Gia đình bà Hà ở Hải Phòng có hơn 6 sào ruộng lúa - rươi, tương đương khoảng 0,6 ha. Năm nay, gia đình bà thu hoạch gần một tấn rươi, bán với giá khoảng 150.000 đồng mỗi kg, thu về 135 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí, bà lãi khoảng 60 triệu đồng, giảm 30% so với năm ngoái do giá bán đi xuống. Đặc biệt, mức này chỉ bằng 30% của giá rươi đầu vụ năm 2017 (500.000 đồng một kg).
"Năm nay giá rươi biến động như giá vàng và cũng là mức thấp nhất trong nhiều năm qua", bà Hà nói.
Có hơn 1 ha ruộng khai thác rươi và hơn 30 năm gắn bó với nghề, ông Dương ở khu vực Hải Dương cũ (nay thuộc Hải Phòng), cho biết rươi năm nay bán chậm hơn mọi năm. Gia đình ông cũng chịu cảnh "được mùa mất giá", lợi nhuận giảm 35%, còn khoảng 100 triệu đồng sau khi trừ chi phí.
Trên thị trường, rươi tươi được rao bán phổ biến ở mức 130.000-150.000 đồng mỗi kg tại các chợ mạng và hội nhóm kinh doanh đặc sản. Nhiều hộ khai thác cũng hạ giá so với những mùa trước để tìm đầu ra. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh sản lượng rươi năm nay tăng, theo ghi nhận từ hầu hết hộ được hỏi.
Ông Vũ Văn Hoạt, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, cho biết thành phố hiện có khoảng 2.300 ha có hoạt động khai thác rươi, với năng suất bình quân 0,6-1,2 tấn mỗi ha tùy vị trí và điều kiện môi trường. Sản lượng cả vụ năm nay ước tăng khoảng 30% so với năm ngoái; diện tích khai thác cũng tăng 5-10% mỗi năm.
Theo ông Hoạt, thời tiết và thủy triều thuận lợi giúp rươi phát triển tốt, trong khi diện tích đất lúa - rươi mở rộng tạo thêm nguồn thu hoạch. Nguồn cung vì thế tăng lên trong khi sức tiêu thụ chưa theo kịp, tạo áp lực giảm giá.
Thực tế thu mua cũng phản ánh lượng hàng dồi dào hơn. Bà Hương, một thương lái tại Hải Phòng, cho biết lượng rươi bà mua mỗi đợt năm nay tăng khoảng 30%, có đợt lên tới vài tấn. Một số hộ bán hàng cho bà cũng mở rộng diện tích khai thác thêm 30-50%.
Ở chiều ngược lại, đầu ra xuất khẩu kém thuận lợi khiến áp lực tiêu thụ lớn hơn. Những năm trước, bà Hương thường bán rươi cho các doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Quốc. Năm nay, lượng tiêu thụ qua kênh này hạn chế hơn, phần lớn hàng thu mua phải chuyển sang thị trường trong nước.
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng cũng nhận định, nguồn cung tăng do thời tiết, thủy triều thuận lợi là một trong những nguyên nhân khiến giá rươi đi xuống. Việc tiêu thụ qua kênh xuất khẩu sang Trung Quốc kém thuận lợi cũng tạo thêm áp lực lên thị trường nội địa.

Rươi là loài thủy sinh sống ở vùng nước lợ, được xem là đặc sản tại nhiều địa phương đồng bằng Bắc Bộ như Hải Phòng, Quảng Ninh và Ninh Bình. Hoạt động khai thác phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên và mùa con nước, nên sản lượng thường tập trung trong thời gian ngắn.
Trên cùng diện tích, người dân kết hợp cấy một vụ lúa và khai thác rươi tự nhiên. Hầu hết nông dân được hỏi đánh giá mô hình này mang lại hiệu quả kinh tế cao, không tốn nhiều công chăm sóc, ít dịch bệnh và rủi ro thấp.
Để duy trì nguồn lợi rươi tự nhiên, nhiều hộ cải tạo ruộng bãi, gia cố bờ vùng và cống điều tiết để chủ động đưa nước thủy triều ra vào. Người dân cũng hạn chế phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật nhằm giữ môi trường bùn đất phù hợp cho rươi sinh trưởng.
Rươi thường vào vụ từ tháng 9 đến tháng 11 âm lịch. Mỗi tháng, người dân có thể khai thác 2-3 đợt, mỗi đợt kéo dài 2-3 ngày. Hết mùa rươi, họ tiếp tục cấy lúa hoặc khai thác thêm các sản vật khác trên đồng ruộng.