Phát hiện ung thư nhờ khám miễn phí toàn dân
Đến khám sức khỏe định kỳ miễn phí theo lịch của địa phương, ông N.B.C. (76 tuổi, sống tại xã Ô Diên, Hà Nội) không ngờ kết quả xét nghiệm lại cho thấy một tình trạng sức khỏe đặc biệt nguy hiểm.
Kết quả xét nghiệm máu do Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn thực hiện ghi nhận nồng độ glucose máu của ông lên tới 32,5 mmol/l, cao gần 6 lần giới hạn trên của khoảng tham chiếu đường huyết lúc đói thông thường.

Đây là mức đường huyết tăng rất cao, có nguy cơ dẫn đến những biến chứng cấp tính đe dọa tính mạng, thậm chí hôn mê nếu không được đánh giá và xử trí y tế kịp thời.
Cũng trong đợt khám tại xã Ô Diên, bà N.T.L. (66 tuổi) được phát hiện chỉ số đường huyết lên tới 20,6 mmol/l, vượt xa ngưỡng bình thường.
Điều đáng nói, cả hai người đều bất ngờ trước kết quả xét nghiệm, bởi trước đó họ không nhận thấy những triệu chứng bất thường rõ rệt.
Không chỉ các trường hợp rối loạn đường huyết nghiêm trọng, những đợt khám sức khỏe miễn phí tại Hà Nội còn phát hiện nhiều người có dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm về tim mạch, các bất thường mạch máu và thậm chí là ung thư.

Tại xã Đoài Phương, trong đợt khám sức khỏe định kỳ tháng 10, bệnh nhân H.K.N. (SN1955) được phát hiện hình ảnh bất thường trên phim X-quang ngực, với rốn phổi hai bên đậm và một đám mờ tại rốn phổi phải.
Sau khi được thăm khám chuyên sâu, người bệnh được chẩn đoán mắc ung thư phổi giai đoạn IV.
Tại xã Xuân Mai, ông N.V.T. (SN1971) được phát hiện có khối u ở đỉnh phổi phải, sau đó chuyển đến Bệnh viện Ung bướu Hà Nội để tiếp tục kiểm tra, đánh giá và xử trí chuyên khoa.
Ở phường Yên Nghĩa, hoạt động khám sức khỏe định kỳ ghi nhận 9 trường hợp cần chuyển viện, trong đó có 2 người xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ ung thư phổi.


Tại xã Trung Giã, ngành y tế ghi nhận 5 trường hợp có bất thường cần chuyển tuyến. Trong đó, một phụ nữ sinh năm 1992 có dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý về máu; một người đàn ông sinh năm 1970 có nhân tuyến giáp nghi ngờ carcinoma thể nhú.
Đặc biệt, một người đàn ông sinh năm 1958 được phát hiện dấu hiệu nghi ngờ phình động mạch chủ bụng, phải chuyển đến Bệnh viện Tim Hà Nội để kiểm tra chuyên sâu.
Đây là bệnh lý có thể diễn biến âm thầm trong nhiều năm. Khi túi phình lớn lên và vỡ, người bệnh có nguy cơ xuất huyết nghiêm trọng, đe dọa tính mạng.
Không chỉ người lớn tuổi, những bất thường sức khỏe quan trọng còn được phát hiện ở trẻ em.
Tại Trạm Y tế xã Yên Xuân, một học sinh sinh năm 2020 được phát hiện mắc bệnh hẹp động mạch chủ qua khám sức khỏe. Bệnh nhi sau đó được chuyển đến Bệnh viện Tim Hà Nội để phẫu thuật và hiện sức khỏe đã ổn định.

