Chuyển tới nội dung chính
Thời sự & Xã hội · Điểm tin đa nguồn

Bí mật trong đống rơm che chở cán bộ cách mạng hơn 1 thập kỷ

(Dân trí) - Những căn hầm bí mật được ngụy trang trong đống rơm hay dưới vườn nhà dân ở Huế từng là nơi che chở cán bộ cách mạng giữa vùng địch kiểm soát suốt hơn 1 thập kỷ vừa được phục dựng

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 4 giờ trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Những căn hầm giữa lòng địch

Hầm bí mật trong khu vườn gia đình ông Nguyễn Đình Thêm, tổ dân phố Thủy Phương 5, phường Thanh Thủy, thành phố Huế, là một trong 3 công trình vừa được Hội Cựu Công an nhân dân thành phố hỗ trợ phục dựng.

Thương binh Nguyễn Văn Luận, nguyên Trưởng trạm Đường dây liên lạc huyện Hương Thủy cũ, hoạt động tại khu vực này trong giai đoạn 1964-1975, cho biết căn hầm được người dân đào từ năm 1963.

Ngoài ông Luận, từng có nhiều cán bộ chủ chốt của huyện Hương Thủy và tỉnh Thừa Thiên Huế trước đây ở trong hầm nhà ông Thêm để hoạt động và chỉ đạo phong trào cách mạng.

Bí mật trong đống rơm che chở cán bộ cách mạng hơn 1 thập kỷ - 1
Hầm bí mật phục vụ kháng chiến chống Mỹ nằm trong vườn hộ dân tại phường Thanh Thủy mới được phục dựng (Ảnh: Vi Thảo).

Một căn hầm khác nằm dưới đống rơm trước nhà thờ của gia đình ông Nguyễn Đình Lực, tổ dân phố Thủy Phương 1, cũng được phục dựng.

Theo ông Luận, trong kháng chiến chống Mỹ, khu vực Thủy Phương nằm gần sân bay Phú Bài, nơi có lực lượng quân sự Mỹ đóng quân nên tình hình chiến sự rất ác liệt. Địch thường xuyên càn quét, lùng sục nhằm phát hiện, bắt giữ cán bộ cách mạng hoạt động trong vùng.

Từng nhiều năm hoạt động giữa lòng địch, ông Luận được người dân che chở trong các hầm bí mật. Ban ngày ông rút vào hầm để đảm bảo an toàn, đến nửa đêm mới ra ngoài khảo sát địa bàn, bắt liên lạc với cơ sở. Từ năm 1963, ông Luận đã vận động người dân xây dựng hơn 10 hầm bí mật phục vụ kháng chiến.

Bí mật trong đống rơm che chở cán bộ cách mạng hơn 1 thập kỷ - 2
Hầm bí mật nằm trong đống rơm được ngụy trang cẩn thận (Ảnh: Vi Thảo).

Theo ông Luận, các hầm bí mật trước đây thường được đào sâu 50-60cm dưới lòng đất. Mỗi căn hầm rộng 60-80cm, dài 1,2-1,5m, cao tối đa 70cm. Miệng hầm chỉ đủ để một người có thân hình bình thường chui lọt. Tại những khu vực đất yếu, bên trong công trình sẽ được gia cố bằng cọc tre, ván gỗ.

Để đảm bảo bí mật, người dân phải đào hầm vào buổi đêm. Đất đào ra phải chia nhỏ, ngụy trang rồi mang đi đổ thật xa nên thời gian hoàn thành một căn hầm thường kéo dài 2-3 tháng, thậm chí hơn nếu gặp khu vực cứng. Nếu đào hầm trong vườn, người dân còn phải xới đất xung quanh lên như thể đang chuẩn bị trồng rau.

Tùy tình hình chiến sự, cấu tạo, cách bố trí ống thở, mỗi căn hầm bí mật có thể bố trí tối đa 2-4 người ở.

Đối với hầm được ngụy trang trong đống rơm, diện tích không lớn, tối đa chỉ có thể bố trí 3 người, vượt quá sẽ bị nóng, ngạt.

“Hoạt động trong vùng quân địch kiểm soát rất gian nan, nguy hiểm. Hằng ngày tôi và các đồng đội phải ở trong hầm chật chội, ẩm thấp; mùa hè nóng nực, mùa mưa có khi nước ngập đến cổ, lạnh thấu da thịt”, ông Luận nhớ lại.

