Con số này nằm trong Báo cáo quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch năm 2025 Cục Thống kê vừa công bố. So với năm 2024, tỷ số giới tính khi sinh giảm 0,6 điểm, nhưng vẫn cao hơn mức 109,5 của hai năm 2021 và 2022, cùng mức 109,7 của năm 2023.
Theo quy luật sinh học, cứ 100 bé gái ra đời thường đi kèm 104 đến 106 bé trai. Tỷ số của Việt Nam năm 2025 vượt xa ngưỡng này. Cục Thống kê đánh giá tình trạng mất cân bằng kéo dài suốt giai đoạn 2021-2025 và chưa cải thiện đủ rõ, dù năm nay nhích giảm.
Khoảng cách giữa các địa phương rất rộng. Sau Hà Nội, Bắc Ninh xếp thứ hai với 119,3 bé trai trên 100 bé gái, tiếp đến Sơn La 115, Hải Phòng 112,6 và Thái Nguyên 112,5.
Ở nhóm thấp nhất, Cà Mau chỉ 103,2; Khánh Hòa 104,5; Tây Ninh 104,7; Đồng Tháp và An Giang cùng đạt 105,9.

Tình trạng này dồn về phía Bắc. Toàn bộ các tỉnh, thành thuộc Đồng bằng sông Hồng đều vượt mốc 110 bé trai trên 100 bé gái. Khu vực Trung du và miền núi phía Bắc cũng nghiêng mạnh về bé trai. Ngược lại, phần lớn tỉnh thành Đồng bằng sông Cửu Long giữ tỷ số quanh mức cân bằng, khoảng 103 đến 106.
Tỷ số giới tính khi sinh cao kéo dài sẽ để lại hệ lụy trong nhiều thập kỷ. Số bé trai dư thừa hôm nay sẽ trở thành nhóm nam giới dư thừa khi bước vào tuổi trưởng thành, làm gia tăng cạnh tranh trong thị trường hôn nhân. Một bộ phận nam giới có thể phải kết hôn muộn hoặc không tìm được bạn đời.
Không chỉ tác động đến cơ cấu dân số, tình trạng này còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy xã hội như gia tăng nguy cơ buôn bán phụ nữ, bạo lực trên cơ sở giới và các vấn đề về an ninh, trật tự. Về lâu dài, sự thiếu hụt phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ cũng có thể tác động đến quy mô và cơ cấu dân số các thế hệ tiếp theo.
Trước thực trạng này, Bộ Y tế đang xây dựng Đề án Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh giai đoạn 2026–2035. Đề án đặt mục tiêu hai chặng là kéo tỷ số xuống dưới 109 bé trai trên 100 bé gái vào năm 2030, rồi về mốc 106 vào năm 2035, tức ngang ngưỡng tự nhiên. Đề án chọn hướng liên ngành, ghép công cụ pháp lý với chính sách an sinh, truyền thông và giáo dục. Cơ quan chức năng sẽ tăng thanh tra, kiểm tra và xử lý hành vi lựa chọn giới tính thai nhi, đồng thời nâng năng lực quản lý ở địa phương.
Song các chuyên gia nhận định chỉ siết chế tài thì chưa đủ để đạt hiệu quả kiểm soát. Như bác sĩ Mai Xuân Phương, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông – Giáo dục thuộc Tổng cục Dân số (nay là Cục Dân số, Bộ Y tế), cho rằng gốc rễ nằm ở định kiến giới và tâm lý muốn có con trai, nhất là trong các gia đình ít con hoặc đã sinh nhiều con gái.
"Khi mỗi gia đình sinh ít con, áp lực phải có con trai để nối dõi, thờ cúng tổ tiên càng lớn", ông nói. Ông cho biết thêm, quan niệm trọng nam khinh nữ và việc một bộ phận lạm dụng siêu âm, xét nghiệm trước sinh để chọn giới tính đã khoét sâu chênh lệch. Siêu âm và xét nghiệm trước sinh vốn là dịch vụ y tế hợp pháp để theo dõi thai kỳ, nhưng bị lợi dụng sai mục đích.

Các chuyên gia đề xuất nhóm giải pháp xã hội hướng tới nâng vị thế phụ nữ và trẻ em gái, bảo đảm bình đẳng trong giáo dục, việc làm, quyền sở hữu và thừa kế. Hệ thống chăm sóc người cao tuổi cũng cần vững hơn để cha mẹ bớt tâm lý dựa vào con trai lúc về già.
Với chính sách hỗ trợ tài chính cho gia đình sinh con gái, Bộ Y tế lưu ý phải thiết kế thận trọng, tránh gây cảm giác trẻ em gái cần được bù đắp, thay vào đó khẳng định giá trị của các em. Thay vì làm dàn trải, Việt Nam dự kiến dùng dữ liệu dân số để khoanh vùng những địa bàn và nhóm dân cư nguy cơ cao, từ đó chọn giải pháp phù hợp.