Chuyển tới nội dung chính
Thế giới & Quốc tế · Điểm tin đa nguồn

Chiếc máy bay bám theo chuyên cơ chở ông Trump 'như hình với bóng'

Một chiếc E-4B Nightwatch, còn có biệt danh "máy bay ngày tận thế", luôn bám đuôi chuyên cơ Không lực Một trong mọi chuyến công du của Tổng thống Mỹ.

"Chuyến công du châu Á của Tổng thống Donald Trump gây chú ý khi không quân Mỹ huy động đến 4 máy bay phát triển trên nền tảng Boeing 747 để phục vụ lãnh đạo", biên tập viên Joseph Trevithick của chuyên trang quân sự War Zone cho biết hôm 20/11.

Phi đội này gồm 3 chuyên cơ có thể đảm nhận vai trò Không lực Một, gồm hai chiếc VC-25A đời cũ và Máy bay Chuyển tiếp VC-25B, cùng một chiếc Boeing 747-200 trang bị đặc biệt mang tên E-4B Nightwatch, còn có biệt danh là "máy bay ngày tận thế".

Dữ liệu theo dõi hàng không dân sự cho thấy máy bay E-4B mang mã đăng ký 73-1676 luôn bám sát phía sau biên đội VC-25A/B trên hành trình rời Mỹ. Phi cơ Nightwatch đáp xuống căn cứ không quân Kadena ở đảo Okinawa của Nhật Bản và nằm tại đây trong lúc Tổng thống Trump thăm lần lượt Philippines và Trung Quốc.

Chiếc E-4B bám đuôi đội hình Không lực Một ngày 19/11. Ảnh: X/DefenceGeek
Chiếc E-4B bám đuôi đội hình Không lực Một ngày 19/11. Ảnh: X/DefenceGeek

Ngay sau khi biên đội VC-25A/B rời Trung Quốc, chiếc E-4B lập tức cất cánh và nhập đội hình trên vùng trời Nhật Bản để bắt đầu chặng bay trở về Mỹ.

"Sự xuất hiện của chiếc E-4B thu hút nhiều chú ý, nhưng đây là quy trình tác chiến tiêu chuẩn, không phải điều bất thường. Thực tế nó luôn bám sát Không lực Một như hình với bóng trong mọi chuyến công du của Tổng thống, là thành tố đặc biệt trong hoạt động hậu cần đường không quy mô lớn mỗi khi lãnh đạo Mỹ ra nước ngoài", Trevithick cho hay.

Trung tâm chỉ huy trên không

Khi cất cánh, máy bay E-4B sẽ được gọi là Trung tâm Tác chiến trên không Quốc gia (NAOC). Đây luôn là lựa chọn tốt nhất giúp tổng thống Mỹ sống sót trong một vụ tấn công hạt nhân.

Khác với tiện nghi trên chuyên cơ Không lực Một, E-4B là trung tâm chỉ huy chiến tranh lưu động. Máy bay có thể bố trí chỗ ngồi cho tối đa 112 người, với phi hành đoàn tiêu chuẩn khoảng 60 người thuộc 15 chuyên ngành khác nhau. "Trái tim" của máy bay là phòng tham mưu tác chiến, nơi các sĩ quan tập hợp để xây dựng phương án trong tình huống khẩn cấp quốc gia.

Mỗi chiếc E-4B được lắp đặt 67 đĩa vệ tinh và ăng-ten trên lưng, nhiều chiếc nằm trong phần chóp lồi phía sau khoang lái, giúp máy bay sở hữu năng lực liên lạc đa dạng hơn Không lực Một.

Phi đội E-4B được trang bị nhiều linh kiện đặc biệt, như ăng-ten dây dài tới 8 km để duy trì liên lạc với lực lượng tàu ngầm hạt nhân, ngay cả khi các trạm liên lạc mặt đất bị phá hủy. Tất cả thiết bị đều được gia cố để chống chịu xung điện tử, bảng điều khiển cũng dùng đồng hồ cơ học thay vì màn hình điện tử hiện đại.

Chiếc máy bay bám theo chuyên cơ chở ông Trump 'như hình với bóng'
Máy bay E-4B trong chuyến huấn luyện ở bang Missouri, Mỹ, hồi tháng 8. Video: USAF

Mỗi chiếc Nightwatch có thể bay liên tục 12 giờ mà không cần tiếp dầu. Hệ thống tiếp dầu trên không cho phép chúng hoạt động không nghỉ trong thời gian dài, lên đến một tuần trong trường hợp khẩn cấp, với hạn chế lớn nhất là tiêu hao dầu bôi trơn động cơ. Trong một chuyến bay thử nghiệm, máy bay E-4B từng duy trì khả năng hoạt động liên tục trên không trong hơn 35 giờ.

Không quân Mỹ hiện có 4 máy bay E-4B, đều đóng tại căn cứ không quân Offutt ở bang Nebraska. Ba chiếc đầu tiên hoạt động từ thập niên 1970 với định danh E-4A, sau đó được nâng cấp lên chuẩn E-4B vào những năm 1980. Chiếc thứ tư được chuyển đổi trực tiếp từ Boeing 747-200 sang cấu hình E-4B.

