Chuyển tới nội dung chính
Khoa học & Công nghệ · Điểm tin đa nguồn

Điều gì sẽ xảy ra nếu Trái Đất ngừng quay?

(Dân trí) - Nếu Trái Đất ngừng tự quay nhưng vẫn chuyển động quanh Mặt Trời, ngày và đêm có thể kéo dài nhiều tháng, khí hậu biến đổi mạnh, gây ra những thách thức lớn đối với sự sống trên hành tinh.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 6 giờ trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Nhà thiên văn học Nikhita Ramkilowan tại Đại học Rhodes (Nam Phi) đã đưa ra những phân tích thú vị về kịch bản giả định này.

Điều gì sẽ xảy ra nếu Trái Đất ngừng quay? - 1
Rất may, Trái Đất chưa có nguy cơ ngừng tự quay trong tương lai gần (Ảnh: Getty).

Trái Đất giống như một quả cầu khổng lồ đang tự quay quanh trục, hoàn thành một vòng sau khoảng 24 giờ. Tại đường xích đạo, bề mặt hành tinh di chuyển với tốc độ khoảng 1.670km/h.

Con người không cảm nhận được chuyển động này vì cơ thể, khí quyển và đại dương đều chuyển động cùng Trái Đất. Sự tự quay của hành tinh tạo nên chu kỳ ngày và đêm, đồng thời ảnh hưởng đến hệ thống gió và dòng hải lưu.

Vậy điều gì sẽ xảy ra nếu Trái Đất dần quay chậm lại và cuối cùng ngừng tự quay, trong khi vẫn tiếp tục chuyển động quanh Mặt Trời?

Ngày và đêm có thể kéo dài nhiều tháng

Nếu Trái Đất ngừng tự quay nhưng vẫn duy trì quỹ đạo quanh Mặt Trời, chu kỳ ngày - đêm tại một địa điểm sẽ thay đổi đáng kể. Thay vì luân phiên sáng và tối sau mỗi 24 giờ, một khu vực có thể trải qua khoảng 6 tháng được chiếu sáng, sau đó là khoảng 6 tháng chìm trong bóng tối.

Kịch bản này không có nghĩa một nửa Trái Đất sẽ vĩnh viễn hướng về phía Mặt Trời, còn nửa kia luôn chìm trong bóng tối. Do hành tinh vẫn chuyển động quanh Mặt Trời, các khu vực lần lượt đi qua vùng được chiếu sáng và vùng tối.

Ở những nơi có thời gian ban ngày kéo dài, bề mặt sẽ hấp thụ nhiệt trong nhiều tháng liên tiếp. Ngược lại, những khu vực trải qua đêm dài sẽ mất nhiệt, khiến nhiệt độ giảm mạnh. Sự chênh lệch nhiệt độ có thể làm thay đổi sâu sắc khí hậu và điều kiện sinh sống trên hành tinh.

Một số khu vực nằm gần ranh giới giữa vùng sáng và vùng tối có thể duy trì điều kiện ánh sáng tương đối ổn định hơn. Tuy nhiên, khả năng sinh sống tại đây còn phụ thuộc vào nhiệt độ, nguồn nước và các yếu tố môi trường khác.

Thời tiết và đại dương biến đổi mạnh

Sự tự quay của Trái Đất tạo ra hiệu ứng Coriolis, khiến các luồng không khí và dòng hải lưu bị lệch hướng khi di chuyển trên bề mặt hành tinh.

Nếu Trái Đất ngừng quay, hiệu ứng này sẽ thay đổi căn bản. Hệ thống hoàn lưu khí quyển và đại dương không còn vận hành như hiện nay.

Sự chênh lệch nhiệt độ giữa các khu vực được chiếu sáng và chìm trong bóng tối kéo dài có thể làm thay đổi hướng gió, cường độ lưu thông không khí và quá trình phân bố nhiệt trên toàn cầu.

Hệ quả là nhiều khu vực có thể phải đối mặt với những điều kiện thời tiết khắc nghiệt, khác xa khí hậu hiện nay.

Sự sống bị đảo lộn

Nhiều loài sinh vật đã tiến hóa để thích nghi với chu kỳ ngày và đêm. Thực vật sử dụng ánh sáng Mặt Trời cho quá trình quang hợp, trong khi một số loài điều chỉnh thời điểm ra hoa, phát triển dựa trên độ dài ngày và đêm.

Động vật cũng có nhịp sinh học riêng. Cú, dơi và nhiều loài côn trùng hoạt động chủ yếu vào ban đêm, trong khi nhiều loài chim dựa vào tín hiệu ánh sáng để định hướng và di cư.

Con người cũng có đồng hồ sinh học giúp điều chỉnh chu kỳ ngủ - thức. Việc thiếu đi nhịp luân phiên ngày và đêm quen thuộc có thể gây xáo trộn nghiêm trọng các hoạt động sinh lý.

Trong điều kiện nhiệt độ và môi trường thay đổi mạnh, nhiều loài sinh vật khó thích nghi, khiến hệ sinh thái biến đổi sâu sắc.

Từ trường Trái Đất có bị ảnh hưởng?

Trái Đất có một từ trường bao quanh, giúp bảo vệ hành tinh trước phần lớn các hạt mang điện từ gió Mặt Trời.

Từ trường này được tạo ra bởi chuyển động của kim loại nóng chảy, chủ yếu là sắt, trong lõi ngoài Trái Đất. Quá trình đối lưu của vật chất dẫn điện tạo ra các dòng điện, từ đó duy trì từ trường thông qua cơ chế được gọi là dynamo địa từ.

Sự tự quay của Trái Đất góp phần tổ chức dòng chuyển động trong lõi ngoài thông qua hiệu ứng Coriolis. Vì vậy, nếu hành tinh ngừng quay, cơ chế tạo từ trường có thể bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, mức độ thay đổi và khả năng duy trì từ trường trong kịch bản này vẫn chưa thể xác định chắc chắn. Hoạt động của lõi Trái Đất còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, trong đó có quá trình đối lưu và nguồn năng lượng bên trong hành tinh.

Trái Đất có thực sự ngừng quay?

Câu trả lời là không có nguy cơ xảy ra trong tương lai gần. Trên thực tế, Trái Đất đang quay chậm dần do nhiều yếu tố, trong đó lực thủy triều giữa Trái Đất và Mặt Trăng là nguyên nhân quan trọng nhất.

Theo các tính toán thiên văn, tác động của lực thủy triều khiến độ dài một ngày tăng trung bình khoảng 2,3-2,4 mili giây mỗi thế kỷ. Mức thay đổi này rất nhỏ và không thể nhận biết trong sinh hoạt hằng ngày.

Kịch bản Trái Đất ngừng tự quay vì vậy chủ yếu là một giả thuyết khoa học giúp các nhà nghiên cứu tìm hiểu vai trò của chuyển động quay đối với khí hậu, môi trường và sự sống. Hành tinh vẫn sẽ tiếp tục quay trong một khoảng thời gian rất dài.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Khoa học & Công nghệ

Xem tất cả →