Chuyển tới nội dung chính
Du lịch · Điểm tin đa nguồn

Du lịch: Khi người Thái từ bỏ cuộc đua số lượng

Sau hơn nửa thế kỷ mở cửa phát triển du lịch đại chúng, Thái Lan đang thực hiện một bước chuyển mình mang tính chiến lược đối với ngành du lịch.

Tuổi Trẻ (tuoitre.vn) · Tác giả: TUOI TRE ONLINE 51 phút trước Đọc bài gốc tại Tuổi Trẻ ↗

Một lịch sử làm du lịch đáng nhìn lại

Nền du lịch đại chúng ở châu Âu bắt đầu từ khi người lao động được nghỉ phép trả lương, quãng thời gian giữa hai Thế chiến.

Khi được nghỉ, người bình dân lao động đi du lịch đầu tiên là ở trong nước. Tới thập niên 1950-1960, Tây Ban Nha và Ý, với khí hậu lý tưởng và giá cả phải chăng, thành hai điểm đến thu hút rất đông khách Bắc Âu, Anh, Pháp, Đức đi nghỉ bằng xe con. Thập niên 1970, khi máy bay Boeing 747 xuất hiện, chuyên chở đi xa được trên 400 hành khách so với Boeing 707 chở 140 người hay Lockheed cánh quạt Constellation chỉ chở được 80 người, du lịch đại chúng cất cánh.

Khi hai điều kiện là có ngày nghỉ và có phương tiện để đi xa hơn vói giá giảm đi, Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ nổi lên rực rỡ trong mắt khách du lịch. Tại châu Á, ta thấy Ấn Độ, Sri Lanka và đặc biệt Thái Lan trở thành những điểm hàng đầu thu hút khách Tây Đức.

Lúc đó, Thái Lan đã có sẵn cơ cấu du lịch nhờ ăn theo sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh: 700.000 quân nhân và gia đình ghé thăm trong thời gian 1962-1969. Pattaya lúc đó được dùng làm nơi nghỉ dưỡng, ngồi bar uống bia cho số khách này. Máy bay phản lực giá rẻ sau đó mang du khách Đức đến.

Trong hơn nửa thế kỷ sau đó, Thái Lan trở thành vô địch tại châu Á trong ngành du lịch. Năm 2019 là kỷ lục của họ, với 39 triệu khách và 60 tỉ USD doanh thu, chiếm khoảng 12% - 20% GDP khi ước tính cả các lãnh vực phụ trội sống nhờ du lịch như xây dựng, thực phẩm…

Trong mấy chục năm liền, đây là lãnh vực chủ yếu cho sự phát triển của cả Thái Lan, liên tục tăng trưởng. Khủng hoảng tài chánh châu Á hồi 1997 khiến tiền Baht mất hơn nửa giá, từ 1USD ăn 25 Baht trở thành 56 Baht, và do đó, du khách đổ vào ngày càng nhiều để uống 2 chai bia thay vì uống 1.

Thập niên 2010 trở đi, các hãng hàng không giá rẻ trong khu vực (Air Asia) hay quốc tế bùng nổ, càng khiến hương xa trở thành gần. Thái Lan chiếm vị thế số 1 tại châu Á, và Bangkok qua mặt cả Hong Kong, London, Dubai lẫn Paris về số khách thăm.

Khi các quốc gia trong khu vực có điều kiện để đi du lịch quốc tế thì ngoài khách Âu Mỹ nghĩa là "Tây", Thái Lan đón thêm khách du khách "Ta", tức là từ các nước láng giềng.

Trong xếp hạng lượng khách năm 2025 của họ với 33 triệu khách, đứng đầu là Malaysia, Trung Quốc, Ấn Độ. Khách Anh về sau Hàn Quốc, Đài Loan, khách Đức xuống hàng 10 sau Hong Kong. Số du khách Việt Nam là 690 ngàn, còn khách Mỹ xấp xỉ 740 ngàn.

