Chuyển tới nội dung chính
Lao động & Việc làm · Điểm tin đa nguồn

Đổ tiền vào AI, quản lý lẫn nhân viên Việt... nhọc vì gánh thêm việc

Dù bỏ thời gian, tiền bạc đầu tư vào AI (trí tuệ nhân tạo), cả dây chuyền quản lý và nhân viên nhiều khi không thể giải quyết được vấn đề mà còn kiệt sức vì thêm việc chạy theo "siêu nhân sự" này.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 10/11/2026 Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

82% người dùng AI vẫn đang là "tay mơ"

Bà Thanh Nguyễn, Giám đốc điều hành và truyền cảm hứng hạnh phúc Anphabe (đơn vị cung cấp giải pháp về nguồn nhân lực), cho rằng cần nhìn nhận sâu hơn nghịch lý AI được kỳ vọng giúp giảm tải công việc nhưng khi đưa vào sử dụng, cả bộ máy đôi khi lại vất vả hơn.

Nguyên nhân nằm ở khoảng cách giữa việc sử dụng AI và khả năng thực sự tạo ra giá trị từ công cụ này.

"Ở góc độ cá nhân, chúng ta dễ có cảm giác dùng AI xử lý công việc nhanh hơn. Thực tế, AI có thể tạo một bản nháp rất nhanh, nhưng công việc đâu chỉ có bước tạo bản nháp.

Trước đó, người dùng vẫn phải chuẩn bị thông tin, cung cấp bối cảnh, đặt yêu cầu, sau đó kiểm chứng và chỉnh sửa kết quả. Nếu chưa thành thạo những công đoạn này, thời gian tiết kiệm được ở một khâu có thể lại tiêu tốn ở những khâu khác", bà Thanh Nguyễn nói.

Dữ liệu của Anphabe chỉ ra rằng 62% người đi làm nhận thấy AI giúp tạo bản nháp nhanh hơn, nhưng 43% phải mất thêm thời gian kiểm tra và làm lại sản phẩm đầu ra do AI tạo ra.

Đổ tiền vào AI, quản lý lẫn nhân viên Việt... nhọc vì gánh thêm việc - 1
Đổ tiền vào AI, quản lý lẫn nhân viên Việt... nhọc vì gánh thêm việc - 2

Theo khung năng lực AI Productivity Fluency, bà Thanh Nguyễn chia năng lực làm việc với AI thành 4 cấp độ: sử dụng AI xử lý từng tác vụ; kết nối AI với dữ liệu và bối cảnh công việc; thiết kế quy trình nhiều bước để tự động hóa; cuối cùng là chuẩn hóa những cách làm hiệu quả để nhân rộng trong tổ chức.

Tuy nhiên, hiện 82% người dùng AI vẫn ở cấp độ đầu tiên, chủ yếu trò chuyện, hỏi đáp và nhờ công cụ xử lý những công việc riêng lẻ.

"Để lên cấp độ tiếp theo, người dùng phải biết cung cấp dữ liệu, bối cảnh thực tế và kết nối AI với tri thức của tổ chức. Khi đó, AI mới có thể hỗ trợ giải quyết công việc cụ thể, thay vì chỉ đưa ra những câu trả lời chung chung. Đây cũng là khoảng cách giữa biết dùng công cụ và biết làm việc hiệu quả với công cụ đó", bà Thanh Nguyễn chia sẻ.

Khoảng cách năng lực này cũng tạo ra áp lực giữa nhân viên và quản lý.

"Khi thấy AI trả kết quả nhanh, người quản lý có xu hướng kỳ vọng nhân viên hoàn thành nhiều việc hơn. Trong khi đó, năng lực sử dụng AI của nhân viên chưa theo kịp, khiến họ phải gắng sức hơn. Những sản phẩm chưa đạt yêu cầu lại tiếp tục được chuyển lên quản lý để kiểm tra, chỉnh sửa", bà Thanh Nguyễn phân tích về vòng luẩn quẩn khi ứng dụng AI vào công việc.

Đổ tiền vào AI là chưa đủ

Theo bà Thanh Nguyễn, một điểm nghẽn đáng chú ý là việc kết nối AI với dữ liệu và tri thức nội bộ. Khảo sát của Anphabe cho thấy 68% người lao động sử dụng AI trong công việc đang dùng tài khoản cá nhân.

Khi mỗi người sử dụng một công cụ riêng, không được kết nối với thông tin của doanh nghiệp, AI khó hiểu đúng bối cảnh và đặc thù công việc. Nhân viên phải tự tìm, nhập dữ liệu hoặc chấp nhận những câu trả lời chung chung rồi mất thêm thời gian chỉnh sửa.

Đổ tiền vào AI, quản lý lẫn nhân viên Việt... nhọc vì gánh thêm việc - 3
Bà Thanh Nguyễn Giám đốc điều hành và truyền cảm hứng hạnh phúc Anphabe

Thực tế, khảo sát Người đi làm và Công việc năm 2026 của Anphabe cho thấy 58% người lao động đã tự học và thường xuyên sử dụng AI, nhưng chỉ 13% doanh nghiệp có chương trình ứng dụng AI chính thức và 4% thiết lập được quy trình làm việc bài bản giữa con người với AI. Điều này cho thấy nhân viên đang sử dụng công nghệ nhanh hơn khả năng tổ chức và quản trị của doanh nghiệp.

Theo bà Thanh Nguyễn, doanh nghiệp không thể chỉ đổ tiền đầu tư công cụ rồi kỳ vọng nhân viên xoay xở tìm ra cách khai thác hiệu quả, còn quản lý đứng cuối quy trình gánh phần sửa sai.

