Chuyển tới nội dung chính
Thời sự & Xã hội · Điểm tin đa nguồn

Công chức mất nhiều ngày đọc nghìn tài liệu, kết quả chỉ hai chữ "nhất trí"

Một văn bản trả lời chỉ hai chữ "nhất trí" có thể là kết quả của nhiều ngày nghiên cứu hàng nghìn trang hồ sơ. Thực tế đặt ra bài toán đánh giá hiệu quả công việc bằng số sản phẩm, thời gian làm việc.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 4 ngày trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Việc xây dựng định mức thời gian và sản phẩm chuẩn để đánh giá công chức đang khiến nhiều cơ quan hành chính lúng túng. Những công việc có thể đong đếm bằng số lượng hồ sơ, văn bản tương đối dễ xác định tiêu chí, nhưng hoạt động nghiên cứu, tham mưu chính sách lại khó quy đổi thành những con số cụ thể.

Tại hội thảo khoa học về đánh giá công chức theo vị trí việc làm do Viện Tổ chức nhà nước và Lao động (Bộ Nội vụ) tổ chức, nhiều chuyên gia, nhà quản lý cho rằng việc áp dụng máy móc phương pháp định mức lao động của nhà máy vào hoạt động công vụ có thể dẫn tới đánh giá sai năng lực, hiệu quả làm việc.

Công chức mất nhiều ngày đọc nghìn tài liệu, kết quả chỉ hai chữ nhất trí - 1
Công chức cấp xã tại Hà Nội (Ảnh: Hằng Nguyễn).

Đọc nghìn trang hồ sơ đổi kết quả... hai chữ

Đại diện Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật (Bộ Tư pháp) dẫn một trường hợp điển hình để chỉ ra những bất cập khi đánh giá công chức bằng số lượng và định mức sản phẩm.

Có những văn bản xin ý kiến từ các bộ, ngành gửi đến, chuyên viên Bộ Tư pháp phải nghiên cứu hàng nghìn trang hồ sơ, đối chiếu hàng chục đạo luật có quy định liên quan, thậm chí có không ít nội dung xung đột, trong nhiều ngày. Tuy nhiên, sau quá trình nghiên cứu, văn bản trả lời Chính phủ có khi chỉ vỏn vẹn hai chữ "nhất trí".

Hai chữ này là kết quả của quá trình nghiên cứu chuyên môn, cân nhắc trách nhiệm pháp lý và đánh giá tính phù hợp của chính sách. Nhưng nếu chỉ căn cứ vào độ dài văn bản hoặc thời gian định mức, công việc có thể bị xếp vào nhóm đơn giản, không phản ánh đúng công sức của người thực hiện.

Ngược lại, một văn bản dài hàng chục trang, chủ yếu tổng hợp hoặc sao chép nội dung sẵn có, lại có thể dễ dàng đáp ứng yêu cầu về số lượng sản phẩm.

Ông Nguyễn Trọng Nghĩa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Tài chính), cho rằng đây là khác biệt căn bản giữa lao động hành chính và sản xuất công nghiệp.

Chuyên gia dẫn trường hợp trong nhà máy, người công nhân làm được 100 sản phẩm có thể được xác định năng suất cao hơn người làm 50 sản phẩm cùng loại. Các thao tác lặp đi lặp lại cũng có thể đo thời gian để xây dựng định mức tương đối chính xác.

Công chức mất nhiều ngày đọc nghìn tài liệu, kết quả chỉ hai chữ nhất trí - 2
Ông Nguyễn Trọng Nghĩa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Tài chính) (Ảnh: Nguyễn Hằng).

Tuy nhiên, công việc của công chức chủ yếu liên quan đến nghiên cứu, tham mưu chính sách, xử lý các quan hệ xã hội phức tạp và những vấn đề tiềm ẩn rủi ro pháp lý.

"Số lượng văn bản hay số giờ ngồi làm việc không bao giờ phản ánh đúng giá trị đóng góp của công chức", ông Nghĩa nhận định.

Theo ông, nếu đánh giá đơn thuần bằng số trang văn bản hoặc số đầu việc hoàn thành, những nhiệm vụ đòi hỏi chiều sâu trí tuệ và trách nhiệm pháp lý lớn có nguy cơ không được ghi nhận tương xứng.

Vấn đề tương tự được đại diện Ngân hàng Nhà nước nêu ra khi đề cập áp lực tiến độ xử lý văn bản. Trước những thời hạn gấp, công chức có thể phải tập trung hoàn thành nhiệm vụ để hệ thống phần mềm không báo quá hạn, thay vì dành thời gian nghiên cứu kỹ bản chất vấn đề.

Trong một số trường hợp, cán bộ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để đẩy nhanh quá trình soạn thảo, đáp ứng tiến độ. Điều này đặt ra lo ngại về chất lượng chuyên môn nếu việc hoàn thành đúng hạn được coi trọng hơn chất lượng nội dung.

Tính định mức công việc trong môi trường công vụ

Thông tin tại hội thảo, đại diện Sở Nội vụ tỉnh Cao Bằng cho biết, địa phương lựa chọn việc soạn thảo một văn bản hành chính thông thường làm sản phẩm chuẩn, tương ứng 5 điểm và hệ số 1. Từ đó, các công việc được chia thành 5 mức độ phức tạp, ký hiệu N1 đến N5, để xác định điểm số và thời gian thực hiện.

