Tại tọa đàm trực tuyến “Chuẩn hóa quốc tế hành trình chăm sóc - nghỉ dưỡng để phát triển du lịch y tế”, do báo Dân trí tổ chức ngày 19/11, các khách mời đến từ cơ quan quản lý y tế, cơ quan nghiên cứu du lịch lẫn đại diện các doanh nghiệp liên quan đã chia sẻ nhiều ý kiến thực tiễn để Đề án của Bộ Y tế phát triển Du lịch y tế giai đoạn 2026-2030 sớm đi vào hiện thực.
Chuẩn hóa hành trình chăm sóc - nghỉ dưỡng là yêu cầu cần thiết
Theo TS.BSCKII Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, thành phố đang phát triển hệ thống y tế theo mô hình đa tầng, đa cực, đa trung tâm. Thành phố cũng quy tụ đội ngũ chuyên gia y tế đầu ngành, có năng lực xử lý các ca bệnh phức tạp, đồng thời có lợi thế về kết nối hàng không quốc tế, hệ thống nhà hàng, khách sạn và dịch vụ đa dạng.
Đặc biệt, TPHCM là điểm đến được đông đảo kiều bào và người Việt Nam ở nước ngoài quan tâm.

Tuy nhiên, hiện nay các dịch vụ phục vụ du lịch y tế của địa phương còn phân tán. Bệnh viện, doanh nghiệp du lịch, cơ sở lưu trú vẫn hoạt động riêng lẻ, chưa hình thành chuỗi dịch vụ liên tục từ tiếp cận y tế, khám chữa bệnh đến phục hồi và nghỉ dưỡng.
Bác sĩ Chín cho rằng, TPHCM có thể tập trung vào 3 nhóm khách hàng để xây dựng hành trình chăm sóc - nghỉ dưỡng. Thứ nhất là người Việt Nam ở nước ngoài và kiều bào, vốn có sự gần gũi về văn hóa, ngôn ngữ, có thể kết hợp thăm thân với khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe.
Thứ hai là du khách Đông Nam Á và châu Á. Với nhóm này, chi phí là yếu tố cần quan tâm, nhưng không thể vì cạnh tranh giá mà giảm chất lượng chuyên môn, nhân lực hoặc điều kiện an toàn.
Thứ ba là khách hàng cao cấp từ các nước phát triển, có nhu cầu về nha khoa, thẩm mỹ, điều trị vô sinh và chăm sóc sức khỏe sinh sản. Để thu hút nhóm này, ngành y tế phải xây dựng quy trình chuyên nghiệp, hướng đến tiêu chuẩn quốc tế.

TS Dương Đức Minh, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và hợp tác quốc tế, Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế và Du lịch TPHCM, nhận định chuẩn hóa hành trình du lịch y tế là yêu cầu cần thiết để tái định vị sản phẩm, nâng tầm vị thế và thu hút nhóm khách quốc tế có yêu cầu cao, khả năng chi trả tốt.
Theo ông Minh, y tế không chỉ dừng lại ở điều trị bệnh mà cần được nhìn nhận trong mối liên hệ với khoa học sự sống, hướng đến chăm sóc sức khỏe toàn diện. Dù có nhiều lợi thế, TPHCM vẫn thiếu chiến lược tổ chức đủ rõ ràng. Không thể kỳ vọng tất cả bệnh viện, doanh nghiệp cùng phát triển theo một mô hình, bởi mỗi phân khúc khách hàng có nhu cầu và năng lực đáp ứng khác nhau.
Có kinh nghiệm hơn 10 năm tham gia phát triển chương trình du lịch y tế, TS.BS Nguyễn Phan Tú Dung, Giám đốc Bệnh viện JW Hàn Quốc, nhận định chất lượng, an toàn và uy tín là những yếu tố cốt lõi để phát triển du lịch y tế.
Bác sĩ Tú Dung dẫn chứng, một sự cố hoặc hình ảnh tiêu cực trên mạng xã hội có thể lan truyền nhanh, ảnh hưởng không chỉ một cơ sở mà còn đến hình ảnh chung của ngành y tế. Vì vậy, các bệnh viện phải xây dựng quy trình quản lý chất lượng, giám sát chặt chẽ hoạt động chuyên môn.