Trong bảng xếp hạng về doanh thu từ kỹ nghệ du lịch Thái, thì khách Trung Quốc đứng đầu cách xa, rồi đến Nga, Malaysia. Khách Ấn Độ đã vượt qua khách Anh, Đức, Mỹ, và Úc.

Du lịch: Khi người Thái từ bỏ cuộc đua số lượng - Ảnh 1.
Những khu vực như phố bar trong ảnh, ở Pattaya, từng là điểm đến ưa chuộng của du lịch đại chúng Thái. Ảnh: Sáng Ánh.

Kỹ nghệ du lịch đổi màu da du khách

Nhưng quá trình mở cửa hút khách du lịch ào ạt kể trên cũng đồng thời là một quá trình tích tụ khủng hoảng kéo dài. Cho đến khi đại dịch Covid gây ra một điểm bùng phát bức xúc, và sau đó là vô số biến động địa chính trị mới, người Thái nghĩ lại và bắt đầu một phép tính mới. Phép tính đó là chuyển công nghiệp du lịch từ lượng sang phẩm và chọn lựa du khách.

Ngày 2 - 9 vừa rồi, chuyến viếng thăm cảng Pattaya của mẫu hạm Mỹ Abraham Lincoln trong 4 ngày được loan tin rùm beng, chủ yếu vì nó là một biểu tượng. Gần 5000 thủy thủ Mỹ xuống phố trong 4 ngày, gợi lại không khí những năm 1970. Nhưng Pattaya vốn đã có đến 40.000 người nước ngoài cư ngụ thường niên với visa dài hạn và xuống phố mỗi ngày trong năm, ngoài ra có đến 30.000 người nước ngoài ngụ cư ngắn hạn.

Và hồi giao thừa đón năm 2025, số khách người Thái đến Pattaya đã là 390 ngàn. Trong 8 tháng đầu 2025, có 11 triệu lượt du khách nội địa Thái tới đây. Chỉ riêng hai ngày hội pháo bông tháng 11 - 2025 cũng mang tới 400.000 khách Thái đến Pattaya, chiếm 99% phòng khách sạn.

Kỹ nghệ du lịch Thái bớt đi khách Âu, khách Mỹ, tăng khách Á, nay còn tăng phần khách Thái địa phương. Nói cách khác, kỹ nghệ du lịch này đổi màu da du khách: Á châu hóa với khách Trung Quốc, Ấn, Malaysia, Hàn Quốc… và Thái hóa với khách nội địa.

Du lịch: Khi người Thái từ bỏ cuộc đua số lượng - Ảnh 2.
Khách du lịch đến Chiang Mai vì bị thu hút bởi bản sắc Thái nơi các di sản tôn giáo và văn hóa rất đặc sắc. Ảnh: Reuters

Siết du lịch bắt đầu từ tấm visa

Năm 2025, chính phủ Thái bắt đầu siết lại chính sách visa du lịch. Trước đó, khách mang quốc tịch Âu -Mỹ-Úc thường được visa 60 ngày, khi hết hạn, số khách này muốn ở lâu hơn thì chỉ cần dùng cái gọi là "Border run". Họ sang biên giới Campuchia, Lào hay Myanmar bằng đường bộ qua đêm hoặc trở về trong ngày là có thêm 90 ngày cư trú tiếp. Dịch vụ Border Run này từ Pattaya đến biên giới Campuchia sáng đi chiều về chỉ mất 100 USD.

Giờ, việc này bị Thái Lan bãi bỏ, và khách diện visa du lịch mỗi năm chỉ được gia hạn một lần. Với khách từ một số quốc gia, visa nhập cảnh chỉ có 30 ngày, cho gia hạn 1 lần 7 ngày thay vì 90 ngày hết lần này qua lần khác.

