Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý tiền thuế nợ để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện Luật Quản lý thuế nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu (dự thảo) được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn để trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Theo hồ sơ thẩm định được Bộ Tư pháp công bố, đối tượng áp dụng chính sách này là người nộp thuế được cơ quan thuế xác định, tính đến ngày 21/11, thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) hoặc trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).
Dự thảo không áp dụng với trường hợp chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh thuộc hai trạng thái trên nhưng doanh nghiệp, tổ chức chủ quản vẫn đang hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh có thời hạn (hiện có khoảng 44.000 chi nhánh có chủ quản đang hoạt động).
Các trường hợp sau cũng không được áp dụng: Người nộp thuế vẫn phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc nghĩa vụ thuế từ hoạt động này trong thời gian ở trạng thái 03, 06; khoản nợ liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp, hoặc liên quan đến vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử.
Xóa nợ lệ phí môn bài, không cần nộp hồ sơ
Dự thảo đề xuất người nộp thuế thuộc diện áp dụng được xóa khoản nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025, cùng tiền chậm nộp của khoản này. Tiền chậm nộp lệ phí môn bài còn nợ đến ngày 21/11/2026 cũng được xóa, kể cả khi người nộp thuế đã nộp hết nợ gốc.
Với nghĩa vụ lệ phí môn bài phát sinh đến hết năm 2025 nhưng chưa khai, chưa nộp và chưa được hạch toán trên hệ thống quản lý thuế, người nộp thuế không phải khai, nộp và không bị tính tiền chậm nộp.
Người nộp thuế không phải nộp hồ sơ đề nghị xóa nợ. Cơ quan thuế xử lý căn cứ dữ liệu trên Hệ thống thông tin quản lý thuế.
Xóa tiền chậm nộp nếu nộp đủ nợ gốc
Ngoài lệ phí môn bài, tiền chậm nộp chỉ được xóa khi người nộp thuế đáp ứng đồng thời hai điều kiện: Đã nộp đủ tiền thuế nợ gốc vào ngân sách, chậm nhất ngày 30/6/2028; Đã nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, được cơ quan thuế tiếp nhận chậm nhất ngày 30/6/2028.
Nợ gốc ở đây gồm tiền thuế, tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính và các khoản thu khác theo Luật Quản lý thuế, không tính lệ phí môn bài.
Số tiền được xóa là tiền chậm nộp phát sinh đến ngày người nộp thuế nộp đủ nợ gốc. Trường hợp đến ngày 21/11 đã hết nợ gốc nhưng còn nợ tiền chậm nộp thì khoản tiền chậm nộp này cũng được xóa.
Chính sách chỉ xóa số tiền người nộp thuế chưa nộp tại thời điểm cơ quan thuế xử lý. Với khoản đủ điều kiện xóa, cơ quan thuế không áp dụng biện pháp cưỡng chế. Hồ sơ đủ điều kiện, nộp đúng hạn nhưng chưa được giải quyết xong vẫn được tiếp tục xử lý sau ngày 30/6/2028.

Vì sao cần chính sách đặc thù?
Theo Bộ Tài chính, đến ngày 23/10/2026 còn hơn 2,5 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06. Trong đó, gần 1,9 triệu trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Khoảng 21% số tồn đọng đã ngừng hoạt động hoặc bỏ địa chỉ đăng ký từ năm 2015 trở về trước.
Nhiều trường hợp muốn quay lại hoàn tất thủ tục nhưng nghĩa vụ tích lũy qua nhiều năm đã vượt khả năng tài chính. Bộ Tài chính nêu một ví dụ giả định: Doanh nghiệp không phát sinh hoạt động, không sử dụng hóa đơn, sau 10 năm mới quay lại đóng mã số thuế. Doanh nghiệp này có thể phải bổ sung 40 tờ khai thuế giá trị gia tăng và 10 hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Tổng số tiền phải nộp khoảng 55 triệu đồng, gồm 23 triệu đồng tiền phạt chậm nộp hồ sơ, 20 triệu đồng lệ phí môn bài và 12 triệu đồng tiền chậm nộp.
