Chuyển tới nội dung chính
Doanh nghiệp & M&A · Điểm tin đa nguồn

Cảnh báo mới về mục tiêu Net Zero, doanh nghiệp trước cuộc chơi carbon mới

(Dân trí) - Tại Hội nghị COP31, mục tiêu Net Zero được cảnh báo là chưa đủ nếu thiếu các giải pháp loại bỏ khí thải. Với cộng đồng doanh nghiệp, đây là lúc bài toán xanh hóa gắn liền với chi phí và sự sống còn.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 52 phút trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗
Mã cổ phiếu liên quan:

Cuộc thảo luận tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu COP31 ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ đang đưa thế giới đối diện với một thực tế khắc nghiệt, đó là cam kết đưa phát thải ròng về 0 (Net Zero) đơn thuần không còn đủ để bảo vệ Trái Đất. Giới khoa học và các nhà hoạch định chính sách bắt đầu nhìn nhận việc cắt giảm phải đi đôi với thu hồi, xử lý lượng CO2 dư thừa như một bài toán xử lý rác thải công nghiệp.

Đối với cộng đồng kinh doanh, sự chuyển dịch này tạo ra bước ngoặt căn bản. Chuyển đổi xanh không còn dừng ở những hoạt động trách nhiệm xã hội mang tính hình thức, mà đang trực tiếp quyết định đơn hàng xuất khẩu, chi phí vốn và khả năng trụ lại trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cảnh báo mới về mục tiêu Net Zero, doanh nghiệp trước cuộc chơi carbon mới  - 1
Áp lực cắt giảm khí thải gia tăng buộc các nhà máy phải đẩy nhanh tiến độ điện khí hóa và chuyển dịch sang năng lượng sạch (Ảnh: UN).

Khi Net Zero không còn là giới hạn cuối cùng

Theo hãng tin Reuters, các kịch bản khí hậu mới nhất cho thấy cơ hội giữ mức nóng lên toàn cầu dưới ngưỡng 1,5 độ C gần như đã khép lại. Nhiệt độ Trái Đất được dự báo có thể đạt đỉnh ở mức 1,8 độ C trước khi mất khoảng 75 năm nỗ lực liên tục để kéo giảm về mốc an toàn. Nguy cơ càng trở nên cấp bách khi bảy trong số chín ranh giới an toàn của hành tinh đã bị vượt qua, đe dọa trực tiếp đến tính ổn định của các hệ sinh thái tự nhiên.

Mỗi năm, các hoạt động kinh tế phát thải khoảng 40 tỷ tấn CO2 ra bầu khí quyển. Dù đại dương và thảm thực vật tự nhiên hấp thụ một nửa con số này, lượng khí tồn dư vẫn giữ lại nguồn nhiệt lượng khổng lồ. Đại dương đã phải hấp thụ khoảng 91% lượng nhiệt bị giữ lại, trong khi chỉ chưa đầy 1% nhiệt lượng lưu lại trong không khí cũng đã đủ châm ngòi cho hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan trên diện rộng.

Tình thế trên buộc các chính phủ tại COP31 phải tranh luận về việc đưa hoạt động loại bỏ carbon dioxide (CDR) vào văn kiện chung của hội nghị. Để đưa nhiệt độ quay về ngưỡng an toàn, thế giới cần giảm phát thải khoảng 6% mỗi năm từ nay đến năm 2035, đạt Net Zero vào năm 2050 và sau đó phải tiến tới mức phát thải âm.

Khi bước sang giai đoạn phát thải âm, lượng CO2 hút khỏi khí quyển phải lớn hơn lượng thải ra. Các giải pháp công nghệ như thu giữ trực tiếp từ không khí hay sản xuất năng lượng sinh học kết hợp lưu trữ carbon sẽ đóng vai trò then chốt. Tuy nhiên, giới chuyên gia quốc tế lưu ý cơ chế định giá carbon cần được điều chỉnh minh bạch nhằm ngăn chặn nguy cơ các doanh nghiệp lợi dụng việc mua bán bù trừ carbon để tiếp tục xả thải mà không thực sự cắt giảm trong quy trình sản xuất.

Áp lực thực thi trên sân nhà của doanh nghiệp

Làn sóng chuyển dịch từ cam kết sang hành động thực tế cũng đang diễn ra tại Việt Nam.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại sự kiện bên lề COP31, Báo cáo Khoảng cách phát thải năm 2026 của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) cảnh báo nhiệt độ toàn cầu có thể tăng tới 2,8 độ C nếu chính sách hiện hành không có sự đột phá. Để đảo ngược kịch bản này, lượng phát thải toàn cầu cần giảm tới 45% vào năm 2035 so với mức của năm 2025.

