Dự kiến ngày 18/11, TAND TPHCM mở phiên tòa xét xử Dương Thanh Cường (cựu Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Bình Phát), Phạm Hoàng Thọ (Giám đốc Công ty TNHH Cửu Long Phát) về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Cùng vụ án, các bị cáo Hồ Đăng Trung (cựu giám đốc chi nhánh ngân hàng), Hồ Văn Long (cựu trưởng phòng tín dụng) và Trương Nhật Quang (cựu cán bộ tín dụng) bị xét xử về tội Vi phạm quy định về hoạt động cho vay trong các tổ chức tín dụng.
Phiên tòa do thẩm phán Nguyễn Huỳnh Mai Tâm Quyên làm chủ tọa. Tòa triệu tập một bị hại, 6 người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và ghi nhận 8 luật sư tham gia bào chữa cho các bị cáo.
Áp dụng tình tiết có lợi
Sai phạm của các bị cáo xảy ra từ khoảng 16 năm trước. Hành vi của Cường và Thọ được xác định cấu thành tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo điểm a khoản 4 Điều 139 Bộ luật Hình sự năm 1999, có khung hình phạt cao nhất là tử hình.
Tuy nhiên, căn cứ nguyên tắc áp dụng quy định có lợi cho người phạm tội, cơ quan tố tụng áp dụng khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 để truy tố các bị cáo, với mức hình phạt cao nhất là tù chung thân.

Cường từng là doanh nhân nổi tiếng trong lĩnh vực bất động sản tại TPHCM, được biết đến với biệt danh "trùm bất động sản". Bị cáo điều hành nhiều pháp nhân, huy động hàng nghìn tỷ đồng từ các tổ chức tín dụng để thực hiện dự án.
Tuy nhiên, việc sử dụng hồ sơ pháp lý không đúng thực tế, sử dụng vốn vay sai mục đích khiến nhiều dự án của Cường rơi vào tình trạng đình trệ, mất khả năng thanh toán và phát sinh hàng loạt vụ án.
Theo cáo trạng, giai đoạn 2007-2009, các công ty do Cường thành lập, điều hành gồm Cửu Long Phát, Tấn Phát, Thanh Phát và Tân Đại Phát vay tổng cộng hơn 1.335 tỷ đồng từ ngân hàng.
Những sai phạm liên quan đến hợp đồng tín dụng của Công ty Thanh Phát, Tấn Phát và Tân Đại Phát đã được cơ quan tố tụng điều tra, xét xử từ nhiều năm trước. Riêng khoản vay của Công ty Cửu Long Phát được TAND TPHCM kiến nghị tiếp tục điều tra, xử lý.
Kết quả điều tra xác định, Cường là người điều hành thực tế Công ty Cửu Long Phát. Bị cáo đã nâng khống giá trị 2 tài sản của công ty và 8 tài sản của Công ty Việt Remax (đối tác của Cường), đồng thời lập khống hợp đồng giao khoán để hợp thức hóa hồ sơ vay vốn.
Cường chỉ đạo Phạm Hoàng Thọ ký các hồ sơ vay vốn, hợp đồng mua bán, biên bản định giá tài sản, hợp đồng thế chấp và giấy nhận nợ không đúng thực tế, qua đó giúp ngân hàng giải ngân 111 tỷ đồng.
Sau khi nhận tiền, Cường sử dụng toàn bộ khoản vay vào những mục đích khác với cam kết ban đầu. Cơ quan tố tụng xác định bị cáo đã chiếm đoạt gần 72 tỷ đồng, tương ứng phần chênh lệch giữa số tiền được giải ngân và giá trị thực tế của tài sản bảo đảm.
Với vai trò Giám đốc Công ty Cửu Long Phát, dù doanh nghiệp không có nhu cầu vay vốn và không trực tiếp sử dụng khoản vay, Thọ vẫn ký các giấy đề nghị vay vốn, hợp đồng mua bán, biên bản định giá, hợp đồng thế chấp và giấy nhận nợ theo chỉ đạo của Cường, giúp sức cho hành vi chiếm đoạt.
Ba cựu cán bộ ngân hàng tiếp tay
Cáo trạng xác định, Hồ Đăng Trung, khi giữ chức giám đốc chi nhánh ngân hàng, đã không chỉ đạo thẩm định đầy đủ điều kiện vay vốn và giá trị tài sản bảo đảm; ký tờ trình nâng mức phán quyết cho vay trước khi có hồ sơ vay vốn và không kiểm tra việc sử dụng vốn sau giải ngân theo quy định.
Những sai phạm này dẫn đến việc ngân hàng giải ngân trái quy định 111 tỷ đồng, gây thiệt hại gần 72 tỷ đồng.
Hai bị cáo Hồ Văn Long và Trương Nhật Quang, lần lượt giữ chức trưởng phòng tín dụng và cán bộ tín dụng, là những người trực tiếp thụ lý hồ sơ, nhưng không thực hiện đầy đủ trách nhiệm thẩm định, xét duyệt và kiểm tra vốn vay được giao. Các bị cáo bị xác định đã giúp sức cho việc giải ngân trái quy định.
Ngoài vụ án này, Dương Thanh Cường còn liên quan nhiều vụ án khác. Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TPHCM đã tổng hợp hình phạt của 5 bản án đối với bị cáo là tù chung thân về hai tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
Hiện ông Cường chấp hành án tù chung thân tại Trại tạm giam T17, Bộ Công an.