Visa về hưu cũng siết lại, điều kiện tối thiểu là phải có một khoản tương đương 600 triệu VNĐ trong tài khoản từ 3 tháng, chứng minh lương hưu từ 50 triệu/tháng trở lên, có bảo hiểm sức khỏe ở mức tối thiểu 300 triệu. Visa hưu trí này chỉ có hiệu lực 1 năm, mỗi năm phải nộp đơn xin lại, trong năm cứ 90 ngày ở đâu cũng phải khai báo cảnh sát. Điều kiện ngặt nghèo vậy mà cũng vẫn lắm người xin, quyết bám trụ ở Thái để dưỡng già.

Năm 2026, Thái có thể mất 3 triệu du khách, tức chỉ đạt 33 triệu. Nhưng đối với quần chúng và dư luận Thái, việc phát triển và chạy đua du lịch không còn là ưu tiên.

Du lịch: Khi người Thái từ bỏ cuộc đua số lượng - Ảnh 3.
Người dân Thái biểu tình phản đối hành vi thiếu văn hóa của khách nước ngoài hồi đầu tháng 9 vừa qua- Ảnh: Reuters

Trên các mạng xã hội, xuất hiện ngày càng nhiều lời người Thái phê bình thái độ và cư xử của khách nước ngoài, từ lố lăng ồn ào, không tôn trọng văn hóa địa phương tới ăn cắp vặt, say rượu đánh nhau… Thuở còn nghèo mong khách thì phải chịu đựng chuyện xích mích gây lộn, nhưng giờ đây, một khi thu nhập bình quân cả nước đã lên tầm trung thế giới, người Thái không muốn chịu đựng cách cư xử của nhóm khách chẳng giàu có gì hơn họ mấy mà lại còn nhố nhăng.

Ảnh minh họa bản tin

Theo Tổng cục Du lịch Thái Lan (TAT) và các bài phân tích trên Bangkok Post, The Nation, quốc gia này quyết tâm chuyển từ "Lượng sang Phẩm" (Value over Volume) bằng một hệ thống giải pháp đồng bộ từ quản trị, pháp lý cho đến sản phẩm và truyền thông.

Họ không đo 40 hay 50 triệu lượt khách/năm nữa mà bằng bộ tiêu chí: doanh thu trên mỗi du khách, mức chi tiêu bình quân và độ dài lưu trú. Người Thái giờ đây tập trung săn đón nhóm khách mà họ gọi là nhóm "chữa lành" hay nhóm "du thuyền", vì từ nhóm khách "rẻ và vui" sang nhóm "Trải nghiệm Đẳng cấp & Chữa lành", dòng tiền thu về khác hẳn, lại đỡ nhức đầu.

Bài toán đối với họ đã rất rõ ràng. Điển hình tại Phuket, báo Bangkok Post phân tích, dù lượng khách từ một số thị trường Đông Bắc Á giảm đáng kể so với trước dịch, nhưng tệp khách mới từ các đô thị lớn lại có mức chi tiêu cao hơn và thời gian lưu trú của tệp khách này tăng từ 2 đêm lên trung bình 7 đêm. Nhóm này chi tiêu cao (trung bình 55.000 - 80.000 Baht/chuyến) đem lại nguồn tiền tươi cao hơn mà lại không khiến các điểm đến quá tải.

Tổng cục trưởng TAT, bà Thapanee Kiatphaibool, khẳng định trên The Nation, rằng Thái Lan từ nay sẽ hướng tới sự "An toàn, Bền vững và Trải nghiệm vượt trội", biến bản sắc Thái và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thành tiêu chuẩn sang trọng mới.

Đây là một tầm nhìn dài để khắc phục tình trạng quá tải du lịch, bão hòa hạ tầng và tổn hại môi trường, vốn bị quần chúng Thái lên tiếng bực bội từ nhiều năm qua. Khi chủ động "chọn lọc du khách" thay vì đón nhận dòng khách giá rẻ tràn lan, điều đó giúp Thái Lan bảo tồn tài nguyên sinh thái và văn hóa bản địa.

