Chính sách thu hút ưu tiên dự án sản xuất
Tỷ trọng giá trị thuốc sản xuất trong nước đạt khoảng 46% tổng giá trị sử dụng thuốc, số liệu này cho thấy Việt Nam vẫn phụ thuộc vào nguồn cung dược phẩm bên ngoài, đặc biệt ở các phân khúc thuốc có giá trị cao.
Trong bối cảnh đó, chính sách thu hút đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực dược ưu tiên những dự án có năng lực sản xuất: xây dựng nhà máy, đầu tư dây chuyền, sản xuất thuốc, đặt gia công, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ sản xuất thuốc biệt dược gốc, thuốc sinh học và vắc xin thế hệ mới tại Việt Nam.
Đây là những hoạt động trực tiếp góp phần khắc phục hạn chế về năng lực sản xuất, giảm phụ thuộc vào nguồn dược phẩm nhập khẩu và thực hiện các mục tiêu phát triển công nghiệp dược đã được xác lập tại Nghị quyết số 72-NQ/TW và Quyết định số 1165/QĐ-TTg.
Việc mở rộng quyền phân phối trực tiếp thuốc nhập khẩu cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài gắn với đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất nhà máy, dây chuyền sản xuất, nâng cao năng lực nghiên cứu, nguồn nguyên liệu và công nghệ tại Việt Nam.

Điều này phù hợp với chủ trương khuyến khích đầu tư sản xuất và chuyển giao công nghệ, đặc biệt là các thuốc biệt dược gốc/thuốc phát minh, thuốc sinh học và các vắc xin thế hệ mới ở Việt Nam, phục vụ mục tiêu phát triển công nghiệp dược trong nước và tăng cường tự chủ nguồn cung, đảm đảm an ninh y tế trong trường hợp xảy ra đại dịch và bùng nổ các xung đột chính trị trong khu vực và trên thế giới.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư sản xuất, đặt gia công, chuyển giao công nghệ gắn với quyền nhập khẩu thuốc thành phẩm và phân phối, sẽ phát huy lợi thế chính sách.
Đây là cơ hội Việt Nam bắt được các cơ hội thu hút vốn đầu tư sản xuất, tiếp nhận công nghệ, phát triển nhân lực có kỹ năng, hình thành chuỗi cung ứng nội địa và gia tăng giá trị xuất khẩu.
Chính sách này còn khuyến khích liên doanh, hợp tác doanh nghiệp Việt và các tập đoàn đa quốc gia, cụ thể hóa quan hệ hữu nghị, ngoại giao giữa Việt Nam và các nước.
Trong lộ trình tự chủ về thuốc, cùng với nhập khẩu, Việt Nam khuyến khích đầu tư sản xuất, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ sản xuất dược phẩm; thiết kế khả năng tiếp cận thị trường tương xứng với mức độ đầu tư và đóng góp thực tế vào năng lực sản xuất trong nước.
Điều 53a luật Dược hợp nhất cũng đã mở rộng quyền kinh doanh và phân phối thuốc tại Việt Nam cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, phân định rõ phạm vi quyền theo loại hình cơ sở và hoạt động thực tế mà doanh nghiệp thực hiện, nhằm vừa tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường, vừa khuyến khích đầu tư sản xuất, gia công và chuyển giao công nghệ tại Việt Nam.
Gắn quyền lợi với trách nhiệm đóng góp cho Việt Nam
Điểm cốt lõi là quyền tiếp cận trực tiếp cơ sở y tế đối với sản phẩm sản xuất, gia công hoặc chuyển giao công nghệ tại Việt Nam đã được Quốc hội quy định cụ thể.
Theo điểm a khoản 2 Điều 53a luật Dược hợp nhất, cơ sở sản xuất thuốc, nguyên liệu làm thuốc có vốn đầu tư nước ngoài được bán buôn, giao nhận, vận chuyển trực tiếp đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và các đối tượng luật định đối với thuốc, nguyên liệu làm thuốc do chính cơ sở sản xuất, đặt gia công hoặc chuyển giao công nghệ tại Việt Nam.
Điểm a khoản 3 Điều 53a cho phép cơ sở nhập khẩu có vốn đầu tư nước ngoài bán buôn thuốc, nguyên liệu làm thuốc do chính cơ sở nhập khẩu cho cơ sở bán buôn. Luật Dược hợp nhất còn cho phép cơ sở nhập khẩu thực hiện một số hoạt động bán buôn đối với sản phẩm do chính cơ sở đặt gia công hoặc chuyển giao công nghệ tại Việt Nam theo các điều kiện tương ứng. Tuy nhiên, khoản 4 Điều 53a luật Dược hợp nhất cũng quy định doanh nghiệp nước ngoài chỉ hoạt động nhập khẩu bị giới hạn quyền phân phối trực tiếp thuốc nhập khẩu thông thường đến bệnh viện.

Điều này thể hiện một hệ thống chính sách nhất quán của luật Dược hợp nhất. Như Điều 7 luật Dược hợp nhất hợp nhất quy định các chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển công nghiệp dược; ưu tiên trong mua sắm đối với một số nhóm thuốc nghiên cứu, sản xuất trong nước, thuốc biệt dược gốc được chuyển giao công nghệ tại Việt Nam; hỗ trợ nghiên cứu, phát triển, chuyển giao công nghệ và sản xuất; đồng thời có chính sách giữ giá, giảm giá đối với một số thuốc được chuyển giao công nghệ sản xuất tại Việt Nam.
Điều 8 tiếp tục quy định ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt đối với các dự án phát triển công nghiệp dược đáp ứng điều kiện về quy mô vốn và tiến độ giải ngân. Những quy định này cho thấy Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp dược nước ngoài bằng cơ chế thu hút đầu tư sản xuất và công nghệ có giá trị thực chất tại Việt Nam.