Những câu chuyện truyền cảm hứng kinh doanh thường có mẫu số chung: khởi đầu trong gara chật hẹp, đặt chuông báo thức lúc 4 giờ sáng và làm việc cật lực hơn bất kỳ ai.
Tỷ phú Mark Cuban - gương mặt quen thuộc của chương trình Shark Tank Mỹ - cũng từng trải qua những năm tháng khó khăn như vậy. Ông từng bị sa thải khỏi một công ty phần mềm, phải ngủ nhờ trên sàn căn hộ đông đúc và bắt đầu sự nghiệp với hai bàn tay trắng.
Thế nhưng, khi nhìn lại hành trình gây dựng khối tài sản hàng tỷ USD, ông lại đưa ra góc nhìn hoàn toàn ngược lại với số đông. Theo TheStreet, trong một cuộc trò chuyện trên podcast truyền thông Mỹ, ông Cuban thẳng thắn cho biết chăm chỉ là điều bắt buộc, song thứ duy nhất mọi tỷ phú đều có chính là sự may mắn và thời điểm.

May mắn đưa người thức thời đổi đời
Tỷ phú Mark Cuban thừa nhận tài sản của bản thân phần lớn đến từ việc xuất hiện đúng lúc. Giữa thập niên 1990, ông cùng cộng sự phát triển nền tảng phát thanh trực tuyến qua Internet khi khái niệm này còn rất mới lạ. Thời điểm đó, nhiều người xung quanh bảo ông mơ mộng hão huyền vì đã có tivi và radio. Tuy nhiên, ông vẫn kiên trì theo đuổi nhận định của mình.
Cơn sốt công nghệ bùng nổ đúng lúc đã tạo ra bước ngoặt lịch sử. Doanh nghiệp của ông được tập đoàn Internet Yahoo mua lại với mức giá kỷ lục thời bấy giờ, thanh toán hoàn toàn bằng cổ phiếu.
Theo Inc., ông Cuban khẳng định nếu thị trường chứng khoán công nghệ khi ấy không bùng nổ dữ dội, ngày nay có lẽ chẳng ai biết ông là ai. Thậm chí, ngay cả khi được làm lại từ đầu với toàn bộ kiến thức, kinh nghiệm và độ nhạy bén hiện có, ông tự tin mình có thể trở thành triệu phú nhiều lần nhờ tài bán hàng và sự nỗ lực. Nhưng để chạm tới cột mốc tỷ USD thì hoàn toàn phụ thuộc vào việc gặp đúng thời vận.
Sự may mắn chỉ mở ra cánh cửa, còn việc sống sót và giữ được tiền lại phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực quản trị.
Nghệ thuật giữ tiền trước khi nghĩ đến ăn mừng
Một trong những bài học đắt giá nhất trong sự nghiệp của ông Mark Cuban nằm ở cách ông quản trị rủi ro ngay trên đỉnh vinh quang. Sau thương vụ bán công ty cho Yahoo, ông nhận thanh toán bằng cổ phiếu và bị cam kết khóa giao dịch trong vòng 6 tháng. Vào thời kỳ đỉnh điểm của làn sóng công nghệ, hầu hết các khối tài sản khổng lồ lúc bấy giờ mới chỉ nằm trên giấy tờ.
Thay vì ngồi chờ đợi trong sự hân hoan, ông Cuban lập tức tìm cách tự bảo hiểm tài sản. Ông thực hiện nghiệp vụ phòng vệ trên thị trường tài chính: bán quyền chọn mua và dùng số tiền đó mua quyền chọn bán nhằm khóa mức giá an toàn cho toàn bộ lượng cổ phiếu đang nắm giữ.
Năm 2000, bong bóng công nghệ phát nổ khiến hàng loạt cổ phiếu rơi tự do. Nhờ tính toán kỹ lưỡng từ trước, khối tài sản của ông vẫn được bảo toàn nguyên vẹn khi thị trường lao dốc. Chiến lược phòng vệ này sau đó được giới tài chính Phố Wall đánh giá là một trong những nước đi phòng ngừa rủi ro kinh điển nhất mọi thời đại.
Bài học từ thương vụ đó định hình tư duy của tỷ phú Cuban cho đến tận hôm nay: luôn duy trì một lượng tiền mặt dự phòng để sẵn sàng ứng phó khi gió đảo chiều.
Bài toán quản trị thực chiến cho người làm kinh doanh
Không ai có thể lên lịch đón vận may, song bất kỳ người lãnh đạo nào cũng có thể rèn luyện năng lực tổ chức để không bị cuốn phăng khi biến cố xảy ra. Thất bại trong kinh doanh là chuyện thường ngày. Số liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ cho thấy, trong số các doanh nghiệp thành lập năm 2013, có tới 1/5 phải đóng cửa chỉ sau năm đầu tiên và sau 10 năm tỷ lệ trụ lại chỉ còn chưa đầy 35%.
Từ kinh nghiệm thực chiến, nhà đầu tư kỳ cựu này rút ra những nguyên tắc sinh tồn quan trọng:
Ưu tiên lợi nhuận thay vì chạy đua doanh thu hào nhoáng: Sai lầm lớn nhất của các nhà sáng lập trẻ là chỉ chăm chăm khoe tăng trưởng doanh số. Doanh thu có thể tạo ra tiếng vang, nhưng dòng tiền và lợi nhuận thực tế mới là oxy duy trì sự sống của công ty.
Cẩn trọng tối đa với đòn bẩy nợ nần: Một khi đã vay mượn quá khả năng, doanh nghiệp không còn thuộc về người sáng lập mà thực chất đã biến thành tài sản do ngân hàng quyết định. Đối với người quản trị, việc giải quyết triệt để các khoản nợ luôn mang lại tỷ suất sinh lời an toàn nhất.
Giữ tỷ lệ sở hữu đủ lớn: Những người tạo dựng được giá trị bền vững lâu dài luôn nắm giữ tỷ lệ cổ phần chi phối trong chính đứa con tinh thần của mình, thay vì pha loãng quá sớm để đổi lấy nguồn vốn ngắn hạn.
Cơ hội lớn có thể chỉ xuất hiện một lần trong đời, nhưng sự kỷ luật tài chính, tinh thần không ngại va vấp và năng lực quản trị rủi ro là thứ mỗi người làm kinh doanh đều có thể chủ động tích lũy từng ngày.