Du lịch: Khi người Thái từ bỏ cuộc đua số lượng - Ảnh 4.
Người Thái muốn những bãi biển tuyệt đẹp của họ như bờ biển Pattaya này được bảo tồn về mặt sinh thái và cảnh quan - Ảnh: Sáng Ánh

Tất nhiên, các chuyên gia kinh tế tại Thái Lan cũng cảnh báo nguy cơ hổng doanh thu ngắn hạn khi thị trường khách đoàn lớn giảm sút nhanh hơn tốc độ bù đắp của nhóm khách cao cấp. Và chính phủ cũng phải nỗ lực hơn nhiều lần để ngăn chặn tình trạng chảy máu doanh thu qua các nền tảng đặt phòng và doanh nghiệp nước ngoài, đồng thời nâng cao năng lực của chuỗi cung ứng trong nước.

Nỗi đau đầu mới của du lịch Thái

Trên bảng phong thần bất bình của dư luận Thái, từ 1-2 năm nay có một nước mới, đó là Israel. Dù chỉ có chừng 10 triệu dân, ở cách 7000 km, nhưng Israel có tới 410.000 khách (2025) sang Thái.

Trong 20 năm qua, Thái Lan đã trở thành một trong những nơi nghỉ dưỡng ưa thích của cựu quân nhân Israel. Sau khi giải ngũ, mỗi quân nhân được lãnh (quy đổi) chừng 150-180 triệu đồng và dùng tiền này để đi xa vui chơi. Nhưng 20 năm trước, số khách Israel du lịch Thái chỉ có 60.000 người (2005), năm 2019 là 180.000. Năm 2024, sau khi có sự cố Gaza, số du khách tăng 45%, các tháng đầu năm 2026 vẫn tăng 7% so với 2025.

Số khách Israel này lại ở lại lâu, tập trung tại các đảo Koh Phangan, Koh Samui, khu vực Phuket và làng Pai gần Myanmar. Cảnh sát Di trú Thái Lan ước tính lượng người Israel lưu trú tại đảo Koh Phangan thường xuyên từ 4.000 - 7.000 người, biến nơi đây thành một trong những điểm tập trung cộng đồng người Israel lớn nhất tại Đông Nam Á.

Một ngày, tại Pai, một người mẫu Israel bỗng nổi tiếng khi cô này chẳng những từ chối cởi dép khi vào nhà theo phong tục Thái, mà còn nói "Nhưng tiền của tôi xây dựng đất nước của bạn".

Trong một đợt thanh tra, chính quyền phát hiện khoảng 700 - 720 doanh nghiệp đăng ký kinh doanh tại Koh Phangan (khách sạn, quán ăn, cho thuê xe, bất động sản, trung tâm lặn) núp dưới hình thức công ty cổ phần Thái Lan (người Thái nắm 51% cổ phần trên giấy tờ), nhưng thực chất là để cho người Israel thâu tóm đất đai và kinh doanh trái phép.

Người dân địa phương than phiền lên chính quyền và đại biểu của họ tại quốc hội. Khi một thứ trưởng bộ nội vụ lặn lội tới Patong, Phuket để giám sát, vị này bị một giáo sĩ Isarel ngăn không cho vào nhà chung chabad, lấy lý do "Đây là lãnh thổ Israel", The Thaiger đưa tin. Tại Thái hiện có tới 10 nhà chung chabad, thậm chí có một trường tiểu học 'lậu' hoạt động.

Hiện tượng quân nhân Israel giải ngũ du lịch thế giới đang gây ra nhiều vấn đề ở cả Sri Lanka, Ecuador, sang Ấn Độ… chứ không riêng gì ở Thái Lan. Nhưng người Thái, sau 60 năm phát triển liên tục ngành kỹ nghệ du lịch này với con số từ 2% -12% GDP mỗi năm vốn được mọi nền kinh tế mơ ước, bắt đầu chán chường một tuần trăng mật kéo quá dài.

Nguồn xuất bản gốc: Tuổi Trẻ (tuoitre.vn) · Tác giả: TUOI TRE ONLINE N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Du lịch

Xem tất cả →