Những ghi nhận tại các xã, phường Hà Nội trong đợt khám sức khỏe toàn dân bước đầu cho thấy một thực tế đáng lo ngại: Nhiều bệnh lý có thể âm thầm tồn tại trong cơ thể mà không gây ra những triệu chứng đủ rõ để người bệnh chủ động tìm đến cơ sở y tế.
Không ít người chỉ phát hiện bất thường khi được kiểm tra sức khỏe, thậm chí có trường hợp bệnh đã tiến triển đến giai đoạn nặng.
Gánh nặng bệnh mạn tính
Hà Nội đang bước vào đợt cao điểm khám sức khỏe định kỳ trong tháng 11. Nhiều trường hợp có chỉ số sức khỏe bất thường, mắc bệnh lý nguy hiểm, thậm chí ung thư giai đoạn muộn đã được phát hiện và chuyển đến cơ sở chuyên khoa để tiếp tục thăm khám, điều trị kịp thời.

Trao đổi với phóng viên báo Dân trí, TS.BS Nguyễn Đức Long, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, cho biết tính đến tháng 11, tiến độ khám sức khỏe định kỳ cho người dân Thủ đô đã đạt hơn 80%.
Tại các địa phương như xã Phú Nghĩa, nơi mỗi ngày đón khoảng 500-600 lượt người dân, hay xã Ô Diên với 800-1.000 lượt khám/ngày, các bác sĩ còn phát hiện nhiều bệnh lý như tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa mỡ máu, bệnh tim mạch và đái tháo đường.
Phần lớn người dân khi được phát hiện đều bất ngờ, bởi bệnh tật vốn âm thầm phát triển mà không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu.
Những số liệu về bệnh mạn tính tại Hà Nội đã phản ánh gánh nặng bệnh tật không nhỏ.
Theo báo cáo của ngành y tế Hà Nội trong quý I, hệ thống y tế cơ sở quản lý, điều trị thường xuyên cho hơn 268.000 bệnh nhân đái tháo đường và trên 660.000 bệnh nhân tăng huyết áp.
Không chỉ tại Hà Nội, sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm đang trở thành thách thức lớn đối với hệ thống y tế Việt Nam.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh hô hấp mạn tính hiện chiếm khoảng 80% tổng số ca tử vong tại Việt Nam.


Đáng lo ngại, nhiều bệnh lý không chỉ gia tăng về số lượng mà còn có xu hướng xuất hiện ở những nhóm tuổi trẻ hơn, trong khi người mắc có thể không nhận biết được bệnh trong thời gian dài.
Bác sĩ Vũ Thị Huyền, khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Gia Lâm, cho biết bệnh đái tháo đường đang có xu hướng trẻ hóa.
Nếu trước đây, bệnh thường được phát hiện ở người trung niên và cao tuổi thì hiện nay, người trẻ cũng có nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt là những người thừa cân, béo phì, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường.
Theo bác sĩ Huyền, một trong những thách thức lớn nhất trong phòng, chống đái tháo đường là bệnh có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm.

Các dấu hiệu như khát nước nhiều, đi tiểu thường xuyên, nhanh đói, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, nhìn mờ hoặc vết thương lâu lành đôi khi không được người bệnh chú ý.
Thậm chí, nhiều trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng điển hình và chỉ tình cờ phát hiện qua khám sức khỏe định kỳ.
"Nếu bệnh đái tháo đường kéo dài mà không được kiểm soát, người bệnh có thể gặp nhiều biến chứng nguy hiểm như suy thận, suy tim, tổn thương võng mạc, tổn thương thần kinh hoặc các vết loét khó lành", bác sĩ Huyền cảnh báo.
Không chỉ đái tháo đường, tăng huyết áp và các bệnh lý tim mạch cũng đang tạo ra gánh nặng lớn.
Tại Hội nghị Khoa học Tim mạch can thiệp toàn quốc 2026 diễn ra ngày 7-8/11, GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Phân hội Tim mạch học Can thiệp Việt Nam, cho biết mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 người tử vong do bệnh tim mạch.

