Nguồn tin từ Wall Street Journal cho biết, hội đồng quản trị của hãng sản xuất chip giá trị nhất thế giới đang chuẩn bị các phương án miễn nhiệm giám đốc điều hành (CEO) kiêm nhà đồng sáng lập Jensen Huang, với cuộc họp nội bộ có thể được kích hoạt ngay lập tức.
Sóng gió bùng phát sau khi ông Huang thừa nhận mối quan hệ ngoài hôn nhân với một nữ doanh nhân tại công ty Megaspeed, dẫn tới một cuộc điều tra độc lập về các yếu tố an ninh. Tình hình càng thêm căng thẳng khi tờ New York Times tiếp tục đưa tin vị CEO này còn có quan hệ tình cảm với bà Kimberly Powell, một lãnh đạo cấp cao của Nvidia và là người báo cáo công việc trực tiếp cho ông.
Phản ứng của giới đầu tư diễn ra rất nhanh và quyết liệt. Theo ghi nhận của Yahoo Finance, cổ phiếu Nvidia giảm tới 8,6% trong phiên giao dịch ngoài giờ, đẩy mức sụt giảm vốn hóa chỉ trong khoảng một tuần lên tới hơn 670 tỷ USD. Cú rơi tự do này lập tức đặt ra câu hỏi lớn nhất cho tập đoàn: Điều gì sẽ xảy ra nếu người duy nhất từng giữ ghế CEO của Nvidia không còn điều hành công ty?

Lỗ hổng quản trị ở đế chế 4.000 tỷ USD
Suốt 33 năm qua, Nvidia chưa từng có một vị thuyền trưởng nào khác ngoài Jensen Huang. Ông không đơn thuần là CEO, mà còn là kiến trúc sư trưởng cho toàn bộ chiến lược điện toán tăng tốc và là gương mặt đại diện có tầm ảnh hưởng tuyệt đối trong làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo toàn cầu.
Chính mô hình quản trị tập trung cao độ, nơi hàng chục nhân sự cấp cao phải báo cáo trực tiếp cho Jensen Huang, đang bộc lộ điểm yếu lớn. Trả lời phỏng vấn trên Newsweek, ông Jay Aldebert, Giám đốc tăng trưởng tại International Services, nhận định rằng việc phụ thuộc vào nhân sự chủ chốt vốn là rủi ro thường thấy ở các doanh nghiệp nhỏ có doanh thu vài triệu USD, nhưng Nvidia đang cho thấy căn bệnh đó ở quy mô khổng lồ 4.000 tỷ USD.
Cùng quan điểm, ông Dan Ives, Giám đốc điều hành cấp cao tại Yorkville Ives & Co, cho rằng Nvidia đang đứng trước thách thức nan giải vì chưa từng công bố bất kỳ kế hoạch kế nhiệm chính thức nào. Nếu người sáng lập rời đi đột ngột, công ty sẽ rơi ngay vào khoảng trống quyền lực, bởi thị trường từ trước đến nay đặt niềm tin vào chính cá nhân Jensen Huang chứ không chỉ đơn thuần là các dòng vi xử lý.
Đi tìm gương mặt gánh vác tương lai
Trước nguy cơ biến động thượng tầng, giới quan sát bắt đầu sàng lọc những nhân vật sáng giá có thể chèo lái con thuyền Nvidia qua giông bão.
Trong nội bộ công ty, cái tên nhận được sự chú ý lớn nhất lúc này là Ian Buck, người hiện phụ trách mảng kinh doanh điện toán siêu quy mô và điện toán hiệu năng cao. Theo bài phân tích của Yahoo Finance, ông Buck đã gắn bó với Nvidia suốt hai thập kỷ và nắm trong tay mảng kinh doanh mang lại nguồn thu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu đám mây.
Đáng chú ý, ông chính là một trong những kiến trúc sư trưởng tạo nên nền tảng phần mềm CUDA. Đây là bức tường thành công nghệ giúp Nvidia trói chặt hàng triệu lập trình viên toàn cầu vào chip của mình. Trên tạp chí Time, các chuyên gia lãnh đạo từ Đại học Yale đánh giá ông Buck là một ứng viên thay thế sáng giá nhờ am hiểu sâu sắc về kỹ thuật, có uy tín nội bộ và duy trì mối quan hệ bền chặt với những khách hàng lớn nhất của công ty.
Một phương án nội bộ khác thường xuyên được nhắc tới là bà Colette Kress, người giữ cương vị Giám đốc tài chính (CFO) của Nvidia từ năm 2013. Theo Newsweek, bà Kress là gương mặt quen thuộc nhất đối với Phố Wall và là cầu nối vững chắc với giới phân tích tài chính. Ông Jay Aldebert nhận định bà Kress sẽ là lựa chọn tự nhiên cho vị trí CEO tạm quyền nhằm ổn định tâm lý thị trường trong giai đoạn chuyển giao.
