Thị trường kim loại quý vừa khép lại tuần giao dịch đầy sóng gió khi giá vàng thế giới đóng cửa ở mức 3.524,8 USD/ounce. So với mức đỉnh lịch sử 5.595 USD/ounce thiết lập vào ngày 29/1, giá vàng hiện đã bốc hơi hơn 2.000 USD/ounce (tương đương mức giảm 37%). Tính riêng trong 3 tháng qua, kim loại quý mất tới 22% giá trị, đánh dấu chuỗi trượt giá 13 tuần nặng nề nhất kể từ năm 2013.

Áp lực đè nặng từ làn sóng giải chấp diện rộng
Theo dữ liệu từ BullionVault, giá vàng tính theo USD đã giảm trong 11/13 tuần gần nhất. Đà lao dốc không diễn ra đơn lẻ mà nằm trong làn sóng bán tháo lan rộng khắp các thị trường tài chính, từ dầu thô, đồng, bạc cho đến tiền số và cổ phiếu công nghệ.
Chuyên gia Bernard Dahdah tại ngân hàng đầu tư Natixis nhận định, các tuyên bố mang xu hướng thắt chặt tiền tệ từ giới chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tác động mạnh đến tâm lý thị trường. Đề xuất tăng lãi suất thêm 0,5 điểm phần trăm vào tháng 12 cùng biên bản cuộc họp cứng rắn khiến đồng USD neo ở mức cao, tạo sức ép trực tiếp lên kim loại quý.
Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán suy yếu cũng kích hoạt làn sóng bán tháo vàng. Cổ phiếu công nghệ như Anthropic quay đầu giảm về mức giá chào sàn sau phiên tăng vọt trước đó. Khi các khoản đầu tư rủi ro bị bán mạnh, nhiều nhà đầu tư buộc phải bán vàng để bù đắp yêu cầu bổ sung ký quỹ.
Đồng thời, lực mua từ các ngân hàng Trung ương có dấu hiệu chậm lại. Ba Lan đã hoàn thành mục tiêu dự trữ 700 tấn vàng. Trong khi đó, Kazakhstan chủ động giảm tỷ trọng vàng để chuyển hướng sang trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, vốn đang mang lại lợi suất hấp dẫn quanh mức 5%/năm.
Kịch bản năm 2008 và bài học từ lịch sử
Dù mức giảm hơn 2.000 USD/ounce khiến không ít người lo ngại, một số chuyên gia lại nhìn nhận đây là tín hiệu quen thuộc của chu kỳ kinh tế. Chia sẻ trên Stocktwits, nhà kinh tế Peter Schiff cho rằng diễn biến hiện nay có nét tương đồng với cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.
Thời điểm đó, giá vàng từng giảm khoảng 30% để giải quyết nhu cầu thanh khoản ngắn hạn trước khi chạm đáy vào tháng 10/2008. Sau đó, kim loại quý này bật tăng tới 166% để lập đỉnh vào năm 2011. Ngược lại, thị trường chứng khoán tiếp tục giảm sâu thêm nhiều tháng và chỉ số S&P 500 mất gần 60% giá trị so với đỉnh trước khi tạo đáy vào tháng 3/2009.
Ông Schiff cho rằng vàng thường có xu hướng chạm đáy trước thị trường cổ phiếu khi dòng tiền bị rút mạnh để gom tiền mặt. Lần này, việc vàng điều chỉnh không đồng nghĩa chu kỳ tăng giá đã chấm dứt, mà phản ánh áp lực thanh khoản ngắn hạn trong bối cảnh các tài sản rủi ro cùng chịu sức ép.
Điểm tựa 5.000 tỷ USD từ bài toán nợ công
Yếu tố được giới phân tích chú ý nhất hiện nay là bài toán ngân sách của Mỹ. Theo ghi nhận từ Kitco News, ngân hàng CIBC Capital Markets vừa đưa ra cảnh báo Chính phủ Mỹ có thể chạm trần nợ công 41.100 tỷ USD ngay từ cuối tháng 2. Để duy trì khả năng chi tiêu đến kỳ bầu cử năm 2028, Quốc hội Mỹ ước tính sẽ phải nâng trần nợ thêm gần 5.000 tỷ USD.
Khoản nợ bổ sung khổng lồ này đặt ra thách thức lớn đối với uy tín của đồng USD và trái phiếu Chính phủ Mỹ. Dù việc tranh luận về trần nợ có thể gây biến động thanh khoản ngắn hạn, xu hướng tài khóa dài hạn vẫn là bệ đỡ vững chắc cho các tài sản trú ẩn. Fed có thể can thiệp bằng lãi suất để hạ nhiệt lạm phát, nhưng khó giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách mang tính cơ cấu.
Ngân hàng Pháp Société Générale đã sớm đưa kịch bản này vào danh mục chiến lược. Nhà băng này duy trì tỷ trọng nắm giữ vàng ở mức 10%, đồng thời khuyến nghị mua vào ở các nhịp điều chỉnh sâu. Société Générale đưa ra dự báo giá vàng có thể hướng tới mốc 5.000 USD/ounce vào cuối năm 2027 khi rủi ro trần nợ thúc đẩy dòng tiền quay trở lại tài sản thực.
Đợt lao dốc vừa qua đã thanh lọc mạnh mẽ dòng tiền đầu cơ ngắn hạn. Diễn biến tiếp theo của giá vàng sẽ phụ thuộc vào mức độ hấp thụ của thị trường trước các quyết định lãi suất và áp lực nợ công trong những tháng tới.