Cô đơn không đồng nghĩa với sống một mình hay ít gặp gỡ người khác. Đây là cảm giác thiếu kết nối, không có được những mối quan hệ thân thiết như mong muốn. Tình trạng kéo dài không chỉ ảnh hưởng tinh thần mà còn có thể liên quan đến sức khỏe não bộ, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.
Cô đơn liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức
Năm 2024, nghiên cứu của Trường Y, Đại học Bang Florida, Mỹ đăng trên tạp chí Nature Mental Health, phân tích gộp 21 mẫu nghiên cứu với hơn 608.000 người. Kết quả cho thấy cô đơn liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn 30,6%. Nhóm tác giả cũng tổng hợp 16 mẫu nghiên cứu với hơn 103.000 người, ghi nhận nguy cơ suy giảm nhận thức cao hơn 15% ở người cảm thấy cô đơn. Mối liên hệ vẫn được duy trì sau khi điều chỉnh một số yếu tố như trầm cảm và cô lập xã hội.
Tuy nhiên, đây là nghiên cứu về mối liên quan, không chứng minh cô đơn trực tiếp gây sa sút trí tuệ. Sự khác biệt trong cách đánh giá cảm giác cô đơn và tình trạng nhận thức giữa các nghiên cứu cũng có thể ảnh hưởng kết quả.

Cô đơn ảnh hưởng sức khỏe não bộ
Cô đơn và cô lập xã hội là hai khái niệm liên quan nhưng không giống nhau. Cô đơn phản ánh cảm nhận chủ quan về sự thiếu kết nối, trong khi cô lập xã hội mô tả tình trạng khách quan khi một người có ít mối quan hệ hoặc tương tác với người khác. Một người sống một mình chưa chắc cô đơn, ngược lại, người có gia đình và bạn bè vẫn có thể cảm thấy thiếu kết nối.
Theo các nhà nghiên cứu, những người ít kết nối xã hội có thể ít tham gia hoạt động trí tuệ, giải trí hoặc giao tiếp thường xuyên. Trong khi đó, những hoạt động này đòi hỏi não ghi nhớ thông tin, tập trung, xử lý cảm xúc và phản hồi. Cảm giác cô đơn cũng có thể đi kèm căng thẳng tâm lý, giấc ngủ kém hoặc trầm cảm, những yếu tố có liên quan đến chức năng nhận thức.
Dù vậy, các cơ chế trên vẫn đang được nghiên cứu. Sự suy giảm nhận thức cũng có thể khiến một người khó giao tiếp, dần thu mình và cảm thấy cô đơn hơn.
Duy trì kết nối xã hội hỗ trợ sức khỏe não bộ
Theo Medical News Today, người lớn tuổi có thể giảm cảm giác cô đơn bằng cách tham gia hoạt động tình nguyện, học kỹ năng mới, duy trì sở thích, gọi điện hoặc gặp gỡ bạn bè, người thân. Các nhóm đi bộ, câu lạc bộ thể thao và hoạt động cộng đồng cũng tạo cơ hội giao tiếp thường xuyên.
Trang Healthline khuyến nghị lựa chọn những hoạt động phù hợp sở thích và khả năng vận động, thay vì cố gắng tham gia quá nhiều sự kiện. Người gặp khó khăn khi ra ngoài có thể duy trì liên lạc qua điện thoại, tin nhắn hoặc cuộc gọi video.
Nếu cảm giác cô đơn kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt, tâm trạng hoặc giấc ngủ, người gặp tình trạng này nên trao đổi với chuyên gia y tế hoặc chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ. Duy trì kết nối xã hội không bảo đảm ngăn ngừa sa sút trí tuệ, nhưng có thể là một phần trong cách chăm sóc sức khỏe tinh thần và nhận thức khi tuổi tác tăng.