Theo TS.BS Nguyễn Phan Tú Dung, chất lượng - an toàn - uy tín là những yếu tố cốt lõi để phát triển du lịch y tế (Ảnh: Nam Anh).
Một vấn đề khác là tính minh bạch. Người bệnh nước ngoài đôi khi khó xác định đâu là cơ sở khám chữa bệnh uy tín, trong khi thông tin quảng bá trên mạng xã hội có thể gây nhầm lẫn về năng lực và phạm vi hoạt động của đơn vị. Cơ quan quản lý cần công khai địa chỉ, tổ chức và năng lực của từng cơ sở để người bệnh lựa chọn đúng nơi điều trị.
Thủ tục visa và thời gian lưu trú cũng cần được quan tâm. Nhiều Việt kiều, người nước ngoài đến Việt Nam phẫu thuật cần ở lại 2-3 tuần, thậm chí lâu hơn để theo dõi và phục hồi. Do đó, phải nghiên cứu giải pháp tạo thuận lợi trong việc gia hạn thời gian lưu trú, giúp người bệnh yên tâm điều trị.
Xác định phân khúc để xây dựng hành trình phù hợp
Ông Phạm Công Tuấn Hạ, Trợ lý Nhà sáng lập thương hiệu Đôi Dép, cho rằng du lịch y tế là loại hình đặc biệt, đòi hỏi sự kết nối chặt chẽ giữa 2 ngành y tế và du lịch. Chỉ một khâu không bảo đảm chất lượng cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hành trình.
Muốn phát triển sản phẩm này, các bên cần xây dựng hệ sinh thái đa ngành, liên kết bệnh viện, hãng dược, khách sạn và doanh nghiệp lữ hành. Với dịch vụ điều trị bệnh, năng lực chữa trị là yếu tố quan trọng nhất; còn với phục hồi sức khỏe, làm đẹp, thẩm mỹ và nghỉ dưỡng, trải nghiệm dịch vụ cũng có vai trò đáng kể.
Ông Hạ lưu ý việc lựa chọn thị trường quốc tế là quyết định mang tính chiến lược. Khách hàng đến từ nhiều quốc gia có khác biệt về văn hóa, tôn giáo và tập quán. Nếu phục vụ quá nhiều nhóm cùng lúc, doanh nghiệp có thể phải đầu tư lớn nhưng khó cá thể hóa trải nghiệm. Ngược lại, việc tập trung vào một số thị trường mục tiêu giúp tối ưu nguồn lực nhưng cũng có nguy cơ hạn chế khả năng tiếp cận của những nhóm khách khác.

Vì vậy, doanh nghiệp hãy xác định phân khúc phù hợp với năng lực, đồng thời chuẩn bị kiến thức và nhân lực quản trị đa văn hóa. Các đơn vị phải hiểu nhu cầu ăn uống, sinh hoạt, tín ngưỡng của từng nhóm khách để tổ chức dịch vụ, tránh những khác biệt làm ảnh hưởng trải nghiệm.
TS Dương Đức Minh cho rằng, bên cạnh quốc gia và nhu cầu điều trị, phân khúc khách hàng cần xác định theo dòng tiền và khả năng thanh toán. Khách cá nhân, khách có bảo hiểm và nhóm khách doanh nghiệp có phương thức chi trả khác nhau. Chẳng hạn, các đoàn nhân viên khám sức khỏe định kỳ có nhu cầu và cách thanh toán riêng.
TPHCM và cả nước cần chuẩn bị năng lực kết nối bảo hiểm, thanh toán quốc tế, đồng thời tháo gỡ những rào cản về thủ tục và hành lang pháp lý.
4 nhóm giải pháp từ ngành y tế TPHCM
Để góp phần cùng Bộ Y tế thực hiện mục tiêu đến năm 2030 cả nước có 20 bệnh viện đạt chuẩn quốc tế và 30 gói sản phẩm y tế được chuẩn hóa, TS.BSCKII Huỳnh Minh Chín cho biết, ngành y tế TPHCM tập trung vào 4 nhóm giải pháp.
Thứ nhất, rà soát, lựa chọn những cơ sở y tế đủ điều kiện để xây dựng mô hình đạt chuẩn quốc tế. Đây là bước xác định những đơn vị có tiềm năng, từ đó định hướng đầu tư và nâng cấp phù hợp.
Thứ hai, thúc đẩy nâng cao chất lượng các cơ sở được lựa chọn, hỗ trợ họ tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế. Quá trình này cần có lộ trình bởi các bệnh viện phải đối mặt với nhiều khó khăn, rào cản khi triển khai.
Thứ ba, xây dựng và chuẩn hóa các gói sản phẩm y tế theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế, đồng thời phù hợp thực tiễn TPHCM. Sở Y tế sẽ phối hợp, tham mưu UBND TPHCM ban hành những quy định cần thiết và tổ chức thực hiện.
Thứ tư, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị, đẩy mạnh quảng bá thương hiệu du lịch y tế TPHCM. Theo ông Chín, mục tiêu không phải chạy theo số lượng mà là xây dựng những sản phẩm có chất lượng, uy tín; không quảng bá vượt quá khả năng thực tế của cơ sở cung ứng.


