Chuyển tới nội dung chính
Thế giới & Quốc tế · Điểm tin đa nguồn

Các đô thị trên thế giới giải quyết bài toán thiếu bãi đỗ xe thế nào?

Thay vì chỉ tìm thêm đất xây bãi đỗ, nhiều đô thị đông đúc ở châu Á và châu Âu kết hợp quản lý chỗ đỗ với phát triển giao thông công cộng và hạn chế ôtô vào trung tâm.

Hà Nội đang đối mặt với tình trạng phương tiện tăng nhanh trong khi hệ thống bãi đỗ xe chậm triển khai. Nhiều khu đất đã được quy hoạch nhưng vướng giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư hoặc thiếu nhà đầu tư do chi phí xây dựng lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài. Hệ quả là ôtô tiếp tục đỗ trên lòng đường, vỉa hè và trong các khu dân cư, làm cản trở giao thông.

Không riêng Hà Nội, nhiều đô thị lớn trên thế giới cũng đối mặt với thực trạng tốc độ gia tăng ôtô vượt xa khả năng mở rộng hạ tầng. Cách giải quyết của các thành phố không giống nhau. Một số nơi tìm cách tăng nguồn cung bãi đỗ, trong khi nhiều đô thị lựa chọn quản lý nhu cầu, hạn chế dần việc đỗ xe trong khu vực trung tâm và tạo các phương thức đi lại thay thế.

Ưu tiên bãi đỗ xe tập trung theo khu vực

Jakarta (Indonesia) đối mặt với quỹ đất ngày càng khan hiếm, nhiều khu vực vẫn dành diện tích lớn cho ôtô. Báo cáo cải cách đỗ xe của Viện Chính sách giao thông và phát triển Indonesia (ITDP) cho biết riêng khu vực Dukuh Atas, khu đô thị định hướng giao thông công cộng được phục vụ bởi bốn loại hình vận tải công cộng chất lượng cao, vẫn có khoảng 30.000 chỗ đỗ xe ngoài lòng đường, chiếm 18,1% diện tích khu vực.

Từ thực tế này, Jakarta đang hướng đến thay đổi cách tiếp cận từ quy định số chỗ đỗ tối thiểu sang mức tối đa tại những khu vực đã có giao thông công cộng, hạ tầng đi bộ và xe đạp. Thành phố khuyến khích các công trình trong cùng khu vực chia sẻ bãi đỗ thay vì mỗi tòa nhà phải xây một bãi riêng.

Một giải pháp khác là phát triển Park & Ride - bãi đỗ kết hợp điểm trung chuyển. Quy hoạch Jakarta yêu cầu các bãi này bố trí gần đầu mối giao thông lớn nhưng nằm ngoài khu vực hạn chế giao thông, kết nối thuận tiện với hệ thống vận tải công cộng. Mục tiêu là người dân vẫn có thể sử dụng ôtô cho một phần hành trình, sau đó gửi xe và chuyển sang tàu hoặc xe buýt để vào khu vực trung tâm.

Một trung tâm đỗ xe trong đô thị tại Jakarta, Indonesia. Ảnh: Antara Photo
Một trung tâm đỗ xe trong đô thị tại Jakarta, Indonesia. Ảnh: Antara Photo

Song song với việc tổ chức lại nguồn cung, Jakarta đẩy mạnh quản lý chỗ đỗ hiện có. Chính quyền đang mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại các điểm đỗ xe trên đường, tăng cường thiết bị giám sát và xử lý điểm đỗ, người trông xe trái phép nhằm đưa không gian đường phố trở lại chức năng giao thông.

Bangkok (Thái Lan) có nhiều nét tương đồng với Hà Nội về mật độ phương tiện cá nhân và tình trạng đỗ xe trên đường. Thay vì cố tìm thêm đất trong khu vực lõi đô thị, Bangkok phát triển hệ thống Park & Ride gắn với các tuyến tàu điện. Cơ quan Vận tải nhanh đô thị Thái Lan (MRTA) bố trí các bãi đỗ tại ga MRT để người dân từ khu vực xa trung tâm có thể gửi xe và tiếp tục hành trình bằng tàu.

Đến năm 2025, MRTA vận hành 18 điểm Park & Ride trên các tuyến Blue Line và Purple Line, với tổng sức chứa hơn 9.000 ôtô. Người sử dụng MRT được hưởng mức phí gửi xe ưu đãi hơn so với người chỉ sử dụng bãi đỗ mà không đi tàu. Đây là cơ chế khuyến khích trực tiếp: càng sử dụng giao thông công cộng, chi phí gửi xe càng thấp.

Tận dụng các cơ sở để làm bãi đỗ xe

Tại Seoul (Hàn Quốc), tình trạng thiếu chỗ đỗ xe tập trung ở khu dân cư cũ với nhà thấp tầng, ngõ hẹp và mật độ xây dựng cao. Nhiều khu vực được hình thành trước khi số lượng ôtô tăng mạnh nên gần như không còn đất trống để xây bãi đỗ tập trung.

Thay vì chỉ tìm quỹ đất mới, Seoul triển khai chương trình "Green Parking" từ năm 2004, hỗ trợ người dân phá bỏ hàng rào, cổng hoặc tận dụng phần đất trống trong khuôn viên nhà để tạo chỗ đỗ. Thành phố hỗ trợ chi phí đầu tư, còn chính quyền địa phương và chủ nhà cùng quản lý, vận hành. Đến năm 2025, chương trình đã tạo hơn 63.000 chỗ đỗ xe. Theo Seoul, chi phí tạo một chỗ đỗ theo cách này chỉ bằng khoảng 1/10 so với xây dựng bãi đỗ công cộng tại khu dân cư.