Đáng chú ý, cứ 4 người trưởng thành thì có một người mắc tăng huyết áp. Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim và nhiều biến cố tim mạch nguy hiểm.
Theo số liệu được GS Hùng dẫn, tăng huyết áp làm tăng nguy cơ tử vong do đột quỵ lên gấp 4 lần và nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch lên gấp 3 lần so với người không mắc bệnh.
Tuy nhiên, tăng huyết áp thường không gây ra triệu chứng rõ rệt. Nhiều người vẫn sinh hoạt và lao động bình thường trong thời gian dài mà không biết huyết áp của mình đã vượt ngưỡng an toàn.


Một hệ quả nghiêm trọng khác của sự gia tăng các bệnh lý chuyển hóa là gánh nặng bệnh thận mạn.
Theo TS.BS Nguyễn Văn Tuyên, Trưởng khoa Nội thận - Tiết niệu, mô hình bệnh tật tại Việt Nam đang có sự chuyển dịch tương tự xu hướng trên thế giới.
Nếu trước đây, nhiễm khuẩn là một trong những nguyên nhân chính gây suy thận mạn thì hiện nay, các bệnh lý chuyển hóa, đặc biệt là đái tháo đường và tăng huyết áp, đang trở thành những nguyên nhân hàng đầu.

Từ thực tế lâm sàng, chuyên gia cho biết trong khoảng 10 năm, tỷ lệ bệnh nhân suy thận do đái tháo đường và tăng huyết áp đã tăng gần gấp đôi.
Nếu trước đây, hai bệnh lý này chiếm dưới 30% các nguyên nhân gây suy thận mạn thì tỷ lệ được chuyên gia ghi nhận đã tăng lên khoảng 50-55%.
Thực trạng này đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận chăm sóc sức khỏe, từ chủ yếu tập trung điều trị khi người dân đã mắc bệnh sang chủ động phát hiện, quản lý các yếu tố nguy cơ và phòng ngừa biến chứng ngay tại cộng đồng.
Khám miễn phí cả cuối tuần để người đi làm dễ tiếp cận
Mặc dù nhiều trường hợp bệnh nguy hiểm đã được phát hiện, một thực tế đáng chú ý là vẫn còn bộ phận người dân chưa chủ động tham gia chương trình khám sức khỏe định kỳ.
Theo TS.BS Nguyễn Đức Long, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tâm lý cho rằng bản thân vẫn khỏe mạnh nên không cần kiểm tra, hoặc lo ngại mất thời gian, chi phí.
Một số người cao tuổi đã có bảo hiểm y tế, quen thăm khám tại bệnh viện tuyến trên nên không muốn tham gia thêm các đợt khám tại địa phương. Với người lao động tự do, việc sắp xếp thời gian trong giờ hành chính cũng là trở ngại.

Để khắc phục tình trạng người dân ngại đi khám, Sở Y tế Hà Nội chỉ đạo các địa phương linh hoạt bố trí lịch khám ngoài giờ hành chính, buổi tối, cuối tuần và tăng cường các điểm khám lưu động tại thôn, tổ dân phố.
Bên cạnh đó, thông qua việc cập nhật kết quả vào hồ sơ sức khỏe điện tử, ngành y tế có thể từng bước theo dõi sức khỏe người dân liên tục, quản lý bệnh mạn tính và nhận diện nguy cơ qua từng giai đoạn.
Những người được phát hiện tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc các yếu tố nguy cơ có thể được tư vấn, điều trị và theo dõi ngay tại tuyến y tế cơ sở. Các trường hợp nghi ngờ bệnh lý nghiêm trọng được hướng dẫn chuyển đến cơ sở chuyên khoa để chẩn đoán và can thiệp phù hợp.
Hà Nội không chỉ tổ chức khám tại các bệnh viện mà còn huy động mạng lưới trạm y tế xã, phường, đồng thời điều phối các cơ sở y tế tuyến trên hỗ trợ chuyên môn ngay tại địa phương.