệm hiện có hơn 50 thành viên đang tham gia. Một số sinh viên từng đồng hành đã giành học bổng toàn phần để tiếp tục học thạc sĩ, tiến sĩ tại các trường đại học ở Nhật Bản, Australia và Anh. Dù ra nước ngoài học tập, các em vẫn tiếp tục hướng dẫn những thế hệ sinh viên tiếp theo.
Nhưng với thầy Tân, một trong những niềm vui đặc biệt nhất vẫn là khi nhận được tin nhắn của học trò báo tin đã tìm được việc làm.
“Có những lúc tôi nhận được tin nhắn của các em khoe: “Thầy ơi, em tìm được việc làm rồi", “Thầy ơi, em chưa tốt nghiệp mà đã có việc làm”, hay “Thầy ơi, lương em được 1.000 USD (gần 26 triệu đồng)’”, thầy kể.
Những tin nhắn ấy khiến thầy thực sự hạnh phúc. Bởi sau những giờ học, những dự án và khoảng thời gian thầy trò cùng nhau nỗ lực, các sinh viên đã có thể bước vào môi trường làm việc, tìm được công việc và mức thu nhập của mình.
Thầy Tân cho rằng bốn năm đại học là khoảng thời gian sinh viên phải không ngừng phấn đấu để tìm được việc làm trong một xã hội ngày càng cạnh tranh, không chỉ giữa con người với nhau mà còn với trí tuệ nhân tạo (AI). Vì vậy, bài giảng ở bậc đại học cần gắn với thực tế, giúp sinh viên tích lũy kiến thức và kinh nghiệm có thể sử dụng khi đi làm.