Mẹ nghèo nuốt nước mắt buộc chân con vào cột nhà
Chúng tôi tìm đến ngôi nhà sàn ọp ẹp, tối tăm của gia đình bà Nông Thị So (SN 1967, dân tộc Nùng, trú tại thôn Bản Bang, xã Tri Lễ, tỉnh Lạng Sơn) vào đúng ngày mùa. Vừa bước lên bậc thang cuối cùng, đập vào mắt chúng tôi là hình ảnh một thanh niên nằm bên đống thóc mới phơi, ánh mắt ngơ ngác.

Có khách đến, bà So lật đật ra đón. Nhận thấy chúng tôi chăm chú nhìn người thanh niên nằm trên sàn nhà, bà vội giải thích: "Thằng con trai cả Nông Văn Quế (SN 1998) đấy. Sợ nó đi lung tung gặp nguy hiểm, tôi phải lấy một sợi dây thừng mảnh buộc chân vào cột nhà".
Theo bà So, gia đình thuộc diện hộ nghèo lâu năm tại địa phương. Vợ chồng bà có 3 người con, nhưng không may, 2 người con đầu mắc chứng rối loạn tâm thần và chậm phát triển trí tuệ, con út cũng chậm chạp.
Cuộc sống vốn đã cơ cực, năm 2025, chồng bà So qua đời vì ung thư phổi, khiến gánh nặng gia đình càng đè lên vai người phụ nữ khốn khó.

Bà So cho biết: "Ngày trước, khi chưa có thuốc, thằng Quế quậy phá lắm. Đêm đến, nó không ngủ, cứ đập chân đập tay loạn xạ xuống sàn nhà. Có lần, nó còn vung tay đập thẳng vào miệng tôi, làm gãy cả răng".
Anh Quế là người khuyết tật đặc biệt nặng, được nhận trợ cấp xã hội 1.080.000 đồng/tháng. Bà So là người chăm sóc, nhận 540.000 đồng/tháng. Trong khi đó, em gái anh Quế là chị Nông Thị Sét (SN 1999), thuộc diện khuyết tật nặng, được nhận trợ cấp 810.000 đồng/tháng.
Những khoản trợ cấp ít ỏi ấy chẳng thấm vào đâu so với chi phí mua thuốc điều trị và tiền đi lại mỗi khi bà So đưa 2 con đến bệnh viện tỉnh tái khám.

Nhắc đến con gái, người mẹ nghèo thở dài: "Nay lúa chín cần người gặt, tôi mới trèo lên sửa mái nhà bị ngã trẹo chân, không đi được. Thằng Thời (anh Nông Văn Thời, SN 2003, con trai út của bà So) phải rủ chị nó ra đồng làm cùng.
Con bé Sét ngơ ngác không hiểu phải làm gì, thằng em liền bảo: 'Chị không đi gặt thì không có gì mà ăn đâu'. Thế rồi, 2 đứa chúng nó lầm lũi đi gặt. Trời sắp mưa đến nơi rồi, khéo lại gặp mưa dông...".
Gia đình có mấy sào ruộng, năm nào cũng chăm chỉ cấy cày nhưng 4 mẹ con bà So cũng chỉ đủ ăn. Ngoài trồng lúa, bà So còn tranh thủ trồng ít ngô làm thức ăn cho đàn gà và trồng thêm cây hồi. Tuy nhiên, cả nhà đều đau ốm, sức khỏe yếu, lại chậm chạp nên bao năm qua, gia đình bà So vẫn nằm trong danh sách hộ nghèo.

Hai con tâm thần và nỗi lo của người mẹ già trong căn nhà dột nát
Bản thân bà So tuổi đã cao, sức khỏe yếu, nay lại mắc cao huyết áp. Có những lúc huyết áp tăng cao, đầu óc quay cuồng, đau nhức khiến người mẹ gầy gò ngã quỵ, chẳng thể làm được việc gì.
Nhìn ngôi nhà đang ở đã xuống cấp nghiêm trọng, bà So nghẹn ngào: "Ngôi nhà sàn này gia đình tôi dựng từ năm 2011. Theo thời gian, nhiều viên ngói xô lệch khiến mỗi trận mưa to, nước lại dột tứ bề; vách và sàn nhà cũng mối mọt, cong vênh hết cả. Vừa rồi, nhà dột quá, tôi phải vay mượn mua tạm ít ngói cũ về thay, nhưng cũng chỉ đỡ được phần nào...".
Căn nhà sàn ngày càng xuống cấp, trong khi tuổi bà So đã cao, sức khỏe ngày một yếu. Nhìn 2 người con ngây dại vì bệnh tâm thần, bà không khỏi canh cánh nỗi lo về tương lai của các con, nhất là khi một ngày nào đó bà không còn đủ sức chở che, chăm sóc.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Triệu Văn Hải, Trưởng thôn Bản Bang, cho biết thôn hiện còn 7 hộ nghèo và 73 hộ cận nghèo. Trong đó, những gia đình như hộ bà So không biết đến bao giờ mới có thể thoát nghèo.
Thay mặt gia đình bà So và bà con thôn Bản Bang, ông Hải mong bạn đọc Dân trí và các nhà hảo tâm chung tay giúp đỡ, để mẹ con bà So có kinh phí sửa chữa nhà cửa, đồng thời trang trải tiền thuốc men cho 2 người con mắc bệnh tâm thần.