Các nội dung liên quan đến hạn chế nhiên liệu hóa thạch không còn trong dự thảo đàm phán của gần 200 nước vào 19/11, ngày áp chót của Hội nghị thượng đỉnh khí hậu COP31.
Ông Mohamed Adow, Giám đốc tổ chức tư vấn khí hậu và năng lượng Power Shift Africa, nhận định dự thảo mới thụt lùi so với văn bản công bố trước đó. "Nếu dự thảo này được thông qua, đây sẽ là một kỳ COP thiếu thực chất", ông bình luận.
Tại hội nghị COP28 năm 2023, các quốc gia đã thống nhất chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, sau khi ông Donald Trump tái đắc cử Tổng thống Mỹ vào 2024, hai kỳ hội nghị tiếp theo chưa thể chốt được mục tiêu cụ thể nào.
Hội nghị COP năm nay diễn ra ngày 9-20/11 tại Thổ Nhĩ Kỳ, trong bối cảnh xung đột quân sự và chi phí sinh hoạt leo thang, cùng các đợt nắng nóng, lũ lụt, hạn hán ngày một gia tăng.
Ông Chris Bowen, đại diện Australia giữ vai trò Chủ tịch đàm phán tại COP31, cho biết dự thảo ban đầu được soạn với phạm vi rộng. Từ phạm vi này, các nhà đàm phán dự kiến thu hẹp phương án khi thảo luận sâu hơn.
Mặc dù vậy, nhiều chính phủ lên tiếng mạnh mẽ về việc dịch chuyển khỏi nhiên liệu hóa thạch.
Tại COP31, Đan Mạch, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Luxembourg tuyên bố lộ trình quốc gia từ bỏ than, dầu, khí đốt, nâng tổng số nước quyết tâm "thoát nhiên liệu hóa thạch" lên 8 quốc gia.
Với Đan Mạch, họ đặt mục tiêu chấm dứt dùng than đá vào năm 2028, trợ cấp cho nhiên liệu hóa thạch trước 2030, và ngừng khai thác khí đốt, dầu mỏ vào 2050.

Chuyển đổi xe điện và điện khí hóa ngành công nghiệp cũng giúp giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Đây là một trọng tâm của các cuộc đàm phán COP năm nay. Dự thảo cập nhật kêu gọi hợp tác toàn cầu nhằm tăng tỷ trọng điện trong tiêu thụ năng lượng thế giới lên 35% vào 2035, từ mức 23% hiện tại. Nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ gọi đây là sáng kiến "35-by-35".
Những bên ủng hộ cho rằng bước đi này sẽ giúp các nước giảm đáng kể lượng khí thải nhà kính do hạn chế được nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, các quốc gia phát triển lo ngại vấn đề kinh phí, bởi quá trình điện khí hóa tham vọng đòi hỏi nguồn tài chính lớn. Đến nay, sáng kiến này mới được 75 quốc gia ủng hộ, trong tổng số gần 200 nước đàm phán.
Xung đột Trung Đông đang định hình lại chính sách an ninh năng lượng của các quốc gia. Bà Laura Cozzi, Giám đốc Phát triển bền vững của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cho biết sự kiện này đánh dấu lần đầu tiên chính sách ứng phó an ninh năng lượng được liên kết chặt chẽ với quá trình chuyển đổi. Bà nhận định điện khí hóa là trọng tâm hành động trong ứng phó khủng hoảng năng lượng.
Mặc dù nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm ưu thế trong cơ cấu năng lượng, IEA dự báo năng lượng mặt trời và hạt nhân là "lĩnh vực hưởng lợi lớn nhất" khi chính phủ ưu tiên các nguồn năng lượng trong nước.
Còn theo ông Mohamed Adow, cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột Trung Đông đã phơi bày giá phải trả khi phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. "Thật nghịch lý khi một cuộc xung đột cách xa hàng nghìn km lại có thể khiến hóa đơn tiền điện trong nước tăng vọt", ông nói.