Chuyển tới nội dung chính
Doanh nghiệp & M&A · Điểm tin đa nguồn

Điện khí hóa mọi thứ: Vì sao dùng điện than vẫn sạch hơn xăng dầu?

Tại COP31, hơn 180 tập đoàn toàn cầu đồng loạt thúc đẩy làn sóng điện khí hóa. Đằng sau bước chuyển dịch này là bài toán hiệu quả kinh tế mà các loại động cơ đốt trong truyền thống không thể bắt kịp.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 12/11/2026 Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Tại Hội nghị Thượng đỉnh Khí hậu COP31 đang diễn ra ở Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ), giữa vô số tranh luận về việc cắt giảm nhiên liệu hóa thạch, có một chủ đề hiếm hoi nhận được sự đồng thuận từ các phái đoàn: điện khí hóa.

Phóng viên trưởng Akshat Rathi của tờ Bloomberg Green nhận định, điện khí hóa chính là lý do lớn nhất để lạc quan về tương lai năng lượng. Thông điệp được đưa ra rất rõ ràng, đó là hãy chuyển đổi mọi thứ có thể sang sử dụng điện, bất kể nguồn phát ban đầu đến từ thủy điện, khí đốt, năng lượng tái tạo, hay thậm chí là nhiệt điện than.

Chia sẻ tại hội nghị, ông Chris Bowen, Bộ trưởng Biến đổi khí hậu và Năng lượng Australia, đồng thời là Chủ tịch phụ trách đàm phán COP31, khẳng định: "Trong gần như mọi trường hợp, điện khí hóa đều là điều tốt".

Điện khí hóa mọi thứ: Vì sao dùng điện than vẫn sạch hơn xăng dầu? - 1
Điện khí hóa là vấn đề hiếm hoi nhận được sự đồng thuận rộng rãi tại COP31 ở Thổ Nhĩ Kỳ (Minh họa: Shutterstock).

Nghịch lý công nghệ: Dùng điện vẫn tiết kiệm và sạch hơn đốt nhiên liệu

Lâu nay, người tiêu dùng vẫn băn khoăn liệu đi xe điện có thực sự xanh nếu nguồn điện sạc pin vẫn xuất phát từ các nhà máy nhiệt điện. Các nghiên cứu khoa học đã đưa ra câu trả lời thuyết phục dựa trên nguyên lý hiệu suất năng lượng.

Theo nghiên cứu từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) được Bloomberg trích dẫn, việc sử dụng ô tô điện tại Mỹ giúp giảm 40-60% lượng phát thải carbon so với xe chạy xăng cùng phân khúc, ngay cả khi lưới điện tại đây phần lớn vẫn vận hành bằng khí đốt.

Bí mật nằm ở mức độ chuyển đổi năng lượng. Động cơ điện chuyển hóa khoảng 90% năng lượng tiêu thụ thành chuyển động của bánh xe. Trong khi đó, động cơ đốt trong chỉ chuyển đổi được chưa đầy 30%, hơn 70% còn lại biến thành nhiệt lượng hao phí và khí thải. Chuyên gia Colin McKerracher thuộc BloombergNEF ví von rằng, phần lớn ô tô truyền thống thực chất chỉ tạo ra tiếng ồn và sự nóng bức chứ không mang lại hiệu quả vận hành tương xứng.

Tương tự, các hệ thống máy bơm nhiệt dùng cho gia đình và công sở phát thải lượng carbon chỉ bằng một nửa so với lò hơi đốt khí trực tiếp. Kết quả này vẫn giữ nguyên độ chính xác sau khi đã tính trừ hao hụt năng lượng tại nhà máy phát điện và tổn thất trên đường dây truyền tải.

Giáo sư Jan Rosenow tại Đại học Oxford nhận xét: "Điện khí hóa mang lại những lợi thế rất lớn về mặt hiệu suất". Nhờ hiệu quả vượt trội này, việc gia tăng tỷ trọng điện trong đời sống là nước đi kinh tế thông minh cho cả các quốc gia phát triển lẫn các nền kinh tế đang nổi.

Doanh thu 1.700 tỷ USD sốt ruột vì chính sách chạy sau thực tế

Lợi ích kinh tế rõ ràng khiến khu vực tư nhân sốt sắng hơn bao giờ hết. Theo báo cáo từ trang tin ESG Dive, hơn 180 tập đoàn đa quốc gia với tổng doanh thu hằng năm lên tới 1.690 tỷ USD vừa cùng ký tên vào bản tuyên bố chung kêu gọi các chính phủ đẩy mạnh điện khí hóa.

Liên minh này quy tụ hàng loạt tên tuổi quen thuộc như Ikea, H&M Group, Danone, Uber, Volvo Cars và Schneider Electric, dưới sự điều phối của tổ chức We Mean Business Coalition. Họ kiến nghị ban chủ tịch COP31 đưa điện khí hóa trở thành trụ cột trọng tâm trong các chiến lược phát triển công nghiệp và kinh tế.

