Chuyển tới nội dung chính
Khoa học & Công nghệ · Điểm tin đa nguồn

Cách Starship sống sót qua sức nóng khi về Trái Đất ở tốc độ 28.000km/h

(Dân trí) - Khi lao xuyên qua bầu khí quyển dày đặc sau hành trình quỹ đạo, ma sát không khí tạo ra mức nhiệt khắc nghiệt đủ sức làm nóng chảy nhiều loại hợp kim thông thường trên tàu vũ trụ.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 2 ngày trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Khi trở lại Trái Đất, tầng trên Starship có tên Ship 42 phải đi qua bầu khí quyển với tốc độ rất cao, đối mặt với sức nóng khắc nghiệt có thể đe dọa toàn bộ cấu trúc con tàu. Để bảo vệ phương tiện xuyên suốt hành trình, SpaceX đã sử dụng hệ thống chắn nhiệt gồm khoảng 18.000 viên gốm chịu nhiệt, gắn bên ngoài thân tàu.

Thoạt nhìn, lớp chắn nhiệt giống như một bộ giáp với các viên gốm hình lục giác được sắp xếp liền kề trên bề mặt thân tàu.

Cách Starship sống sót qua sức nóng khi về Trái Đất ở tốc độ 28.000km/h - 1
Hệ thống chắn nhiệt với các viên gốm hình lục giác trên thân Starship (Ảnh: SpaceX).

Đồng thời, hệ thống còn chứa đựng nhiều tính toán kỹ thuật, gắn với tham vọng đưa Starship trở thành phương tiện có thể bay vào không gian, trở về và tiếp tục được sử dụng.

18.000 viên gốm lục giác bảo vệ Starship khi trở về Trái Đất

Theo The Conversation, một con tàu vũ trụ trở về từ quỹ đạo thấp có thể di chuyển với vận tốc khoảng 28.000km/h. Khi đi vào khí quyển, con tàu phải giảm tốc rất lớn. Quá trình này tạo ra sóng xung kích và làm nóng mạnh lớp không khí xung quanh khiến nhiệt lượng truyền tới bề mặt tàu.

Nếu không được bảo vệ, phần thân và các cấu trúc bên trong có thể chịu hư hại nghiêm trọng. Hệ thống chắn nhiệt của Starship gồm khoảng 18.000 viên gốm silica hình lục giác có khả năng chịu nhiệt cao và hạn chế lượng nhiệt truyền tới kết cấu thép nằm bên dưới.

Đặc biệt, các viên gốm phải chịu được những chu kỳ nóng lên, nguội đi liên tục cùng rung động và áp lực khí động học trong suốt quá trình phóng, bay ngoài không gian và trở về khí quyển.

Các khe nối giữa những viên gốm cần được kiểm soát chặt chẽ để ngăn khí nóng lọt vào phía sau lớp chắn nhiệt. Nếu khí nóng tiếp xúc với kết cấu bên dưới, bộ phận này vẫn có thể bị hư hại ngay cả khi bề mặt gốm chưa xuất hiện dấu hiệu hỏng hóc.

Năm 2019, Elon Musk cho biết việc sử dụng các viên gốm hình lục giác nhằm tránh tạo thành những đường khe nối thẳng và liên tục trên bề mặt tàu. Cách sắp xếp này khiến các khe nối bị ngắt quãng, hạn chế khả năng khí nóng tăng tốc và xuyên qua các khe giữa những viên gốm.

Cách Starship sống sót qua sức nóng khi về Trái Đất ở tốc độ 28.000km/h - 2
Các viên gốm chịu nhiệt được bố trí tại những khu vực trên thân tàu phải tiếp xúc với luồng khí nóng khi tái nhập (Ảnh: SpaceX).

Dù cách bố trí hình lục giác giúp hạn chế khí nóng xuyên qua các khe nối, những khoảng hở giữa các viên gốm vẫn là thách thức kỹ thuật, đòi hỏi SpaceX phải kiểm soát chặt chẽ kích thước khe, phương pháp gắn kết và độ bền của toàn bộ hệ thống.

Bài toán càng phức tạp khi Starship được thiết kế để tái sử dụng, bởi các viên gốm không chỉ phải bảo vệ con tàu trong một chuyến bay mà còn cần duy trì khả năng chịu nhiệt qua nhiều lần phóng và trở về, nếu không SpaceX sẽ phải tốn nhiều thời gian kiểm tra, sửa chữa hoặc thay thế những viên bị bong, nứt và hư hại trước mỗi lần phóng tiếp theo.

Tham vọng tái sử dụng Starship

Theo Ars Technica, trước chuyến bay thử nghiệm thứ 15, SpaceX đã tiếp tục điều chỉnh hệ thống chắn nhiệt dựa trên dữ liệu từ chuyến bay trước.

CEO SpaceX kiểm tra lớp chắn nhiệt của tầng trên tàu Starship (Nguồn: X).

Công ty này bổ sung cơ cấu giữ tại những vị trí có nguy cơ gạch gốm bị bong, đồng thời xử lý các khu vực có thể tạo đường dẫn để plasma nóng lọt ra phía sau lớp chắn nhiệt. Đồng thời, sử dụng gạch gốm có thiết kế cong trên phần lớn diện tích, nhằm giảm lượng nhiệt truyền vào các khe nối.

Các điều chỉnh này tập trung vào những điểm dễ bị tổn thương của hệ thống, từ khả năng cố định từng viên gốm đến việc hạn chế khí nóng xâm nhập qua các khe nối.

Trong chuyến bay thứ 15, lớp chắn nhiệt đã bảo vệ Starship đủ tốt để con tàu hoàn thành quá trình tái nhập và trở về tháp phóng.

Tuy nhiên, Reuters cho rằng, lớp chắn nhiệt của Starship hiện vẫn chưa đạt khả năng tái sử dụng mà không cần bảo dưỡng. SpaceX còn phải kiểm tra tình trạng các viên gốm sau chuyến bay, xác định mức độ hư hại và lượng công việc cần thiết trước khi tàu có thể bay trở lại.

Ngày 14/11, SpaceX thực hiện thành công một cột mốc chưa từng đạt được với Starship: đưa tầng trên của tên lửa trở về từ quỹ đạo và bắt giữ bằng hai cánh tay cơ khí của tháp phóng tại Starbase, Texas (Mỹ). Tàu Ship 42 hoàn thành 14 vòng bay quanh Trái Đất trong khoảng 22,5 giờ trước khi trở về điểm xuất phát.

Đây là lần đầu tiên tầng trên Starship được thu hồi theo cách này, đánh dấu bước tiến quan trọng trong mục tiêu phát triển hệ thống tên lửa có thể tái sử dụng hoàn toàn mà Elon Musk theo đuổi khoảng một thập kỷ qua.

Tuy nhiên, chuyến bay chưa đạt mục tiêu thu hồi cả hai tầng khi tầng đẩy Super Heavy phải chuyển hướng và bị phá hủy sau khi phương án quay về tháp phóng bị hủy bỏ.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Khoa học & Công nghệ

Xem tất cả →