Một khu vực Green Parking của Seoul được các phương tiện sử dụng. Ảnh: Chính quyền TP Seoul
Một khu vực Green Parking của Seoul được các phương tiện sử dụng. Ảnh: Chính quyền TP Seoul

Với những nơi không thể tạo thêm chỗ đỗ, Seoul chuyển sang khai thác hiệu quả nguồn lực sẵn có. Thành phố khuyến khích trường học, cơ sở thương mại và các chủ sở hữu công trình mở bãi xe vào buổi tối hoặc thời gian không sử dụng cho người dân xung quanh. Chủ bãi được hỗ trợ một phần chi phí cải tạo và có thêm nguồn thu từ phí gửi xe. Từ vài chục địa điểm ban đầu, mô hình chia sẻ bãi đỗ đã được mở rộng lên hàng trăm điểm.

Seoul sau đó đưa công nghệ vào quản lý. Các chỗ đỗ được kết nối với hệ thống thông tin trực tuyến, cho phép người lái tìm kiếm vị trí trống, đặt chỗ và thanh toán qua ứng dụng. Một số mô hình sử dụng cảm biến để cập nhật tình trạng chỗ đỗ theo thời gian thực. Cách làm này nhằm tăng hiệu suất sử dụng các bãi xe hiện có, thay vì chỉ tiếp tục xây thêm hạ tầng.

Tăng chi phí đỗ xe để điều tiết nhu cầu

Nhiều thành phố châu Âu có trung tâm lịch sử chật hẹp, mật độ xây dựng cao và quỹ đất hạn chế. Tuy nhiên, thay vì cố gắng xây đủ chỗ đỗ cho số lượng ôtô ngày càng tăng, họ chuyển dần sang chính sách quản lý nhu cầu.

Tại Amsterdam (Hà Lan), chính quyền sử dụng giá đỗ xe như một công cụ để điều tiết nhu cầu sử dụng ôtô, thay vì chỉ mở rộng thêm các bãi đỗ. Thành phố chia khu vực thành nhiều vùng giá, trong đó khu vực càng gần trung tâm lịch sử, chi phí đỗ xe càng cao. Theo biểu phí hiện hành, đỗ xe trên đường tại quận Centrum có giá từ 5,37 đến 8,05 euro mỗi giờ; các khu vực Oost có mức 4,19-6,98 euro, West và Zuid từ 3,01 đến 6,98 euro mỗi giờ. Trong khi đó, một số khu vực xa trung tâm như Zuidoost chỉ có mức 1,72 euro mỗi giờ. Chính sách giá phân tầng khiến việc lái ôtô và đỗ lâu tại khu vực trung tâm trở nên tốn kém hơn, qua đó khuyến khích người dân cân nhắc các phương thức đi lại khác.

Song song với mức phí cao trong nội đô, Amsterdam phát triển các điểm Park & Ride ở cửa ngõ thành phố. Người lái xe gửi ôtô tại đây và tiếp tục hành trình vào trung tâm bằng phương tiện công cộng chỉ phải trả 6 euro một ngày nếu đến sau 10h các ngày trong tuần hoặc vào cuối tuần; mức phí là 13 euro nếu đến trước 10h trong ngày làm việc. Điều kiện để hưởng mức giá ưu đãi là người sử dụng phải tiếp tục hành trình vào khu vực trung tâm bằng giao thông công cộng. Cách thiết kế này tạo ra chênh lệch chi phí rõ rệt: người dân vẫn có thể sử dụng ôtô cho một phần hành trình, nhưng được khuyến khích gửi xe ở rìa đô thị và chuyển sang tàu điện, xe buýt để vào trung tâm.

Điểm đỗ xe tại các danh thắng nổi tiếng ở Amsterdam thường có mức giá không rẻ. Ảnh: Amsterdamtips.com
Điểm đỗ xe tại các danh thắng nổi tiếng ở Amsterdam thường có mức giá không rẻ. Ảnh: Amsterdamtips.com

Zurich (Thụy Sĩ) áp dụng nguyên tắc kiểm soát tổng số chỗ đỗ xe và hạn chế việc mở rộng nguồn cung tại khu vực trung tâm. Khi bổ sung các bãi đỗ mới, thành phố có thể đồng thời giảm chỗ đỗ trên đường phố. Các vị trí đỗ xe cũng được tính toán để người sử dụng xe phải cân nhắc với chi phí tính theo giờ không hề rẻ.

Mục tiêu không đơn thuần là giảm số lượng ôtô mà là đưa những chiếc xe cần thiết vào các công trình đỗ xe, trả lại lòng đường cho giao thông công cộng, người đi bộ và xe đạp. Chính sách này được thực hiện song song với việc duy trì hệ thống trạm, tàu và xe buýt có khả năng phục vụ phần lớn nhu cầu đi lại.

Paris (Pháp) và Barcelona (Tây Ban Nha) cũng đi theo hướng tái phân bổ không gian đô thị. Một phần diện tích từng dành cho ôtô và chỗ đỗ được chuyển thành làn xe đạp, không gian đi bộ và các khu vực sinh hoạt cộng đồng. Việc giảm chỗ đỗ đi cùng với mở rộng mạng lưới giao thông công cộng và tạo điều kiện để xe đạp trở thành phương tiện đi lại thuận tiện hơn.

Nguồn xuất bản gốc: VnExpress (vnexpress.net) N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thế giới & Quốc tế

Xem tất cả →