
Đầu tuần này, truyền hình quốc gia Iran công bố hình ảnh về một cơ sở vũ khí ngầm mới được xây dựng, do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vận hành.
Video mở đầu bằng cảnh Thiếu tướng Abdollahi, Tư lệnh Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya, và Chuẩn tướng Majid Mousavi, Tư lệnh Lực lượng Không gian Vũ trụ thuộc IRGC, đến thăm cơ sở.
Thông qua thành phố tên lửa ngầm, Iran muốn bác bỏ những nhận định cho rằng họ đang đối mặt với tình trạng hết vũ khí. Trước đó, Iran nhiều lần khẳng định họ đã tự chủ trong công nghệ chế tạo và sở hữu nguyên liệu cần thiết để làm ra tên lửa, UAV.
Bên trong thành phố tên lửa ngầm
Video không tiết lộ nhiều về kết cấu kỹ thuật của cơ sở, nhưng có thể nhận diện một số chi tiết qua cách bố trí bên trong. Hai chỉ huy Iran di chuyển qua một sảnh ngầm rộng lớn, hai bên là các ống chứa tên lửa, xe mang bệ phóng kiêm phương tiện vận chuyển và dựng tên lửa (TEL), cùng các tên lửa đặt trên xe tải.
Một trong những thách thức về kỹ thuật là bảo đảm các đường hầm đủ rộng để phương tiện di chuyển qua, đồng thời có đủ không gian 2 bên để bố trí những xe mang bệ phóng cỡ lớn.
Một chi tiết đáng chú ý khác là sự hiện diện của các hầm phóng tên lửa ngầm hoặc hệ thống phóng dựa trên đường ray. Đây là hai phương thức triển khai tên lửa khác nhau.
Iran lần đầu công bố cận cảnh thành phố tên lửa ngầm mới (Video: IRGC)
Các bệ phóng cố định trên mặt đất có thể giúp rút ngắn thời gian đưa xe TEL lên mặt đất trước khi phóng, trong khi các bệ phóng cơ động mang lại khả năng linh hoạt cao hơn sau khi rời khỏi cơ sở.
Việc cả hai hệ thống có thể cùng được bố trí trong một cơ sở cho thấy Iran dường như đang duy trì hai loại năng lực phóng tên lửa trong tổ hợp của mình.
Theo nhận định của hãng tin PressTV, thành phố ngầm này chứa hàng loạt tên lửa thuộc nhiều thế hệ khác nhau, gồm các hệ thống Shahab, Khorramshahr, Qadr, Jihad, Emad và Fattah, cùng tên lửa hành trình phóng từ mặt đất Paveh. Một số tên lửa khác vẫn chưa được nhận diện, trong khi hình ảnh về một số hệ thống đã bị làm mờ có chủ ý.
Phần lớn cơ sở dường như được dành cho các tên lửa tầm trung Fattah-1. Iran mô tả Fattah-1 là tên lửa siêu vượt âm, có đầu đạn sử dụng một động cơ tên lửa nhỏ để hỗ trợ điều khiển trong giai đoạn cuối của hành trình bay. Thiết kế này nhìn chung được cho là một phương tiện tái nhập khí quyển có khả năng cơ động (MaRV).
Ngoài ra, hình ảnh mà Iran tung ra dường như có tên lửa Kheibar Shekan. Đây là một thành viên thuộc dòng tên lửa đạn đạo tầm trung Fateh-110 sử dụng nhiên liệu rắn, lần đầu được công bố năm 2022. Tên lửa được trang bị đầu đạn có khả năng cơ động trong giai đoạn cuối của hành trình bay.
Tên lửa có tầm bắn 1.450km, trọng lượng khoảng 4,5 tấn, dài khoảng 10,5m và đường kính 80cm. Theo các thông tin được công bố, tên lửa mang đầu đạn nặng khoảng 500kg.
Một hệ thống khác có thể nhận diện trong số các thiết bị được trưng bày là tên lửa Khorramshahr. Khorramshahr-4 là tên lửa đạn đạo tầm trung, sử dụng hệ thống động lực nhiên liệu rắn một tầng và đầu đạn có khả năng cơ động, tách rời khỏi thân tên lửa.
Tên lửa hành trình phóng từ mặt đất Paveh cũng xuất hiện bên trong cơ sở. Tên lửa có tầm bắn khoảng 1.650km và thuộc dòng Soumar. Tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính và dẫn đường đối chiếu địa hình, có khả năng bay ở độ cao dưới 50m. Đầu đạn của tên lửa được ước tính nặng 410-450kg.
Một chi tiết đặc biệt là sự xuất hiện của một số vũ khí đã bị làm mờ hình ảnh có chủ ý. Trước đó, Iran nhiều lần khẳng định họ vẫn còn những bất ngờ chưa công bố liên quan tới kho vũ khí và sẵn sàng sử dụng chúng nếu bị tập kích trở lại.
Theo PressTV, vũ khí bị làm mờ có thể là tên lửa hành trình mới, một biến thể của Paveh nhưng có cấu hình khác.
Năng lực sản xuất tên lửa

Một khía cạnh đặc biệt khác là hạ tầng ngầm của cơ sở tên lửa. Sản xuất động cơ tên lửa nhiên liệu rắn dưới lòng đất là một quy trình công nghiệp phức tạp, đòi hỏi chuyên môn cao. Quy trình này cần thiết bị chuyên dụng và một loạt công đoạn được kiểm soát chặt chẽ, gồm trộn nhiên liệu đẩy, đúc, lưu hóa và kiểm tra.
Máy móc phù hợp, hệ thống thông gió, thiết bị an toàn và các phương tiện hỗ trợ đều đóng vai trò thiết yếu ở từng giai đoạn.
Việc tiến hành các hoạt động sản xuất này dưới lòng đất tạo thêm nhiều thách thức về kỹ thuật, trong đó có thông gió, cung cấp điện, xử lý chất thải và bảo đảm an toàn khi xử lý vật liệu có tính năng lượng cao.
Theo giới quan sát, những bài học Iran rút ra từ các cuộc tấn công nhằm vào những cơ sở quân sự và công nghiệp lộ thiên dường như đã tạo động lực mạnh mẽ để nước này đưa thêm nhiều cơ sở sản xuất vào hệ thống hạ tầng ngầm trên khắp cả nước.
Điều này dường như phản ánh một chiến lược toàn diện hơn: vừa bảo vệ kho tên lửa hiện có, vừa củng cố hạ tầng cần thiết để duy trì hoạt động sản xuất.