Mặc dù vậy, giới phân tích tại Axios lưu ý rằng xuất phát điểm thuần tài chính khiến bà khó có thể đảm nhận trọn vẹn vai trò định hướng công nghệ phức tạp mà ông Huang để lại. Từ đó, một kịch bản khả dĩ được đưa ra là Nvidia có thể thiết lập mô hình đồng CEO, phân chia rạch ròi giữa việc vận hành kinh doanh và định hướng đổi mới sáng tạo.
Trong trường hợp hội đồng quản trị muốn tìm kiếm một luồng gió mới từ bên ngoài, danh sách ứng viên thực tế lại vô cùng hạn hẹp. Giới phân tích từng đề cập đến cựu CEO Intel Pat Gelsinger hay CEO Arm Rene Haas, thậm chí cả CEO AMD Lisa Su. Tuy nhiên, việc đưa một lãnh đạo từ đối thủ hoặc nhà cung cấp về tiếp quản một bộ máy có bản sắc văn hóa rất riêng như Nvidia sẽ là canh bạc tiềm ẩn nhiều rủi ro va đập tổ chức.
Cơn chấn động nghìn tỷ USD và chuỗi phản ứng dây chuyền
Phân tích từ tạp chí Inc chỉ ra 5 hệ lụy dây chuyền nghiêm trọng mà Nvidia và thị trường phải đối mặt nếu chiếc ghế của Jensen Huang thực sự đổi chủ.
Thứ nhất là khủng hoảng chuyển giao quyền lực và khoảng trống lãnh đạo. Do Nvidia chưa từng công bố kế hoạch kế nhiệm, việc người đứng đầu đột ngột rời đi sẽ khiến bộ máy vận hành rơi vào lúng túng, buộc hội đồng quản trị phải đau đầu tìm giải pháp bổ nhiệm CEO tạm quyền hoặc áp dụng mô hình đồng CEO để chữa cháy.
Thứ hai là cú sốc bốc hơi vốn hóa ở quy mô nghìn tỷ USD. Chuyên gia Dan Ives ước tính giá cổ phiếu Nvidia có thể lao dốc từ 25-30% nếu vắng bóng người sáng lập, thổi bay khoản giá trị thị trường từ 950 tỷ đến hơn 1.100 tỷ USD và kích hoạt làn sóng bán tháo trên toàn bộ nhóm cổ phiếu công nghệ tại Mỹ.
Thứ ba là sức ép pháp lý và rắc rối chính trị bủa vây ngày càng dày đặc. Ngoài cuộc điều tra độc lập do cựu công tố viên liên bang Joon H. Kim cùng hãng luật Wachtell Lipton tiến hành, tập đoàn còn đang đối mặt với các vụ kiện tập thể từ cổ đông tại California vì hành vi che giấu thông tin, kèm theo nguy cơ bị Quốc hội Mỹ phát trát triệu tập điều trần.
Thứ tư là nguy cơ chiến lược kinh doanh bị xáo trộn, mở đường cho các đối thủ vươn lên. Bộ máy lãnh đạo mới chắc chắn sẽ phải tái cấu trúc mô hình điều hành để phân tán rủi ro, điều này có thể làm chậm nhịp đưa ra các quyết định lớn và tạo cơ hội bằng vàng cho những đối thủ bám đuổi như AMD hay Broadcom đẩy mạnh nghiên cứu để thu hẹp khoảng cách thị phần.
Thứ năm là đòn giáng trực tiếp vào khối tài sản cá nhân của chính Jensen Huang. Bên cạnh nguy cơ bị hội đồng quản trị tước bỏ hơn 1,4 triệu cổ phiếu thưởng chưa đến hạn nhận, số cổ phần hơn 3,5% mà ông đang nắm giữ cũng đứng trước rủi ro bị phân chia đáng kể nếu các thủ tục ly hôn được kích hoạt theo luật tài sản chung của vợ chồng tại bang California.
Dù quyết định cuối cùng của các thành viên hội đồng quản trị nghiêng về phương án nào, câu chuyện tại Nvidia lúc này không đơn thuần là vụ việc đời tư của một cá nhân. Bài học lớn nhất đối với phố Wall và các tập đoàn công nghệ là phải xây dựng một thể chế vận hành có khả năng đứng vững độc lập, bởi một doanh nghiệp chỉ thực sự trường tồn khi năng lực của tổ chức vượt lên trên hào quang của chính người đã tạo dựng nên nó.