Chính sách thu lệ phí môn bài đã được Quốc hội chấm dứt từ ngày 1/1/2026, nhưng cơ quan thuế vẫn phải theo dõi các khoản còn nợ phát sinh đến hết năm 2025. Số nợ này chủ yếu thuộc về doanh nghiệp nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động. Trong nhiều trường hợp, chi phí theo dõi, đôn đốc, cưỡng chế lớn so với số tiền có thể thu hồi.
Việc xử lý nhóm này cũng nhằm thực hiện khuyến nghị của Ban thư ký Diễn đàn toàn cầu (GF) về trao đổi thông tin theo yêu cầu vì mục đích thuế. GF nhận định khoảng 25% doanh nghiệp trong hệ thống đăng ký kinh doanh của Việt Nam không còn hoạt động nhưng chưa hoàn tất giải thể hoặc xóa đăng ký. Bộ Tài chính cho biết GF không trực tiếp khuyến nghị xóa tiền thuế nợ; đây là giải pháp do Việt Nam đề xuất.
Tác động đến ngân sách
Về lệ phí môn bài, số liệu đến ngày 31/12/2025 cho thấy khoảng 710.000 người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 còn nợ khoảng 1.250 tỷ đồng tiền gốc. Đây là khoản nợ phát sinh trước khi họ chuyển sang hai trạng thái này và đã được hạch toán trên hệ thống quản lý thuế. Tiền chậm nộp của khoản nợ này khoảng 438 tỷ đồng.
Ngoài ra, nếu tiếp tục hạch toán lệ phí môn bài trong thời gian ngừng hoạt động đối với gần 2 triệu người nộp thuế thuộc hai trạng thái trên, số phát sinh dự kiến khoảng 15.000 tỷ đồng. Bộ Tài chính đánh giá đây là khoản rất khó thu hồi.
Cộng ba khoản trên, tổng nợ gốc lệ phí môn bài và tiền chậm nộp dự kiến được xóa khoảng 16.688 tỷ đồng. Con số này tính cho trường hợp toàn bộ số người nộp thuế nói trên nộp hồ sơ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Việc xử lý tiền chậm nộp của nhóm trạng thái 03, 06 có thể làm giảm khoảng 9.990 tỷ đồng số nợ đang theo dõi. Tuy nhiên, đây không phải khoản chắc chắn thu được, vì nhiều người nộp thuế đã ngừng hoạt động, mất dấu, không còn tài sản hoặc nguồn thu.
Do đó, Bộ Tài chính cho rằng tác động ngân sách có hai chiều. Chính sách làm giảm khoản tiền chậm nộp vốn có khả năng thu thấp. Đổi lại, người nộp thuế có động lực nộp nợ gốc, giúp chuyển một phần nợ khó thu thành số thu thực tế và giảm chi phí quản lý nợ.
Ngăn lợi dụng chính sách
Bộ Tài chính nêu quan điểm không xóa tiền chậm nộp đại trà. Chính sách chỉ áp dụng trong thời hạn nhất định và gắn với điều kiện nộp đủ nợ gốc. Các biện pháp kiểm soát gồm đối chiếu dữ liệu hóa đơn, ngân hàng, đăng ký kinh doanh và hậu kiểm theo rủi ro. Nếu phát hiện vi phạm, cơ quan thuế thu hồi quyết định xử lý và tính lại nghĩa vụ.
Dự thảo giao Chính phủ quy định thẩm quyền, trình tự xử lý nhưng không đặt thêm điều kiện, hồ sơ hay thủ tục hành chính đối với người nộp thuế. Chính phủ báo cáo Quốc hội kết quả thực hiện tại kỳ họp cuối năm 2028.
Nếu được Quốc hội thông qua, Nghị quyết sẽ có hiệu lực từ ngày 21/11/2026; các chính sách được áp dụng đến hết ngày 30/6/2028.
Thuế môn bài là khoản thu ngân sách Nhà nước mà doanh nghiệp, tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh phải nộp hằng năm khi hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trước đây, mức thu đối với doanh nghiệp được xác định dựa trên vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư, dao động từ 1-3 triệu đồng/năm; đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, mức thu từ 300.000 đồng đến 1 triệu đồng/năm, tùy theo doanh thu. Tuy nhiên, theo Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội, từ ngày 1/1, chính sách thu thuế môn bài chính thức chấm dứt.