Năm 2018, anh Vệ (trú tỉnh Vĩnh Phúc cũ, nay là tỉnh Phú Thọ) vay của ngân hàng số tiền 350 triệu đồng với thời hạn 120 tháng, lãi suất 9,8%/năm, tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất đối với thửa đất có diện tích hơn 300m2 đứng tên mình trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc cũ. Đồng thời, anh còn mở thẻ tín dụng tại ngân hàng với hạn mức 7 triệu đồng.
Khi vay vốn, anh Vệ đã mua bảo hiểm sinh mạng cho người vay tại một công ty bảo hiểm thông qua đại lý ngân hàng và được cấp giấy chứng nhận bảo hiểm đối với khoản vay trên. Trong đó, một trong những quy tắc bảo hiểm được quy định là đối với rủi ro ốm đau, bệnh tật, thai sản thì Hợp đồng bảo hiểm chỉ phát sinh hiệu lực sau 30 ngày kể từ ngày bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm đầy đủ theo thỏa thuận.
Tuy nhiên, chỉ 20 ngày sau khi giải ngân, anh Vệ bất ngờ qua đời vì bệnh hiểm nghèo. Tại thời điểm này, anh mới thanh toán cho ngân hàng tổng số tiền bao gồm nợ gốc và lãi chậm trả là hơn 6,6 triệu đồng.

Sau khi anh Vệ qua đời, công ty bảo hiểm phát hành thông báo về việc từ chối bồi thường bảo hiểm đối với trường hợp của người này do chưa đảm bảo thời hạn phát sinh hiệu lực bảo hiểm theo quy định tại Hợp đồng.
Do anh Vệ không có vợ con, cha anh đã qua đời và chỉ có một người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất là bà Sỹ nên ngân hàng đã khởi kiện, yêu cầu bà Sỹ thực hiện nghĩa vụ trả nợ do con trai để lại. Tính đến thời điểm khởi kiện, tổng số tiền ngân hàng yêu cầu bà Sỹ thanh toán, bao gồm nợ gốc hợp đồng tín dụng, thẻ tín dụng và tiền lãi chậm trả là hơn 354 triệu đồng.
Làm việc với Tòa án, bà Sỹ khai sau khi con trai qua đời và ngân hàng mời lên làm việc, bà mới biết về khoản nợ của con trai. Xét trên tài liệu Vụ án, bà nhận thấy Thông báo xác nhận bảo hiểm do ngân hàng phát hành đã xác nhận ngày hiệu lực bảo hiểm là ngày giải ngân, bảo hiểm đã phát sinh hiệu lực từ ngày giải ngân và đề nghị ngân hàng giải quyết quyền lợi bảo hiểm đối với số tiền vay của anh Vệ, đồng thời trả lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên anh Vệ cho bà.
Sau khi ngân hàng giải quyết quyền lợi bảo hiểm xong cho anh Vệ, bà sẽ thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay cho con trai.
Về phía công ty bảo hiểm, đại diện đơn vị xác định hợp đồng bảo hiểm chưa phát sinh hiệu lực bảo hiểm do thời điểm anh Vệ qua đời là 20 ngày sau ngày giải ngân, chưa hết thời gian chờ. Do đó, việc công ty bảo hiểm từ chối bồi thường là đúng quy định pháp luật.
Căn cứ tài liệu Vụ án và diễn biến qua các phiên xét xử, Tòa án nhận định về việc phát sinh nghĩa vụ bảo hiểm, ngân hàng chỉ đóng vai trò đại lý thương mại giới thiệu, bán dịch vụ bảo hiểm, không có tư cách đại diện để bán, ký kết hợp đồng bảo hiểm nên không có quyền điều chỉnh các điều khoản quy định về dịch vụ bảo hiểm. Do đó, Thông báo xác nhận bảo hiểm do ngân hàng phát hành không có giá trị thay đổi nội dung giao kết giữa các bên tại Hợp đồng bảo hiểm.
Trên cơ sở nhận định nêu trên, Tòa án xác định có căn cứ để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ngân hàng, buộc bà Sỹ là người thừa kế duy nhất của anh Vệ phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán dư nợ tín dụng, bao gồm nợ gốc và lãi chậm trả, cho ngân hàng. Tính đến phiên xét xử phúc thẩm, đối trừ các khoản tiền đã thanh toán và số tiền ngân hàng thu hồi thêm được từ tài khoản của anh Vệ, số tiền bà Sỹ còn phải trả cho ngân hàng là hơn 350 triệu đồng. Nghĩa vụ trả nợ được xác định trong phạm vi tài sản mà anh Vệ để lại.
Trong trường hợp bà Sỹ không thực hiện nghĩa vụ trả nợ, ngân hàng có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự kê biên, phát mại tài sản thế chấp là thửa đất có diện tích hơn 300m2 của anh Vệ để thu hồi nợ theo quy định pháp luật.
Theo Điều 615 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về việc thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại, người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Trường hợp di sản chưa được chia, thì nghĩa vụ tài sản được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản để lại. Nếu di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng, nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Như vậy, đối với trường hợp một người đã chết và chưa hoàn thành nghĩa vụ trả nợ, những người thừa kế hợp pháp của người này có nghĩa vụ trả nợ thay cho người đã chết.
Tuy nhiên, pháp luật giới hạn nghĩa vụ trả nợ chỉ thực hiện trong phạm vi di sản người chết để lại và không có quy định khác về việc bắt buộc người thừa kế phải sử dụng tài sản cá nhân mình để thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay cho người đã chết.