Đại diện cho hàng trăm nhà giáo tại Lễ Tuyên dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội năm 2026 nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, cô giáo Trần Thị Liêm khiến nhiều người xúc động khi kể về 16 năm gắn bó với học sinh dân tộc nội trú.
Sau tiếng trống tan trường, thầy cô còn một "ca dạy" khác
Chia sẻ với phóng viên, cô Trần Thị Liêm, giáo viên môn địa lí, cho biết 16 năm trước, đến với Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Hà Nội (huyện Ba Vì cũ, nay là xã Suối Hai, TP Hà Nội), để bắt đầu hành trình đồng hành cùng những học trò đến từ các dân tộc Mường, Dao, Tày, Nùng và nhiều cộng đồng khác.

Ngôi trường nằm dưới chân núi Tản Viên, trên vùng đất Ba Vì giàu truyền thống văn hóa. Với nhiều học sinh, đây là nơi các em lần đầu rời xa gia đình, bản làng để bắt đầu cuộc sống nội trú khi mới 11 đến 12 tuổi.
Cô Liêm vẫn nhớ hình ảnh những đứa trẻ mang theo vài bộ quần áo, sách vở trong chiếc ba lô nhỏ, ánh mắt đầy bỡ ngỡ khi chia tay cha mẹ để đến trường nội trú, có em cố giấu những giọt nước mắt vì nhớ nhà.
Những hình ảnh ấy khiến cô nhận ra rằng, công việc của người giáo viên ở trường nội trú không chỉ là truyền đạt kiến thức. Trước khi giúp một đứa trẻ học tốt, thầy cô phải khiến các em cảm thấy được yêu thương, được lắng nghe và có một mái nhà để tin cậy.
Ở môi trường nội trú, tiếng trống tan học không có nghĩa là công việc của thầy cô đã khép lại. Lúc này, các thầy cô còn một "ca dạy" khác. "Đó là quan tâm từng bữa ăn, giấc ngủ, sẻ chia những lần học sinh ốm đau, những phút buồn tủi hay niềm vui rất nhỏ của tuổi mới lớn", nữ giáo viên chia sẻ về công việc.

Sau 16 năm gắn bó, cô Liêm nhận ra rằng tình yêu thương thôi chưa đủ để thầy cô có thể đồng hành với học sinh đến từ nhiều cộng đồng văn hóa khác nhau. Muốn thực sự gần gũi, giáo viên cần hiểu cuộc sống, phong tục và những giá trị văn hóa mà các em được nuôi dưỡng từ nhỏ.
Vì thế, cô đã tìm về những bản làng nơi học trò sinh sống, đến với đồng bào Dao ở thôn Bản Dao, xã Ba Vì. Cô cùng ăn, cùng ở, học từng câu tiếng Dao để có thể trò chuyện gần gũi hơn với học sinh và phụ huynh.
Từ những chuyến đi ấy, cô được nghe người dân kể về phong tục, tham gia các sinh hoạt văn hóa và cảm nhận niềm tự hào của bà con đối với tiếng nói, trang phục, truyền thống dân tộc mình.
Những trải nghiệm thực tế giúp cô hiểu hơn về hoàn cảnh, nếp sống của học trò. Cô cũng nhận ra rằng, để các em tin tưởng và cởi mở, người giáo viên không thể chỉ chờ học sinh tìm đến mình mà cần chủ động bước vào thế giới của các em.
Không để học sinh nào cảm thấy bị lãng quên
Là giáo viên địa lí, cô Liêm mong muốn bài học không chỉ dừng lại ở bản đồ hay những con số. Qua từng trang sách, học sinh có thể nhận ra vẻ đẹp quê hương, hiểu giá trị của rừng, đất, nguồn nước, biết giữ gìn môi trường sống và hình dung con đường lập thân, lập nghiệp trên chính mảnh đất mình sinh ra.
Trong quá trình giảng dạy, cô nhận được nhiều niềm vui khi học sinh đạt giải Nhất, Nhì cấp thành phố môn địa lí. Bản thân cô cũng được ghi nhận qua các danh hiệu thi đua, hội thi giáo viên dạy giỏi và sáng kiến chuyên môn.

Dù vậy, điều khiến cô trăn trở hơn cả vẫn là những học trò còn tự ti, tiến bộ chậm, chưa dám tin rằng mình có thể làm được. "Với những em ấy, điều cần thiết đôi khi không phải một lời nhắc nhở nghiêm khắc, mà là thêm một lần được giải thích cặn kẽ, thêm một cơ hội để thử lại, thêm một ánh nhìn tin tưởng", cô Liêm chia sẻ.
Cô luôn tâm niệm, một lớp học thực sự tốt đẹp là nơi không học sinh nào cảm thấy mình bị lãng quên. Thành công của người thầy không chỉ được đo bằng những học sinh xuất sắc, mà còn ở một em từng rụt rè nay đã dám giơ tay phát biểu, từng muốn bỏ cuộc nay biết cố gắng thêm một lần.
Quan niệm ấy cũng là điều cô muốn gửi gắm tới đồng nghiệp. Theo cô, dù công việc bộn bề, mỗi giáo viên vẫn có thể tạo nên những thay đổi lớn từ những việc bình thường: chuẩn bị một bài giảng tốt hơn, lắng nghe học sinh lâu hơn, kiên trì với một em đang gặp khó khăn và không ngừng tự làm mới mình.
Trước yêu cầu đổi mới giáo dục, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, cô Liêm cho rằng người thầy phải không ngừng học hỏi, làm chủ công nghệ, hướng dẫn học sinh tư duy độc lập và sử dụng tri thức có trách nhiệm.
Cô tin rằng công nghệ có thể đưa tri thức đến gần học sinh hơn, còn tình yêu thương, sự công bằng và niềm tin của thầy cô mới giúp các em đủ can đảm bước về phía trước.

Cô giáo Trần Thị Liêm ví nghề dạy học giống như gieo hạt trên vùng đất đá ong Ba Vì, có hạt mầm bật lên rất nhanh, nhưng cũng có hạt cần trải qua nhiều mùa mưa nắng mới bén rễ. Điều người thầy có thể làm là kiên nhẫn chăm chút và tin vào sức sống của từng hạt mầm.
"Khi học trò trưởng thành, biết yêu thương, tự lập và cống hiến cho gia đình, cộng đồng, đó chính là mùa quả ngọt đẹp nhất của nghề giáo", cô Liêm nói.
Được vinh danh dịp kỷ niệm 44 năm ngày Nhà giáo Việt Nam là sự ghi nhận đáng trân trọng đối với hành trình làm nghề của cô Trần Thị Liêm. Nhưng với nữ giáo viên, điều quan trọng hơn cả vẫn là tiếp tục giữ sự tận tâm của những ngày đầu đứng lớp, để mỗi học sinh khi rời mái trường không chỉ mang theo kiến thức mà còn có niềm tin rằng mình được yêu thương, có giá trị và có thể vươn xa.