Khó lựa chọn vì có quá nhiều công trình xuất sắc
Trước thềm công bố các chủ nhân Giải thưởng VinFuture 2026, Giáo sư Daniela Rus, thành viên Hội đồng Giải thưởng VinFuture, đã chia sẻ về quá trình xét chọn cũng như những hướng nghiên cứu khoa học có thể góp phần định hình tương lai nhân loại.
Giáo sư Daniela Rus là một trong 100 nhân vật có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu năm 2026 do tạp chí TIME bình chọn.
Bà tham gia Hội đồng Giải thưởng VinFuture từ năm 2025, với chuyên môn nghiên cứu về robot, AI và học máy.

Theo nữ giáo sư, quá trình xét chọn giải thưởng năm nay gặp không ít khó khăn bởi số lượng đề cử chất lượng cao.
"Năm nay có rất nhiều đề cử thực sự xuất sắc. Có quá nhiều nhà khoa học và công trình xứng đáng được ghi nhận, vì vậy quá trình lựa chọn đã kéo dài vài tháng", Giáo sư Daniela Rus chia sẻ.
Bà cho biết, với mỗi đề cử, Hội đồng Giải thưởng luôn đặt ra hai câu hỏi quan trọng: Công trình đã tạo ra bước tiến nào về khoa học và tri thức? Những tri thức đó có khả năng mang lại tác động tích cực, sâu rộng đối với nhân loại hay không?
Đây cũng là hai tiêu chí xuyên suốt quá trình đánh giá, nhằm tìm kiếm những thành tựu không chỉ có giá trị học thuật mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho cuộc sống.

Đề cập đến quá trình thảo luận, Giáo sư Daniela Rus đánh giá cao vai trò của Giáo sư Richard Henry Friend, Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng VinFuture.
Theo bà, Giáo sư Richard Henry Friend không tham gia biểu quyết mà tập trung bảo đảm mọi quan điểm chuyên môn đều được lắng nghe, xem xét thấu đáo trước khi Hội đồng đi đến sự đồng thuận.
Khi được hỏi về những công trình sẽ được vinh danh tại VinFuture 2026, nữ giáo sư hé lộ giải thưởng năm nay sẽ hướng tới các nghiên cứu góp phần giải quyết những thách thức về phát triển bền vững.
"Những công trình khoa học được vinh danh năm nay không chỉ góp phần thúc đẩy sự phát triển và thịnh vượng của nhân loại, mà còn hướng đến việc bảo đảm sự phát triển ấy diễn ra theo cách bền vững cho hành tinh", bà cho biết.
Từ bài toán năng lượng đến tương lai của nhân loại
Là nhà khoa học có nhiều năm nghiên cứu về AI và robot, Giáo sư Daniela Rus đặc biệt quan tâm đến những công trình tìm kiếm sự cân bằng giữa phát triển công nghệ và bảo vệ môi trường.
Một trong những vấn đề bà nhấn mạnh là hiệu quả sử dụng năng lượng của các hệ thống công nghệ hiện đại.
Nữ giáo sư đưa ra ví dụ: Một đứa trẻ có thể hoạt động cả ngày với năng lượng từ một thanh chocolate, trong khi các hệ thống máy tính cần tiêu thụ lượng năng lượng lớn hơn nhiều để thực hiện những tác vụ phức tạp.
Sự khác biệt này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa khả năng sử dụng năng lượng của các hệ thống tự nhiên và những hệ thống kỹ thuật do con người tạo ra.

Theo Giáo sư Daniela Rus, những tiến bộ trong công nghệ pin có vai trò quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách đó.
Khi công nghệ lưu trữ năng lượng được cải thiện, con người có thể phát triển các hệ thống kỹ thuật hoạt động hiệu quả hơn, đồng thời giảm áp lực lên tài nguyên và môi trường.
Bên cạnh năng lượng, bà cũng quan tâm đến những nghiên cứu giúp con người hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa các hệ thống tự nhiên, sức khỏe môi trường và đời sống.
Theo nữ giáo sư, tiến bộ khoa học không chỉ được đo bằng khả năng tạo ra những công nghệ ngày càng mạnh mẽ, mà còn ở việc con người hiểu và bảo vệ tốt hơn thế giới đang sống.
Đánh giá về vai trò của VinFuture, Giáo sư Daniela Rus cho rằng giải thưởng đang góp phần kết nối cộng đồng khoa học quốc tế, đồng thời khuyến khích những nghiên cứu hướng đến các thách thức lớn của nhân loại.
Bà nhấn mạnh, điều đáng quý không chỉ nằm ở những khám phá được vinh danh mà còn ở sự cẩn trọng, chiều sâu và tinh thần trách nhiệm trong quá trình lựa chọn.
Trong bối cảnh khoa học liên tục vượt qua những giới hạn mới, việc đánh giá một thành tựu không đơn thuần dựa trên giá trị chuyên môn, mà còn phải xem xét những tác động lâu dài đối với con người và tương lai hành tinh.