Điểm mù là một trong những nguy cơ tiềm ẩn tai nạn giao thông, đặc biệt khi xe máy, xe đạp hoặc người đi bộ di chuyển sát bên cạnh những phương tiện có kích thước lớn như xe tải, xe container, xe khách.
Không ít trường hợp, người tham gia giao thông cho rằng, nếu mình nhìn thấy chiếc xe thì tài xế cũng có thể quan sát được mình.
Tuy nhiên, với các phương tiện có cabin cao, thân xe dài hoặc kết cấu đặc thù, một số khu vực phía dưới gương chiếu hậu, sát sườn phải và ngay phía sau thùng xe có thể nằm ngoài tầm quan sát của người lái. Khi phương tiện di chuyển, những vị trí này trở thành vùng nguy hiểm mà cả tài xế lẫn người đi đường khó nhận biết bằng mắt thường.
Từ bài toán đó, nhóm tác giả gồm Thiếu tá Đỗ Minh Trí, Đại úy Nguyễn Đức Dũng và Đại Úy Trần Thanh Tùng - công tác tại Trung đoàn 3, Sư đoàn 324, Quân khu 4, Bộ Quốc Phòng - đã nghiên cứu và phát triển sáng kiến “Hệ thống cảnh báo điểm mù chủ động - Vành đai ánh sáng”.
Giải pháp không chỉ hỗ trợ người điều khiển phương tiện nhận diện vật cản mà còn phát tín hiệu trực tiếp đến những người đang di chuyển trong vùng điểm mù.
Phiên bản đầu tiên của sáng kiến này đã giành giải Nhất cuộc thi Sáng kiến An toàn giao thông Việt Nam năm 2025 do báo Dân trí và Cục cảnh sát giao thông, Công ty Ô tô Toyota cùng các bên liên quan phối hợp đồng hành tổ chức.
Sau quá trình tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện, sáng kiến được Hội đồng khoa học quân sự cấp Sư đoàn, Trung đoàn công nhận đạt Giải A năm 2026.

Biến điểm mù thành vùng cảnh báo trực quan
Một trong những hạn chế của các giải pháp hỗ trợ quan sát truyền thống là khả năng cảnh báo chủ yếu tập trung vào người ngồi trong cabin. Decal phản quang phụ thuộc ánh sáng chiếu vào, dễ bị bùn đất che khuất và giảm hiệu quả trong điều kiện thiếu sáng. Camera 360 độ hay gương cầu lồi hỗ trợ tài xế quan sát xung quanh xe nhưng chủ yếu cung cấp thông tin cho người ngồi trong cabin, trong khi người đi đường bên ngoài không nhận được cảnh báo khi tiến vào vùng nguy hiểm.
Khác với những phương pháp trên, “Vành đai ánh sáng” được thiết kế theo hướng chủ động thiết lập ranh giới an toàn xung quanh phương tiện. Thay vì chỉ cung cấp hình ảnh cho người điều khiển phương tiện, hệ thống còn truyền thông tin cảnh báo trực tiếp đến người đi đường.
Hệ thống có kết cấu cơ điện tử gồm 4 bộ phận chính: hệ thống đèn chức năng sử dụng đi-ốt Laser bán dẫn và thấu kính phân kỳ; cụm cảm biến siêu âm hoặc radar sóng mm tầm ngắn bố trí dọc thân xe; bộ điều khiển trung tâm kết hợp chuông và đèn LED chỉ hướng trong cabin; nguồn điện tương thích nhiều dòng xe.
Nguyên lý hoạt động của thiết bị gồm hai cơ chế. Thứ nhất là thiết lập vùng cảnh báo bằng ánh sáng. Theo đó, khi xe khởi động, hệ thống đèn chiếu xuống mặt đường vệt sáng đỏ đậm vào ban đêm hoặc vạch laser xanh cường độ cao, tạo bóng râm nhân tạo vào ban ngày. Những vạch sáng này thể hiện ranh giới khu vực cần giữ khoảng cách, giúp người đi đường nhận biết vị trí điểm mù quanh phương tiện.