Tuy nhiên, lãnh đạo Sở thừa nhận việc quy đổi các nhiệm vụ tham mưu chiến lược, phối hợp liên ngành hoặc xử lý tình huống đột xuất thành hệ số khó phản ánh chính xác công sức của công chức.

Tại Hưng Yên, địa phương xây dựng bộ tiêu chí cho 119 cơ quan, tổ chức với hàng trăm danh mục sản phẩm quy đổi. Dù vậy, việc xác định định mức cho những nhiệm vụ không có sản phẩm cụ thể vẫn là bài toán khó.

Bà Nguyễn Thị Tươi, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Hưng Yên, nêu thực tế công việc chuyên môn thuần túy có thể lượng hóa, nhưng hoạt động tham mưu tổng hợp, phối hợp hay những nhiệm vụ phát sinh lại rất khó xác định.

"Ngay cả việc công chức tham gia công tác tang lễ, hiếu hỉ, tiếp công dân... chẳng lẽ một tháng cơ quan phải dự trù bao nhiêu chuyện tang ma như vậy để xây dựng định mức?", bà đặt câu hỏi.

Ngay tại Bộ Tư pháp, đại diện Vụ Tổ chức cán bộ cũng ví việc phân chia công việc theo các mức độ phức tạp để xác định định mức là "bốc thuốc".

Cùng là một dự thảo công văn hoặc báo cáo, nhưng phạm vi điều chỉnh, yêu cầu chuyên môn và mức độ phức tạp có thể rất khác nhau. Vì vậy, việc ấn định cùng một khoảng thời gian cho những sản phẩm có hình thức tương tự khó bảo đảm chính xác.

Đánh giá kết quả thay vì đếm số giờ làm việc

TS Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Khoa học Hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, phản đối việc dùng phương pháp bấm giờ để xây dựng định mức đánh giá công chức.

"Việc đưa định mức, bấm giờ vào xác định vị trí việc làm và đánh giá công vụ là chưa hợp lý", ông Tuấn nhận xét.

Theo ông, đây là phương pháp quản lý gắn với sản xuất trong nhà máy, công trường, không phù hợp với đặc thù hoạt động hành chính. Việc cố tìm một công việc chuẩn để áp dụng cho mọi vị trí, thậm chí nhiều cơ quan khác nhau, sẽ dẫn đến những phép tính thiếu cơ sở thực tiễn.

Công chức mất nhiều ngày đọc nghìn tài liệu, kết quả chỉ hai chữ nhất trí - 3
TS Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Khoa học Hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ (Ảnh: Nguyễn Hằng).

Ông đề xuất chuyển từ cách quản lý chú trọng giám sát quá trình sang đánh giá kết quả cuối cùng và tác động thực tế của công việc.

Chẳng hạn, hiệu quả của công chức tham mưu chính sách cần được xem xét qua chất lượng đề xuất, khả năng tháo gỡ vướng mắc và giá trị mang lại, thay vì chỉ căn cứ số văn bản hoàn thành.

TS Đinh Duy Hòa, nguyên Vụ trưởng Vụ Cải cách hành chính (Bộ Nội vụ), cũng cho rằng không thể áp dụng một cách máy móc lý thuyết định mức lao động vào hoạt động hành chính.

"Tôi có thời gian dài học kinh tế lao động và thấy áp dụng định mức cho công nhân thì được, chứ đừng bắt các cơ quan hành chính xây dựng định mức lao động", ông Hòa nói.

Ông dẫn ví dụ công chức được phân công thường xuyên dự họp thay lãnh đạo, góp phần duy trì phối hợp công việc giữa các cơ quan nhưng khó xác định sản phẩm cụ thể để chấm điểm.

Các chuyên gia cũng lưu ý không nên phủ nhận hoàn toàn vai trò của định mức thời gian. Với bộ phận một cửa, số lượng hồ sơ, thời gian xử lý và tỷ lệ đúng hạn vẫn là những tiêu chí cần thiết để kiểm soát chất lượng phục vụ, hạn chế chậm trễ, nhũng nhiễu.

Tuy nhiên, những tiêu chí này không thể áp dụng nguyên dạng cho công chức nghiên cứu, tham mưu chính sách hay xử lý công việc phức tạp. Việc đánh giá cần được phân hóa theo tính chất từng nhóm vị trí.

Ông Nguyễn Tư Long, Phó Vụ trưởng Vụ Công chức - Viên chức (Bộ Nội vụ), thừa nhận việc lượng hóa công việc hành chính đang bộc lộ những điểm vênh giữa lý thuyết và thực tiễn.

Ông cho biết Ban Chủ nhiệm đề tài sẽ tổng hợp các ý kiến phản biện, tham mưu lãnh đạo Bộ Nội vụ sửa đổi, hoàn thiện quy định về đánh giá, xếp loại cán bộ trong thời gian tới. Mục tiêu đặt ra là xây dựng thước đo phản ánh đúng năng lực và kết quả thực hiện nhiệm vụ, thay vì để công chức mất quá nhiều thời gian chứng minh hiệu quả làm việc bằng những phép tính định mức.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thời sự & Xã hội

Xem tất cả →