Bà Trần Thị Thanh Nga, Trưởng phòng Thích ứng biến đổi khí hậu thuộc Cục Biến đổi khí hậu, nhấn mạnh chuyển đổi xanh hiện nay là yêu cầu thiết yếu đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ở góc độ chính sách, Việt Nam đã cụ thể hóa cam kết Net Zero 2050 bằng mục tiêu giảm 91,6% lượng phát thải ngành năng lượng. Cùng với đó, Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia cũng đặt ra chỉ tiêu giảm 8 đến 10% tổng tiêu thụ năng lượng và cắt giảm tới 35% phát thải ngành năng lượng vào năm 2030.

Hành lang pháp lý trong nước đang hoàn thiện nhanh chóng để tạo cả động lực lẫn áp lực kinh tế cho khu vực tư nhân. Việc ban hành Nghị định 29/2026 của Chính phủ và đưa sàn giao dịch carbon trong nước vào vận hành từ năm 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn, biến mỗi tấn khí thải thành chi phí tài chính rõ ràng. Cùng với cơ chế mua bán điện trực tiếp theo Nghị định 57/2025 của Chính phủ và Luật Điện lực năm 2024, các cơ sở sản xuất bắt buộc phải chủ động tìm kiếm nguồn năng lượng sạch thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện truyền thống.

Lời giải cho điểm nghẽn dòng vốn và công nghệ

Dù cơ chế chính sách đã mở đường, khoảng cách giữa quy định pháp luật và năng lực triển khai thực tế của doanh nghiệp vẫn còn rất lớn. Nhiều cơ sở sản xuất, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang vấp phải rào cản chi phí đầu tư ban đầu quá cao, sự khan hiếm của các dòng vốn vay dài hạn dành cho dự án xanh, cũng như năng lực kiểm kê khí nhà kính còn nhiều hạn chế.

Bàn về lối mở cho cộng đồng doanh nghiệp, ông Tim Evans, Tổng giám đốc HSBC Việt Nam, cho biết các định chế tài chính đang tích cực đưa ra các giải pháp tài trợ xanh nhằm hỗ trợ chia sẻ rủi ro, khơi thông nguồn vốn chuyển đổi công nghệ.

Từ góc độ tổ chức bảo tồn, ông Văn Ngọc Thịnh, Giám đốc điều hành WWF-Việt Nam, khuyến nghị các cơ sở sản xuất cần ưu tiên điện khí hóa dây chuyền bằng điện phát thải thấp, tối ưu hóa hiệu suất sử dụng năng lượng và rà soát triệt để mức độ phát thải trên toàn bộ chuỗi cung ứng.

Thời kỳ của những tuyên bố chung chung đã khép lại, nhường chỗ cho kỷ nguyên hành động cụ thể với những chỉ số phát thải có thể đo lường và kiểm chứng. Sau cột mốc COP31, cuộc đua xanh hóa không còn là nhiệm vụ riêng của các nhà làm chính sách, mà đã trở thành bài kiểm tra trực tiếp về năng lực thích ứng và khả năng sinh tồn của từng doanh nghiệp trên bảng cân đối tài chính.

Công nghệ loại bỏ carbon (CDR) khác gì với các giải pháp giảm phát thải thông thường?

Các giải pháp giảm phát thải tập trung hạn chế lượng CO2 phát sinh từ hoạt động sản xuất, chẳng hạn chuyển từ điện than sang điện mặt trời. Trong khi đó, công nghệ loại bỏ carbon (CDR) hướng đến việc hút CO2 đã có trong khí quyển và lưu trữ lâu dài. Một ví dụ là công nghệ thu giữ CO2 trực tiếp từ không khí (DAC). Đây là một trong những giải pháp giúp thế giới tiến tới mục tiêu phát thải âm.

Sàn giao dịch carbon trong nước mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp?

Sàn giao dịch carbon tạo cơ chế mua bán hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon, qua đó hình thành giá cho mỗi đơn vị carbon. Doanh nghiệp kiểm soát phát thải tốt, có lượng hạn ngạch dư hoặc sở hữu tín chỉ carbon đủ điều kiện có thể bán để tạo thêm nguồn thu. Ngược lại, doanh nghiệp có nghĩa vụ tuân thủ nhưng phát thải vượt hạn ngạch được phân bổ có thể phải mua thêm hạn ngạch theo quy định.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Doanh nghiệp & M&A

Xem tất cả →