Kỷ niệm sâu sắc nhất với ông Luận là những ngày chuẩn bị cho chiến dịch giải phóng Huế năm 1975. Đêm 9/3/1975, ông Vũ Thắng, Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế, cùng Trưởng ban Binh vận tỉnh Nguyễn Thanh Giai về Hương Thủy chỉ đạo chiến dịch. Ông Luận được giao nhiệm vụ đón và bố trí nơi trú ẩn an toàn cho hai cán bộ.

Đêm 13, rạng 14/3/1975, ông Luận đưa các cán bộ về khu vực Thủy Thanh, Thủy Vân (nay là phường Thanh Thủy và Vỹ Dạ) để chỉ đạo chiến dịch. Trên đường đi, đoàn công tác gặp quân Mỹ tập kích, buộc phải rút lui.

Trở lại vùng Thủy Phương, 2 cán bộ cấp tỉnh cùng Bí thư xã Thủy Phương thời điểm đó được bố trí trú ẩn trong hầm bí mật của nhà một người dân tên Gái.

Ông Luận đến nhà ông Nguyễn Đình Lực nhưng hầm bí mật dưới đống rơm đã có 3 cán bộ ở từ trước. Trong tình thế nguy cấp, ông Luận ẩn náu sau bồ thóc trên gác nhà. Trưa 14/3/1975, quân địch tổ chức càn quét qua khu vực nhà ông Lực. Bị phát hiện, ông Luận nổ súng chiến đấu, thoát khỏi vòng vây nhưng bị thương và được đưa lên chiến khu chữa trị.

Trong đợt càn quét, quân địch đã đốt phá nhà cửa, bắt giữ và tra khảo ông Lực dã man. Tuy nhiên, các cán bộ trú ẩn trong căn hầm được ngụy trang dưới đống rơm trước nhà không bị phát hiện, qua đó thoát khỏi cuộc truy lùng nguy hiểm.

Gìn giữ những "địa chỉ đỏ" trong lòng dân

Lãnh đạo UBND phường Thanh Thủy cho biết trong những năm tháng chiến tranh, người dân Thủy Thanh, Thủy Phương cũ đã kiên cường bám đất, bám làng, vừa sản xuất vừa che chở, nuôi giấu cán bộ cách mạng.

Qua hai cuộc kháng chiến, địa phương này có 1.300 liệt sĩ, 150 Bà mẹ Việt Nam anh hùng và 14 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Theo thống kê, trên địa bàn phường từng có 192 hầm bí mật được xây dựng và sử dụng trong kháng chiến. Mỗi căn hầm có quy mô, kết cấu khác nhau nhưng đều gắn với câu chuyện về lòng yêu nước, sự mưu trí, dũng cảm và tinh thần đùm bọc cán bộ cách mạng của người dân.

Bí mật trong đống rơm che chở cán bộ cách mạng hơn 1 thập kỷ - 3
Lễ khánh thành phục dựng các hầm bí mật do Hội Cựu Công an nhân dân thành phố Huế hỗ trợ (Nguồn: Công an thành phố Huế).

Nhằm bảo tồn những dấu tích này, Hội Cựu Công an nhân dân thành phố Huế phối hợp Hội cựu chiến binh Trường Sơn phường Thanh Thủy rà soát, vận động các gia đình phục dựng hầm bí mật. Riêng khu vực xã Thủy Thanh cũ đã có 10 hầm được phục dựng, một công trình khác còn nguyên trạng. Địa phương cũng xây dựng sa bàn, số hóa thông tin để phục vụ tìm hiểu lịch sử và tham quan.

Mới đây, Hội Cựu Công an nhân dân thành phố tiếp tục huy động nguồn lực phục dựng 3 hầm bí mật tại nhà các ông Nguyễn Đình Thêm, Nguyễn Văn Sĩ và Nguyễn Đình Lực, thuộc các tổ dân phố Thủy Phương 1, 2 và 5.

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Toàn, Chủ tịch Hội Cựu Công an nhân dân thành phố Huế, cho biết việc phục dựng các hầm bí mật không chỉ nhằm bảo tồn dấu tích cách mạng mà còn thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân những chiến sĩ và đồng bào đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục khảo sát, lựa chọn thêm các hầm bí mật để phục dựng, đồng thời phối hợp hoàn thiện hồ sơ đề xuất công nhận di tích lịch sử cấp thành phố, hướng tới hình thành hệ thống địa chỉ đỏ phục vụ giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thời sự & Xã hội

Xem tất cả →