Công nghệ số tái hiện diện mạo Kinh thành Huế xưa
Đồ án Thiết kế đô thị khu vực Kinh thành Huế của nhóm sinh viên Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội vừa giành giải Nhất chuyên ngành Kiến trúc - Quy hoạch tại Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38.
Trong thiết kế này, nhóm nghiên cứu không chỉ đề xuất giải pháp bảo tồn di sản mà còn đưa công nghệ số vào các không gian công cộng, giúp người dân và du khách tiếp cận những lớp ký ức của kinh thành xưa.

Anh Tô Thành Luân (SN 2003), đại diện nhóm thực hiện đồ án, cho biết công trình tập trung nghiên cứu, đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản, gắn với định hướng phát triển đô thị bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Điểm nhấn của đồ án là các không gian công cộng ứng dụng công nghệ 3D và thực tế ảo (VR), cho phép tái hiện những hình ảnh, cấu trúc và ký ức về Kinh thành Huế. Các nội dung số hóa có thể được sử dụng để trưng bày, triển lãm, giúp công chúng hình dung rõ hơn diện mạo di sản qua các thời kỳ.
Theo Luân, nhóm đề xuất ba nhóm công nghệ chính phục vụ bảo tồn, phục hồi và giới thiệu di tích, hiện vật lịch sử. Trong đó, công nghệ VR/VR3D cho phép số hóa di tích, hiện vật để người xem quan sát, xoay và tương tác trong không gian ba chiều.
Công nghệ Hologram/HoloFan được đề xuất để tái hiện hình ảnh 3D, giúp công chúng hình dung những cấu trúc, chi tiết đã mất hoặc còn thiếu của di tích. Bên cạnh đó, vật liệu Protectguard được nghiên cứu sử dụng dưới dạng lớp phủ bảo vệ bề mặt, có tác dụng chống thấm, chống bám bẩn, hạn chế tác động của môi trường và bảo vệ vật liệu gốc.
Tại khu vực Kinh thành Huế, nhóm đề xuất kết hợp trình chiếu 3D Hologram Mapping và công nghệ thực tế tăng cường (AR) để tái hiện những công trình đã mất hoặc các khu vực phế tích. Theo phương án này, du khách có thể quan sát hình ảnh phục dựng ngay tại không gian di tích, từ đó hình dung rõ hơn diện mạo lịch sử của công trình.

Bảo tồn di sản gắn với khả năng thích ứng thiên tai
Không chỉ tập trung vào công nghệ, Thiết kế đô thị khu vực Kinh thành Huế cùng đặt ra bài toán rộng hơn về mối quan hệ giữa bảo tồn di sản và đời sống đô thị.
Anh Tô Thành Luân cho biết trong quá trình nghiên cứu, nhóm nhận thấy Kinh thành Huế không đơn thuần là quần thể di tích mang giá trị lịch sử, kiến trúc, văn hóa đặc biệt mà còn là không gian đô thị đang vận hành, nơi người dân sinh sống, làm việc và gắn bó với di sản.
Trong khi đó, Huế thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, đặc biệt là ngập lụt. Thực tế này đặt ra thách thức về việc vừa gìn giữ tính nguyên bản của di sản, vừa bảo đảm khả năng thích ứng và phát triển của đô thị trước những biến động của tự nhiên.
"Từ trăn trở đó, tôi lựa chọn thông điệp "Để di sản và con người chung sống với thiên tai" làm một trong những tư tưởng cốt lõi của đồ án. Tôi không tiếp cận thiên tai đơn thuần như một vấn đề cần khắc phục bằng các giải pháp kỹ thuật, mà xem đó là một điều kiện tự nhiên cần được thấu hiểu và thích ứng trong quá trình tổ chức không gian đô thị", anh Luân chia sẻ.

Từ cách tiếp cận này, nhóm đề xuất định hướng "Đô thị di sản sống - sinh thái - văn hóa", hướng tới cân bằng giữa bảo tồn và phát triển, đồng thời đưa các không gian di sản trở lại gần hơn với đời sống cộng đồng.
Theo đại diện nhóm, điểm khác biệt trong cách tiếp cận là chuyển từ bảo tồn tĩnh sang bảo tồn động. Di sản không chỉ được gìn giữ như dấu tích của quá khứ mà cần tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, cùng con người thích ứng với những thay đổi của môi trường.
Đồ án được thực hiện trong khoảng 8 tháng. Khối lượng nghiên cứu rộng, từ lịch sử, cấu trúc không gian, giá trị di sản đến các vấn đề môi trường và thiên tai tại Huế. Theo anh Luân, khó khăn lớn nhất là tìm kiếm tiếng nói chung giữa yêu cầu bảo tồn tính nguyên gốc của di sản và nhu cầu thích ứng với tình trạng ngập lụt.
"Tôi kỳ vọng đồ án không chỉ dừng lại ở một phương án thiết kế, mà còn gợi mở một hướng tiếp cận mới trong bảo tồn và phát triển các đô thị di sản tại Việt Nam", anh Luân nói.
312 đồ án tham dự Giải thưởng Loa Thành 2026
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm tôn vinh các đồ án tốt nghiệp xuất sắc ngành Kiến trúc - Xây dựng trên toàn quốc. Lễ trao giải diễn ra sáng 15/11 tại Hà Nội, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội.
Mùa giải năm nay ghi nhận 312 đồ án từ 29 trường đại học, tăng gần 70% so với 185 đồ án của năm 2025. Riêng chuyên ngành Kiến trúc - Quy hoạch có 205 đồ án từ 24 đơn vị đào tạo, tăng 53% so với năm trước.
Các đồ án được đánh giá bởi 7 hội đồng chuyên ngành, với những tiêu chí gồm ý tưởng sáng tạo, khả năng giải quyết các vấn đề xã hội, xu hướng thiết kế bền vững, tính khả thi về vật liệu, công nghệ, kết cấu và năng lực trình bày.
Chung cuộc, Ban tổ chức trao 2 giải Đặc biệt, 8 giải Nhất, 23 giải Nhì, 24 giải Ba và 47 giải Khuyến khích.