Ban chủ tịch COP31 đang thúc đẩy mục tiêu mang tên "35x35", hướng tới việc nâng tỷ trọng điện năng trong tổng mức tiêu thụ năng lượng cuối cùng trên toàn cầu từ khoảng 20% hiện nay lên 35% vào năm 2035.

Điện khí hóa mọi thứ: Vì sao dùng điện than vẫn sạch hơn xăng dầu? - 2
Hạ tầng trạm sạc và phương tiện chạy điện đang trở thành tâm điểm của làn sóng chuyển đổi năng lượng trên toàn cầu (Minh họa: CR).

Tuy nhiên, hành động của các chính phủ dường như chưa bắt kịp tốc độ của thị trường. Khảo sát của We Mean Business Coalition chỉ ra rằng, 69% lãnh đạo doanh nghiệp tham gia khảo sát nhận định doanh nghiệp của họ chuyển sang dùng điện nhanh hơn mức độ chuẩn bị hạ tầng của các quốc gia.

Chỉ số Năng lực cạnh tranh về điện khí hóa cho thấy Trung Quốc đang bứt phá mạnh mẽ ở vị trí dẫn đầu. Trong khi đó, Mỹ đứng trước nguy cơ đánh mất đà tiến triển, còn các cường quốc châu Âu như Đức, Anh, Italy hay Ba Lan vẫn đang chật vật biến các chính sách trên giấy thành mạng lưới điện thực tế.

Đại diện các doanh nghiệp cảnh báo, việc chậm trễ nâng cấp lưới điện sẽ trực tiếp làm tăng chi phí vận hành, đẩy lùi tiến độ của các dự án công nghiệp và khiến nhà đầu tư phải tính toán lại việc rót vốn.

Tấm lá chắn trước các biến động giá nhiên liệu

Điện khí hóa không chỉ dừng lại ở câu chuyện môi trường, mà đã trở thành bài toán bảo toàn dòng tiền cho nền kinh tế. Những gián đoạn chuỗi cung ứng dầu khí trên toàn cầu thời gian qua đã buộc các chính phủ phải tìm cách giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu đầy rủi ro.

Tại châu Á, Philippines liên tục tung các chính sách ưu đãi cho điện mặt trời, trong khi Campuchia và Bangladesh chọn cách hạ thuế đối với xe điện để thúc đẩy người dân chuyển đổi phương tiện. Ở châu Âu, ít nhất 6 quốc gia đã bổ sung nguồn ngân sách riêng nhằm hỗ trợ người dân lắp đặt máy bơm nhiệt.

Ông Kristian Ruby, Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp Điện lực châu Âu (Eurelectric), nhận định: "Điện năng là công cụ bảo vệ nền kinh tế trước những biến động khó lường của giá nhiên liệu hóa thạch, cũng như các bất ổn nằm ngoài tầm kiểm soát".

Làn sóng chuyển đổi đang mở rộng thần tốc từ xe con sang vận tải hạng nặng. Khi pin lưu trữ ngày càng rẻ và nhẹ hơn, doanh số xe tải điện bắt đầu tăng trưởng ấn tượng. Trong công nghiệp, các nhà máy chế biến thực phẩm và hóa chất quy mô vừa - nơi chỉ cần nhiệt độ xử lý trung bình - đã bắt đầu chuyển đổi toàn diện sang lò nhiệt điện.

Điện khí hóa mọi thứ: Vì sao dùng điện than vẫn sạch hơn xăng dầu? - 3
Khi chi phí pin ngày càng hạ nhiệt, các tập đoàn đa quốc gia đang đẩy nhanh việc thay thế đội xe tải đường dài bằng xe điện để cắt giảm chi phí nhiên liệu (Ảnh: Volvo).

Theo báo cáo Ngân sách Carbon Toàn cầu 2026 do 140 nhà nghiên cứu công bố, lượng phát thải carbon từ nhiên liệu hóa thạch trong năm 2026 ước tính giảm nhẹ 0,4%, xuống 38,2 tỷ tấn, chủ yếu nhờ tiêu thụ dầu mỏ sụt giảm. Tuy nhiên, chuyên gia Pierre Friedlingstein lưu ý rằng những biến động cung cầu ngắn hạn không thể xem là giải pháp căn cơ.

Lời giải bền vững nhất cho bài toán chi phí và khí thải vẫn phụ thuộc vào tốc độ hoàn thiện mạng lưới phân phối điện. Rào cản công nghệ hiện vẫn còn ở các ngành công nghiệp nặng như xi măng, luyện thép hay vận tải hàng không do mật độ năng lượng của pin hiện nay chưa thể so sánh với nhiên liệu lỏng. Dù vậy, với những ngành giao thông và dân dụng thông thường, xu hướng đã an bài: thiết bị nào có thể cắm điện, thiết bị đó sẽ giành chiến thắng về mặt kinh tế.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Doanh nghiệp & M&A

Xem tất cả →