Trong giai đoạn cuối Chiến tranh Lạnh, luôn có một máy bay E-4B Nightwatch trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu ở căn cứ không quân Andrew, có thể cất cánh sơ tán Tổng thống Mỹ chỉ sau 15 phút báo động. Không quân Mỹ hiện nay vẫn duy trì một chiếc Nightwatch trực ban ở căn cứ Offutt, với động cơ bật sẵn 24/24 và sẵn sàng đón lãnh đạo Mỹ trong tình huống khẩn cấp.

Ngay cả khi nằm trên mặt đất, máy bay E-4B vẫn có khả năng làm trung tâm chỉ huy, kiểm soát và trạm chuyển tiếp liên lạc bảo mật. Những năng lực này có thể được huy động để hỗ trợ Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang Mỹ (FEMA) trong các thảm họa thiên nhiên hoặc tình huống khẩn cấp.

Không quân Mỹ cho biết mỗi máy bay E-4B có chi phí chế tạo hơn 223 triệu USD và chi phí vận hành gần 160.000 USD mỗi giờ, khiến nó trở thành một trong những máy bay đắt đỏ nhất của quân chủng.

Chuyên cơ dự phòng

Điều động máy bay Nightwatch đến những khu vực Tổng thống Mỹ công du không chỉ phục vụ nhiệm vụ chỉ huy chiến lược, mà còn tạo thêm phương án bảo vệ, sơ tán và dự phòng trong trường hợp khẩn cấp.

Máy bay E-4B Mỹ đáp xuống căn cứ Kadena ở Nhật Bản hôm 17/11. Ảnh: X/okadna35
Máy bay E-4B Mỹ đáp xuống căn cứ Kadena ở Nhật Bản hôm 17/11. Ảnh: X/okadna35

Nightwatch không đậu cùng địa điểm với Không lực Một, mà thường được triển khai ở khoảng cách đủ gần để trực thăng Marine One có thể tiếp cận nếu cần. Tại những khu vực an ninh phức tạp, hai máy bay có thể được bố trí cách xa hơn tùy điều kiện thực địa và đánh giá rủi ro.

Vai trò của E-4B từng thể hiện sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001. Tổng thống Mỹ khi đó là George W. Bush đã sử dụng chuyên cơ VC-25A, nhưng giới chức cũng thảo luận phương án chuyển ông sang máy bay E-4B để đánh lạc hướng đối phương. Ông Bush cuối cùng không đổi máy bay, song một chiếc E-4B vẫn được điều động và quần thảo trên bầu trời thủ đô Washington.

Đội hình phục vụ Tổng thống Mỹ trong các chuyến công du còn bao gồm nhiều vận tải cơ chiến lược C-17 và C-5 để chở đoàn xe hộ tống, trực thăng Marine One và các phương tiện bảo vệ đến địa điểm tổ chức sự kiện. Mỗi chuyến công du là một chiến dịch không vận quy mô lớn, với nhiều chuyến bay trải dài hàng nghìn km.

Những thay đổi hiện nay trong đội bay phục vụ Tổng thống Mỹ càng khiến vai trò của E-4B thêm quan trọng. Điểm khác biệt đáng chú ý giữa dòng VC-25A và Máy bay Chuyển tiếp VC-25B là phiên bản mới không có khả năng tiếp dầu trên không. Hai chiếc VC-25B đang được Boeing chế tạo để bàn giao cho không quân Mỹ cũng sẽ không trang bị năng lực này.

Trong khi đó, khả năng tiếp dầu trên không của E-4B Nightwatch sẽ trở nên đặc biệt quan trọng trong kịch bản khủng hoảng, khi các sân bay có thể bị hạn chế tiếp cận hoặc ngừng hoạt động trong thời gian dài. Dòng máy bay kế nhiệm mang tên E-4C, còn gọi là Trung tâm Chỉ huy Sinh tồn Trên không (SAOC), đang được không quân Mỹ đặt mua cũng giữ lại tính năng này.

Máy bay E-4B Mỹ tại căn cứ Kadena ở Nhật Bản hôm 17/11. Ảnh: X/okadna35
Máy bay E-4B Mỹ tại căn cứ Kadena ở Nhật Bản hôm 17/11. Ảnh: X/okadna35

Máy bay Chuyển tiếp VC-25B cũng từng bị đặt dấu hỏi về năng lực phòng vệ và liên lạc. Sau hội nghị NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 7, truyền thông Mỹ cho biết phi cơ thiếu một số hệ thống phòng thủ có trên dòng VC-25A. Nhà Trắng sau đó xác nhận máy bay đang trong quá trình bổ sung thiết bị.

Một phương án khắc phục hạn chế liên lạc là bố trí VC-25A hoặc E-4B đủ gần để thiết lập đường truyền dữ liệu trực tiếp, cho phép Máy bay Chuyển tiếp VC-25B sử dụng hệ thống liên lạc của đồng đội. Sự xuất hiện của máy bay E-4B và biên đội VC-25A gần chuyên cơ Không lực Một khi ông Trump từ Trung Quốc trở về Mỹ có thể nhằm phục vụ mục đích này.

Nguồn xuất bản gốc: VnExpress (vnexpress.net) N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thế giới & Quốc tế

Xem tất cả →