Việc Miss Universe Vietnam (Công ty Five6) thu hồi danh hiệu hoa hậu của Nguyễn Quỳnh Anh đang thu hút sự quan tâm của dư luận, với nhiều tranh luận xoay quanh cam kết giữa người đẹp và ban tổ chức.
Theo phía Nguyễn Quỳnh Anh, trước cuộc thi, cô ký cam kết sẽ ký hợp đồng làm việc với ban tổ chức nếu đăng quang. Tuy nhiên, sau cuộc thi, hai bên không thống nhất được các điều khoản nên chưa ký hợp đồng. Ngày 25/10, cô nhận được thông báo đình chỉ hoạt động biểu diễn trong 6 tháng. Đến ngày 18/11, ban tổ chức công bố quyết định thu hồi danh hiệu hoa hậu của cô.
Trong khi đó, Công ty SIGNÉ, đơn vị quản lý hiện tại của Quỳnh Anh, cho biết người đẹp chưa nhận được văn bản chính thức nêu rõ căn cứ xử lý. Còn phía Công ty Five6 thì cho rằng cô không thực hiện đúng cam kết. Những diễn biến này đặt ra câu hỏi về căn cứ, thẩm quyền thu hồi danh hiệu cũng như trách nhiệm của các bên trong việc thực hiện cam kết trước cuộc thi.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, luật sư Hoàng Hà, thuộc Đoàn Luật sư TPHCM, luật gia thuộc Hội Luật gia Việt Nam, phân tích các khía cạnh pháp lý liên quan.

Căn cứ và thẩm quyền thu hồi danh hiệu hoa hậu
Theo luật sư, khoản 1 Điều 18 Nghị định 144/2020/NĐ-CP quy định hai trường hợp thu hồi danh hiệu, giải thưởng: Cá nhân đạt danh hiệu vi phạm quy định tại Điều 3 của Nghị định hoặc danh hiệu được trao không đúng nội dung đề án đã được chấp thuận hoặc thông báo.
Đáng chú ý, khoản 2 Điều 18 Nghị định 144/2020/NĐ-CP quy định ban tổ chức thực hiện thu hồi danh hiệu theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Vì vậy, Công ty Five6 không thể chỉ căn cứ vào việc Nguyễn Quỳnh Anh bị cho là vi phạm cam kết để tự quyết định thu hồi danh hiệu theo quy định này.
"Việc thu hồi danh hiệu phải có yêu cầu bằng văn bản của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Ban tổ chức thực hiện thu hồi theo yêu cầu đó, chứ không thể tự thay thế thẩm quyền quản lý Nhà nước", luật sư nhấn mạnh.
Luật sư cho rằng cần làm rõ Công ty Five6 có nhận được văn bản yêu cầu thu hồi từ cơ quan có thẩm quyền hay chưa. Nếu không có, cơ sở pháp lý của quyết định thu hồi cần được xem xét lại. Trường hợp giữa hai bên có thỏa thuận về biện pháp xử lý vi phạm, nội dung này phải được đánh giá riêng theo pháp luật dân sự.

Theo luật sư, yêu cầu của phía Nguyễn Quỳnh Anh về việc cung cấp hồ sơ, căn cứ thu hồi danh hiệu và phản hồi bằng văn bản là có cơ sở. Đây cũng là căn cứ để làm rõ thẩm quyền và tính hợp pháp của quyết định thu hồi.
"Theo tôi, nếu cho rằng Nguyễn Quỳnh Anh vi phạm cam kết, Five6 cần xác định rõ hành vi vi phạm, căn cứ xử lý và đối chiếu với quy chế, thỏa thuận đã được các bên chấp thuận. Pháp luật dân sự không quy định chung rằng mọi trường hợp xử lý vi phạm cam kết đều bắt buộc phải thông báo bằng văn bản và tổ chức giải trình trước khi quyết định.
Nghĩa vụ này còn phụ thuộc vào nội dung thỏa thuận và tính chất biện pháp xử lý. Tuy nhiên việc thông báo rõ căn cứ, tạo điều kiện để Nguyễn Quỳnh Anh giải trình là cần thiết nhằm bảo đảm nguyên tắc thiện chí, trung thực và hạn chế tranh chấp", luật sư nói rõ.
Cũng theo luật sư, nếu Five6 không chứng minh được căn cứ thu hồi, Nguyễn Quỳnh Anh có thể yêu cầu xem xét lại quyết định, khôi phục quyền lợi bị ảnh hưởng hoặc khởi kiện tại tòa án để giải quyết tranh chấp. Trường hợp có thông tin sai sự thật xâm phạm danh dự, uy tín, cô có thể yêu cầu cải chính công khai và bồi thường thiệt hại theo Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015.
Ngược lại, nếu chứng minh được Nguyễn Quỳnh Anh vi phạm cam kết hợp pháp, Five6 có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ, phạt vi phạm nếu có thỏa thuận hoặc bồi thường thiệt hại theo quy định.
Luật sư lưu ý, vi phạm cam kết dân sự và thu hồi danh hiệu hoa hậu là hai vấn đề pháp lý độc lập. Việc xác định có vi phạm cam kết không đồng nghĩa với việc Five6 đương nhiên có quyền thu hồi danh hiệu.