Các khách mời chia sẻ về giải pháp xây dựng hành trình chăm sóc - nghỉ dưỡng hoàn chỉnh (Ảnh: Nam Anh).
"Cơ quan quản lý không làm thay công việc của bệnh viện hay doanh nghiệp, mà có trách nhiệm kiến tạo môi trường, xây dựng cơ chế phối hợp và giám sát chất lượng. Sở Y tế sẽ phối hợp với Sở Du lịch và các đơn vị liên quan xây dựng bộ tiêu chí, quy trình, phân định rõ trách nhiệm của từng bên trong hành trình từ tiếp cận dịch vụ, khám chữa bệnh đến nghỉ dưỡng”, TS.BSCKII Huỳnh Minh Chín nhấn mạnh.
TS Dương Đức Minh cho rằng, cần xây dựng kênh thông tin chính thống về du lịch y tế, cung cấp dữ liệu chính xác, đáng tin cậy, được cập nhật thường xuyên. Việc xây dựng nền tảng phải đi đôi với vận hành, có đường dây nóng và kênh kết nối sẵn sàng hỗ trợ người bệnh.
Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ đầu tư phù hợp từng nhóm doanh nghiệp, từ đơn vị quy mô lớn đến nhóm khởi nghiệp. Khi thủ tục, quy trình được giải quyết kịp thời, dữ liệu đáng tin cậy và cơ chế liên kết rõ ràng có thể giúp doanh nghiệp tận dụng cơ hội phát triển.
Ông Phạm Công Tuấn Hạ chia sẻ thêm, tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội và quản trị) có thể trở thành nền tảng kết nối hệ sinh thái du lịch y tế. Tuy nhiên, việc áp dụng ESG phải hướng đến cải thiện trải nghiệm khách hàng, không chỉ nhằm quảng bá hình ảnh.

Bên cạnh cơ sở vật chất và tiêu chuẩn vận hành, các chuyên gia cho rằng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định sự thành công của du lịch y tế.
TS.BS Nguyễn Phan Tú Dung nhận định rào cản ngôn ngữ - nhất là tiếng Anh trong môi trường y khoa - ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý bệnh nhân quốc tế. Do đó, nhân viên y tế cần được học tập, thực hành thường xuyên. Chỉ một lời chào chuyên nghiệp, sự chủ động giải thích và thái độ thân thiện cũng có thể giúp người bệnh bớt lo lắng.
Bên cạnh đó, không có can thiệp y khoa nào bảo đảm hoàn toàn không có rủi ro, vì vậy thông tin phải được trao đổi minh bạch để người bệnh có đủ cơ sở quyết định.
Đồng quan điểm, ông Phạm Công Tuấn Hạ cho rằng, khách du lịch y tế quốc tế không chỉ lo tìm được nơi chữa bệnh tốt mà còn có thể cảm thấy cô đơn, lạc lõng vì khác biệt ngôn ngữ, văn hóa và thiếu người thân bên cạnh.
Do đó, nhân lực du lịch y tế cần có ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp, khả năng thấu hiểu tâm lý và đồng hành với người bệnh trong suốt quá trình điều trị, nghỉ dưỡng.

TS Dương Đức Minh nhấn mạnh, đầu tư cho con người phải được đặt lên trước tiên. Cơ sở hạ tầng, trang thiết bị hiện đại sẽ khó phát huy hiệu quả, nếu nhân lực không đủ năng lực vận hành. Chính sách hỗ trợ nên khuyến khích học tập suốt đời, nâng cao năng lực cho những người tham gia các lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng và du lịch y tế.