Thay vào đó, cần xây dựng môi trường AI an toàn, đủ bảo mật, kết nối với dữ liệu nội bộ theo quyền truy cập phù hợp, đồng thời hướng dẫn nhân viên sử dụng công cụ và tổ chức lại quy trình làm việc.

Bà ví mỗi công cụ AI như một cộng sự hoặc trợ lý của nhân viên. Doanh nghiệp cần đưa những trợ lý này vào tổ chức, xác định vai trò, cung cấp thông tin và bối cảnh phù hợp, thiết lập quy trình phối hợp, sau đó đo lường để chuẩn hóa và nhân rộng những cách làm hiệu quả.

Đổ tiền vào AI, quản lý lẫn nhân viên Việt... nhọc vì gánh thêm việc - 4
Đổ tiền vào AI, quản lý lẫn nhân viên Việt... nhọc vì gánh thêm việc - 5

"Trong quy trình đó, cần phân định rõ phần việc nào giao cho AI, phần nào con người phải kiểm chứng và ai chịu trách nhiệm về đầu ra. Nhân viên không thể chỉ tạo kết quả rồi chuyển cho quản lý sửa lỗi. Người quản lý cũng cần thống nhất tiêu chuẩn ngay từ đầu, còn nhân viên phải chịu trách nhiệm kiểm tra sản phẩm trước khi bàn giao", bà Thanh Nguyễn chia sẻ.

Bên cạnh đó, việc đánh giá năng suất phải dựa trên hiệu quả của toàn bộ quy trình, thay vì chỉ nhìn vào tốc độ và sản lượng. Doanh nghiệp cần xem xét tổng thời gian hoàn thành công việc, chất lượng đầu ra, số sai sót và số lần phải làm lại.

Nếu thời gian tạo sản phẩm giảm nhưng công đoạn kiểm tra, chỉnh sửa lại kéo dài thì chưa thể coi là năng suất đã tăng. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp điều chỉnh khối lượng công việc và kỳ vọng phù hợp.

Đổ tiền vào AI, quản lý lẫn nhân viên Việt... nhọc vì gánh thêm việc - 6
Đổ tiền vào AI, quản lý lẫn nhân viên Việt... nhọc vì gánh thêm việc - 7

Về phía người lao động, bà cho rằng mỗi người cần chủ động nâng cao năng lực làm việc với AI, từ việc cung cấp bối cảnh, đặt yêu cầu đến kiểm chứng kết quả. Người quản lý cũng không nên mặc định nhân viên sử dụng AI đồng nghĩa với khả năng gánh thêm việc, mà cần đánh giá đúng năng lực, nhận diện những điểm còn thiếu để hỗ trợ.

Hơn nữa, doanh nghiệp cần thay đổi cách nhìn nhận và đánh giá nhân tài. Năng lực của người lao động không chỉ thể hiện qua chức danh hay những nhiệm vụ được liệt kê trong mô tả công việc, mà còn ở khả năng phối hợp với AI, xây dựng quy trình hiệu quả và chuyển hóa kinh nghiệm cá nhân thành năng lực chung của tổ chức.

Mỗi nhân viên có thể trở thành "phòng ban cá nhân"

Theo bà Thanh Nguyễn, trong thời gian tới, cách nhìn nhận nhân tài và tổ chức công việc có thể có sự thay đổi lớn. Nhân tài trong tương lai không chỉ là con người mà là sự kết hợp giữa con người và máy móc.

"Chẳng hạn như một phòng marketing trước đây cần nhiều nhân sự phụ trách nghiên cứu thị trường, sáng tạo nội dung, thiết kế, phân tích dữ liệu và quảng cáo. Với AI, một nhân viên có thể phối hợp cùng nhiều trợ lý AI để đảm nhiệm những phần việc trước đây cần sự hỗ trợ của nhiều người", bà phân tích.

Theo cách hình dung này, mỗi nhân viên có thể trở thành một "phòng ban cá nhân". Vai trò của quản lý vì thế không chỉ là phân công công việc mà còn phải tổ chức cách con người và AI phối hợp để tạo ra kết quả.

Đổ tiền vào AI, quản lý lẫn nhân viên Việt... nhọc vì gánh thêm việc - 8

Thực tế, bản chất công việc đang thay đổi ngay cả khi chức danh không đổi. Nghiên cứu HR Outlook quý I/2026 của Anphabe cho thấy 48% công việc có sự thay đổi về nhiệm vụ hoặc yêu cầu mà không nhất thiết thay đổi chức danh. Trong khi đó, Talent Survey 2026 ghi nhận 55,6% người lao động đang sử dụng những kỹ năng nằm ngoài mô tả công việc.

Bà Thanh Nguyễn cảnh báo rằng nếu chỉ nhìn thấy AI giúp công việc nhanh hơn rồi liên tục nâng kỳ vọng, giao thêm việc mà không đầu tư vào công cụ, năng lực và quy trình, doanh nghiệp có thể khiến nhân viên thêm áp lực, còn quản lý cấp trung phải dành nhiều thời gian kiểm tra, sửa lỗi.

Ngược lại, khi được đầu tư bài bản, AI có thể giúp người lao động giảm những công việc giá trị thấp, tập trung vào nhiệm vụ quan trọng hơn. Quản lý cũng có thêm thời gian phát triển đội ngũ, cải tiến quy trình thay vì liên tục xử lý sai sót.

"AI chỉ thực sự tạo ra lợi thế cạnh tranh khi người lao động và doanh nghiệp biết cách sử dụng, xây dựng năng lực làm việc với AI, thiết lập quy trình phối hợp hiệu quả giữa con người và máy móc, tổ chức, quản trị, đo lường và nhân rộng được năng lực ấy trên toàn tổ chức", bà Thanh Nguyễn nhấn mạnh.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Lao động & Việc làm

Xem tất cả →