Hoa hậu ký hợp đồng với công ty khác sau đăng quang, có vi phạm cam kết?
Theo thông tin từ hai phía, trước cuộc thi, Nguyễn Quỳnh Anh đã ký cam kết sẽ ký hợp đồng làm việc với ban tổ chức nếu đăng quang.
Tuy nhiên, đại diện Quỳnh Anh cho biết sau cuộc thi, hai bên đã thương lượng nhưng chưa thống nhất được các điều khoản liên quan đến phạm vi quản lý, quyền và nghĩa vụ, hình thức hợp tác cũng như giới hạn hoạt động nghề nghiệp. Nguyễn Quỳnh Anh đề xuất phương án hợp tác thương mại nhưng đến nay hai bên chưa ký hợp đồng.
Trong khi đó, trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Phạm Duy Khánh - CEO Công ty Five6, cho rằng ban tổ chức đã chờ Nguyễn Quỳnh Anh ký hợp đồng sau đăng quang, nhưng người đẹp không phản hồi trong thời gian dài.
Sau đó, Nguyễn Quỳnh Anh nhắn tin thông báo không muốn ký hợp đồng và cho biết sức khỏe đang gặp vấn đề. Ông Khánh nói phía Five6 bất ngờ khi sau đó biết tin người đẹp công bố hợp tác với một đơn vị quản lý khác.

Về vấn đề trên, luật sư Hoàng Hà cho rằng, bản cam kết giữa Five6 và Nguyễn Quỳnh Anh trước đêm chung kết có thể phát sinh nghĩa vụ pháp lý nếu được xác lập hợp pháp. Tuy nhiên, cần phân biệt cam kết ký hợp đồng trong tương lai với việc hai bên đã giao kết hợp đồng quản lý.
Nếu văn bản chưa quy định cụ thể thời hạn quản lý, phạm vi độc quyền, phân chia thu nhập và quyền, nghĩa vụ của các bên thì không thể xem Nguyễn Quỳnh Anh đã đồng ý trước với mọi điều khoản Five6 đưa ra.
Theo Bộ luật Dân sự 2015, các bên có quyền thương lượng nội dung hợp đồng. Vì vậy, việc đề nghị điều chỉnh điều khoản không đồng nghĩa với từ chối thực hiện cam kết. Nếu hai bên thiện chí thương lượng nhưng không thống nhất được những nội dung chưa từng được chấp thuận, việc không ký hợp đồng không mặc nhiên là vi phạm.
Ngược lại, nếu bản cam kết đã ghi rõ những điều khoản mà Nguyễn Quỳnh Anh đồng ý thực hiện, nhưng cô vẫn từ chối ký hợp đồng mà không có lý do chính đáng, người đẹp có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật.

Luật sư cho rằng việc Nguyễn Quỳnh Anh ký hợp đồng với SIGNÉ khi chưa giải quyết xong bất đồng với Five6 không đương nhiên cấu thành hành vi vi phạm.
Cần xác định bản cam kết trước cuộc thi có quy định người đẹp phải độc quyền hoạt động dưới sự quản lý của Five6 hoặc không được hợp tác với đơn vị khác khi chưa được chấp thuận hay không.
Nếu nghĩa vụ độc quyền đã được xác lập hợp pháp, việc Nguyễn Quỳnh Anh ký hợp đồng với SIGNÉ trái với cam kết có thể làm phát sinh trách nhiệm dân sự. Ngược lại, nếu văn bản không hạn chế việc hợp tác với bên thứ ba, người đẹp vẫn có quyền lựa chọn đơn vị đại diện.
Luật sư cũng lưu ý cần làm rõ thông tin SIGNÉ đã hợp tác quản lý Nguyễn Quỳnh Anh từ trước cuộc thi để xác định thời điểm và phạm vi các nghĩa vụ liên quan.
Trường hợp chứng minh được vi phạm, Five6 có thể yêu cầu phạt vi phạm nếu có thỏa thuận hợp pháp hoặc bồi thường thiệt hại. Tuy nhiên, đơn vị này phải có căn cứ chứng minh hành vi vi phạm và thiệt hại, không thể mặc nhiên yêu cầu bồi thường chỉ vì Nguyễn Quỳnh Anh ký hợp đồng với SIGNÉ.