Thứ hai là cơ chế cảnh báo chủ động khi phát hiện vật cản. Khi có phương tiện hoặc người tham gia giao thông đi vào phạm vi dưới 1,5m, hệ thống kích hoạt đồng thời tín hiệu bên ngoài và bên trong xe.
Ở phía ngoài, đèn LED bên hông chuyển sang chế độ chớp nháy tần số cao. Loa phóng thanh chống nước tự động phát thông báo: “Cảnh báo nguy hiểm! Bạn đang đi vào điểm mù của xe, xin vui lòng giữ khoảng cách!”. Trong cabin, đèn LED trên bảng điều khiển hiển thị hướng có vật cản và phát tín hiệu âm thanh liên tục. Qua đó, tài xế có thể nhận biết vị trí nguy hiểm để kịp thời dừng đánh lái hoặc lùi xe.
Lắp đặt trên nhiều phương tiện, có thể hỗ trợ hành quân ban đêm
Theo nhóm tác giả, hệ thống đã được thử nghiệm thực tế. Nhờ thiết kế module hóa, thiết bị có thể hoán cải, lắp đặt trên nhiều loại phương tiện, từ xe tải chở quân đến xe bọc thép bánh lốp và xe kéo pháo. Thời gian lắp ráp đồng bộ trong điều kiện dã chiến khoảng 15-25 phút.
Ngoài chức năng cảnh báo điểm mù, sáng kiến còn được ứng dụng trong việc duy trì cự ly đội hình khi hành quân ban đêm. Trong các cuộc diễn tập, khi phương tiện phải tắt đèn pha để bảo đảm yêu cầu bảo mật, các vạch sáng chiếu xuống mặt đường có thể được sử dụng làm mốc định hướng để xe phía sau bám theo. Cách thức này được tính toán phù hợp với điều kiện cơ động trên địa hình rừng núi.
Bên cạnh những kết quả thử nghiệm, nhóm nghiên cứu cũng xác định một số vấn đề kỹ thuật cần tiếp tục khắc phục. Khả năng chống nước của module cảm biến hiện chưa tối ưu trong trường hợp xe lội nước sâu hoặc bị phun rửa bằng vòi áp lực cao. Để xử lý hạn chế này, nhóm đang nghiên cứu nâng cấp vỏ bảo vệ lên tiêu chuẩn IP68 và sử dụng keo đổ khuôn epoxy chuyên dụng nhằm tăng khả năng bảo vệ linh kiện, cải thiện độ bền của thiết bị trong quá trình vận hành.

Chi phí sản xuất chỉ 6-10 triệu đồng mỗi hệ thống
Theo tính toán của nhóm nghiên cứu, chi phí sản xuất đồng bộ một hệ thống “Vành đai ánh sáng” vào khoảng 6-10 triệu đồng. Trong khi đó, các bộ camera 360 độ nhập ngoại thường có giá 20-30 triệu đồng.
Về phạm vi ứng dụng, ngoài các phương tiện quân sự, hệ thống có thể được nghiên cứu lắp đặt trên xe tải ben, xe container và xe khách liên tỉnh. Đây là những phương tiện có kích thước lớn, thường xuyên di chuyển trên các tuyến đường có mật độ giao thông cao và tiềm ẩn nguy cơ va chạm với xe máy, xe đạp hoặc người đi bộ tại khu vực điểm mù.
Một số phương tiện hoạt động trong đô thị như xe buýt, xe vệ sinh môi trường cũng có thể là đối tượng ứng dụng. Hay tại các tổng kho logistics và cảng biển, thiết bị có thể được lắp trên xe nâng, xe đầu kéo để cảnh báo khu vực nguy hiểm cho công nhân trong quá trình bốc xếp, vận chuyển hàng hóa.
Từ yêu cầu bảo đảm an toàn cho phương tiện quân sự, sáng kiến của nhóm chiến sĩ đã được phát triển theo hướng có thể ứng dụng trong nhiều môi trường giao thông khác nhau.
Sau Giải Nhất Cuộc thi Sáng kiến An toàn giao thông năm 2025 do báo Dân trí phối hợp với các đơn vị tổ chức, việc tiếp tục được công nhận đạt Giải A cấp Sư đoàn, Trung đoàn năm 2026 là dấu mốc tiếp theo trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống này.
Tại lễ trao giải cuộc thi Sáng kiến an toàn giao thông Việt Nam năm 2025 diễn ra vào chiều ngày 28/1, nhận xét về các ý tưởng có khả năng hiện thực hóa cao, Đại tá Nguyễn Quang Nhật, Trưởng Phòng Hướng dẫn, tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông Cục Cảnh sát giao thông, giám khảo cuộc thi, đã nhấn mạnh "Hệ thống cảnh báo điểm mù chủ động - Vành đai ánh sáng" có thể được áp dụng ngay vào thực tiễn khi cảnh báo điểm mù cho những phương tiện cỡ lớn như xe siêu trường, siêu trọng, xe tải, xe container, xe ben...
Cuộc thi Sáng kiến An toàn giao thông Việt Nam năm 2026 do báo Dân trí và Cục cảnh sát giao thông, Công ty Ô tô Toyota cùng các bên liên quan phối hợp thực hiện.
Đây là hoạt động trọng tâm của Diễn đàn An toàn giao thông, được tổ chức trên quy mô toàn quốc với mục tiêu tìm kiếm những ý tưởng mới, sản phẩm sáng tạo để giải quyết các vấn đề tồn tại, bất cập về giao thông đường bộ tại Việt Nam.
Để biết thêm thông tin chi tiết về chương trình cũng như thể lệ tham gia cuộc thi, truy cập https://sangkienatgt.dantri.com.vn.