Trong quá trình làm việc, Internet và các tài khoản số được sử dụng thường xuyên để trao đổi thông tin, lưu trữ tài liệu và xử lý dữ liệu. Tuy nhiên, nếu người lao động không tuân thủ quy định về bảo mật và quyền truy cập, những thao tác thiếu kiểm soát có thể trở thành nguyên nhân gây mất an toàn thông tin, ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.
Khoản 2 Điều 42 Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 quy định người sử dụng có trách nhiệm bảo mật thông tin đăng ký, quản lý và sử dụng tài khoản số.

Trường hợp tài khoản được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, tùy tính chất và mức độ, chủ tài khoản hoặc người trực tiếp sử dụng có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự và phải bồi thường nếu gây ra thiệt hại.
Sử dụng tài khoản sai quy định có thể bị phạt hàng chục triệu đồng
Theo điểm c khoản 3 Điều 14 Nghị định 330/2026/NĐ-CP, cá nhân sử dụng thông tin xác thực, thông tin đăng nhập hoặc quyền truy cập tài khoản số không đúng quy định pháp luật có thể bị phạt tiền từ 20-30 triệu đồng.
Đáng chú ý, khoản 1 Điều 7 của nghị định này quy định mức phạt đối với tổ chức thực hiện cùng hành vi vi phạm thuộc Mục 1 đến Mục 5 bằng hai lần mức phạt đối với cá nhân. Như vậy, nếu tổ chức thực hiện hành vi vi phạm, mức phạt có thể lên tới 40-60 triệu đồng.
Những hành vi như cho người khác sử dụng quyền truy cập được cấp, sử dụng tài khoản công việc ngoài mục đích được phép hoặc sử dụng thông tin đăng nhập không đúng quy định đều tiềm ẩn nguy cơ phát sinh trách nhiệm pháp lý.
Bên cạnh tài khoản số, dữ liệu cá nhân cũng là nội dung cần được bảo vệ chặt chẽ. Điểm a khoản 1 Điều 39 Nghị định 330/2026/NĐ-CP quy định mức phạt từ 20-40 triệu đồng đối với tổ chức có hành vi xử lý dữ liệu cá nhân không đúng phạm vi, không phù hợp với mục đích đã xác định hoặc vượt quá mức cần thiết. Cá nhân thực hiện cùng hành vi bị áp dụng mức phạt bằng một nửa.
Trong khi đó, điểm b khoản 2 Điều 39 quy định mức phạt từ 40-60 triệu đồng đối với tổ chức sử dụng dữ liệu cá nhân của người khác để thực hiện hành vi trái pháp luật.
Các quy định này đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ việc khai thác và sử dụng dữ liệu trong doanh nghiệp. Chẳng hạn, người lao động tự ý tải danh sách khách hàng, hồ sơ nhân sự hoặc dữ liệu đối tác về thiết bị cá nhân, chuyển cho người không có thẩm quyền hay sử dụng những thông tin này ngoài mục đích công việc đều có thể làm phát sinh rủi ro pháp lý.
Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu vi phạm nghiêm trọng
Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, những hành vi vi phạm liên quan đến việc sử dụng Internet và dữ liệu còn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Cụ thể, Điều 288 Bộ luật Hình sự quy định về tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông. Tùy tính chất và mức độ vi phạm, người thực hiện có thể bị phạt tiền từ 30-200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Đối với những trường hợp nghiêm trọng hơn, mức phạt tù có thể lên tới 7 năm.
Trong khi đó, Điều 289 Bộ luật Hình sự quy định về tội xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác. Khung hình phạt cơ bản đối với tội danh này là từ 1-5 năm tù. Nếu hành vi thuộc trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, người phạm tội có thể phải đối mặt với mức án lên tới 12 năm tù.
Người lao động cần lưu ý gì khi sử dụng Internet tại doanh nghiệp?
Ngoài trách nhiệm hành chính và hình sự, hành vi vi phạm còn có thể khiến người lao động phải đối mặt với nghĩa vụ bồi thường thiệt hại. Điều 597 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định, nếu người của pháp nhân gây thiệt hại trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao thì pháp nhân phải bồi thường. Sau đó, pháp nhân có quyền yêu cầu người có lỗi hoàn trả một khoản tiền theo quy định.
Điều này cho thấy một sai sót trong quá trình làm việc không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân thực hiện mà còn có thể khiến doanh nghiệp phát sinh nghĩa vụ bồi thường và chịu thiệt hại về tài sản, hoạt động kinh doanh.
Để hạn chế rủi ro, người lao động cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản:
Không chia sẻ tài khoản, mật khẩu và mã xác thực cho người khác.
Không truy cập vào hệ thống, dữ liệu hoặc tài liệu vượt quá quyền hạn được cấp.
Không tự ý sao chép, tải xuống hoặc chuyển dữ liệu công việc ra bên ngoài khi chưa được phép.
Không đưa tài liệu cần bảo vệ lên email, dịch vụ lưu trữ đám mây hoặc thiết bị cá nhân khi chưa được doanh nghiệp cho phép.
Báo cáo ngay cho bộ phận phụ trách khi phát hiện tài khoản bị mất quyền kiểm soát, gửi nhầm dữ liệu hoặc có dấu hiệu hệ thống bị xâm nhập.
Việc nắm rõ quy định pháp luật và tuân thủ quy trình bảo mật là yêu cầu cần thiết đối với mỗi người lao động trong môi trường làm việc số. Một thao tác thiếu thận trọng có thể không chỉ gây ảnh hưởng đến dữ liệu, tài sản của doanh nghiệp mà còn khiến người thực hiện phải chịu những trách nhiệm pháp lý tương ứng.
Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Bộ Công an